Nội dung chính
Có lẽ khi nhắc đến hedging hay phòng ngừa rủi ro trong giao dịch forex, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến việc mở vị thế ngược lại với vị thế đang nắm giữ trên cùng một loại tài sản. Về bản chất là như thế nhưng hedging không hề đơn giản và rất nhiều người hiểu sai về nghiệp vụ này, dẫn đến áp dụng sai các chiến lược hedging hoặc không hiệu quả.
Các nhà giao dịch chuyên nghiệp thường không hedging theo cách thức cơ bản như vậy, nghiệp vụ hedging của họ phức tạp hơn và đa dạng hơn các loại tài sản được sử dụng trong chiến lược phòng ngừa rủi ro của họ.
Trong bài viết lần này, chúng tôi sẽ giới thiệu các chiến lược hedging phổ biến trong giao dịch forex, cùng những rủi ro và chi phí đi kèm. Cùng theo dõi nhé.
Nhưng trước hết, các bạn cần hiểu rõ hedging trong forex là gì? Và tại sao trader muốn hedging trong giao dịch forex?
Hedging (phòng ngừa rủi ro) là gì?
Hedging hay phòng ngừa rủi ro được hiểu một cách đơn giản là khi các bạn mở một vị thế mới (vị thế hedging) hay một giao dịch mới với mục đích bù đắp rủi ro cho vị thế hiện tại trong trường hợp thị trường đang di chuyển theo hướng bất lợi cho vị thế hiện tại (vị thế chính).
Trong một giao dịch điển hình, trader sẽ sử dụng mức cắt lỗ stop loss để giới hạn mức thua lỗ nếu thị trường di chuyển không như mong đợi. Hedging là một cách khác để giảm tác động của biến động bất lợi, nhưng nó không thay thế được stop loss: nếu không có kế hoạch thoát lệnh, hedging chỉ trì hoãn việc chấp nhận khoản lỗ.
Đặc biệt trong trường hợp thị trường biến động mạnh, giá sẽ di chuyển theo hướng bất lợi cho giao dịch và có khả năng lệnh bị quét stop loss sớm. Do đó, bằng việc mở một vị thế đối nghịch, trader có thể giữ lại vị thế hiện tại (vị thế chính) trong lúc chờ giá quay lại xu hướng lớn. Nếu giá tiếp tục đi ngược, lãi của vị thế hedging bù cho lỗ của vị thế chính. Nếu giá quay lại xu hướng kỳ vọng, vị thế hedging sẽ bắt đầu lỗ, nên trader phải đóng nó đúng lúc: hedging không tự tạo ra lợi nhuận ở cả hai chiều, và mỗi lệnh đều tốn thêm spread, phí qua đêm.
Nguyên tắc phòng ngừa rủi ro trong giao dịch forex là gì?
Như đã nói, các chiến lược phòng ngừa rủi ro có mục đích giống điểm dừng lỗ: hạn chế tổn thất. Khác biệt là vị thế hedging có thể có lãi trong lúc giá đi ngược, bù lại một phần khoản lỗ của vị thế chính.
Hầu hết các trader mới, thậm chí những người đã giao dịch được một thời gian trên thị trường nhưng chưa bao giờ sử dụng các chiến lược hedging cũng hiểu sai về nguyên tắc phòng ngừa rủi ro trong giao dịch forex. Họ thường đặt một giao dịch cùng khối lượng và theo hướng ngược lại với giao dịch chính ngay cùng thời điểm. Ví dụ, ngay sau khi vừa khớp một lệnh Buy trên cặp GBP/USD với khối lượng 1 lot thì họ sẽ đặt ngay một lệnh Sell 1 lot cũng trên cặp GBP/USD. Như hình dưới:
Tuy nhiên, đây không phải là cách mà một chiến lược phòng ngừa rủi ro hoạt động. Mở cùng lúc Buy và Sell cùng khối lượng trên cùng một cặp tiền thì lãi của lệnh này luôn bằng lỗ của lệnh kia: kết quả tương đương không giao dịch, nhưng bạn vẫn mất spread, phí hoa hồng hai lần và có thể bị trừ phí qua đêm ở cả hai lệnh.
Lưu ý thêm: không phải sàn nào cũng cho mở lệnh ngược chiều trên cùng cặp tiền. Ví dụ, khách hàng tại Mỹ bị cấm làm vậy theo NFA Compliance Rule 2-43(b): sàn không được giữ hai vị thế ngược chiều trong một tài khoản và phải khớp lệnh theo thứ tự vào trước ra trước (FIFO) (lệnh mở trước phải đóng trước).
Với sàn cho phép, hedging trên cùng cặp tiền có nghĩa là trader nắm giữ đồng thời lệnh mua và bán trong một khoảng thời gian nhất định. Hedging thường được sử dụng để tạm dừng lãi hoặc lỗ của vị thế chính trong khi thị trường đi ngược hướng kỳ vọng. Giả sử thị trường đang đi lên và bạn đang bán khống, thì để phòng ngừa rủi ro, bạn có thể đặt một lệnh mua để tạm thời giữ vị thế bán khống đó cho đến khi thị trường quay lại có lợi cho bạn. Nhưng đó cũng chỉ là một khía cạnh nhỏ của hedging để các bạn có thể dễ hình dung hơn về nghiệp vụ này.
Ví dụ:
Sau khi giá breakout hỗ trợ, trader mở lệnh Sell. Sau một thời gian giá giảm xuống như kỳ vọng thì thị trường bắt đầu điều chỉnh tăng. Để phòng ngừa rủi ro cho vị thế bán, trader sẽ mở một vị thế mua dựa trên đợt pullback tăng này. Vị thế hedging sẽ được đóng lại một khi đợt pullback kết thúc và thị trường tiếp tục xu hướng giảm. Về kết quả, cách này gần giống việc chốt bớt lệnh Sell rồi vào lại sau pullback, nhưng tốn thêm chi phí; và nếu bạn đoán sai điểm kết thúc pullback thì cả hai lệnh đều có thể lỗ.
Một sai lầm khác khi sử dụng chiến lược hedging là cho rằng đã hedging thì sẽ không có rủi ro, nên trader thường giữ vị thế hedging trong thời gian rất lâu, mà điều này thì hoàn toàn không chính xác. Vì giữ giao dịch hedging quá lâu sẽ liên quan đến nhiều chi phí phát sinh khác, trong đó có phí qua đêm, đôi khi các loại phí này lại dẫn đến khoản lỗ lớn, khiến cho việc sử dụng chiến lược hedging không hiệu quả.
Tại sao trader muốn phòng ngừa rủi ro trong giao dịch forex?
Rõ ràng, nếu thực hiện có hiệu quả, chiến lược hedging sẽ giúp trader hạn chế tổn thất. Đó là lý do lớn nhất để các trader sử dụng nghiệp vụ phòng ngừa rủi ro trong giao dịch forex.
Dù không có gì đảm bảo rằng rủi ro sẽ được loại bỏ, hedging đúng cách có thể giúp giới hạn rủi ro ở một mức cụ thể trong một giai đoạn nhất định.
Các trader chuyên nghiệp chủ yếu sử dụng chiến lược này khi dự đoán thị trường vẫn sẽ ủng hộ các vị thế của họ sau các biến động ngược chiều. Thì thay vì phải đóng hoàn toàn giao dịch khi thị trường đảo chiều, họ thực hiện giao dịch theo hướng ngược lại. Tuy nhiên, cách làm này chỉ có ý nghĩa khi bạn có kế hoạch rõ ràng: khi nào đóng vị thế hedging, khi nào chấp nhận đóng cả vị thế chính nếu nhận định sai.
Ngoài ra, còn nhiều lý do khác khiến các trader luôn muốn sử dụng chiến lược hedging trong giao dịch ngoại hối.
Thứ nhất, công cụ hedging đa dạng. Ngoài mở vị thế ngược lại trên cùng cặp tỷ giá thì trader có thể sử dụng những công cụ khác để thực hiện một chiến lược hedging. Trong đó, các công cụ phái sinh như Hợp đồng quyền chọn, Hợp đồng tương lai là công cụ hedging phổ biến với các tổ chức và trader chuyên nghiệp. Những công cụ phái sinh này thường được sử dụng trong các chiến lược ngắn hạn để giảm thiểu rủi ro cho các vị thế dài hạn.
Thứ hai, một số công cụ hedging có thể khóa lợi nhuận một cách hiệu quả cho giao dịch của trader. Trong trường hợp này, hedging tạo ra lợi ích ngay cả trong dài hạn.
Thứ ba, các chiến lược hedging giúp trader tiết kiệm thời gian theo dõi danh mục đầu tư của mình. Bởi vì, khi một chiến lược hedging được thực hiện, các biến động giá ngược chiều trong ngắn hạn đã được xử lý. Do đó, trader không cần bận tâm nhiều đến những biến động nhỏ hằng ngày trên vị thế dài hạn của mình nữa.
Rủi ro của giao dịch hedging là gì?
Tất nhiên, một vị thế hedging cũng là một giao dịch tài chính, do đó, bản thân nó đã tồn tại rủi ro.
Thứ nhất, một chiến lược hedging muốn có hiệu quả cao cần sự tự tin và kinh nghiệm vững chắc. Do đó, nếu thực hiện không đúng cách, hedging sẽ khiến trader thua lỗ nhiều hơn là giảm thiểu rủi ro.
Ví dụ: với chiến lược hedging mở vị thế ngược trên cùng một cặp tỷ giá. Bạn có một lệnh Buy đang chạy vì dự đoán thị trường đang tăng giá. Tuy nhiên, ngay khi có dấu hiệu giá điều chỉnh giảm, bạn mở ngay một lệnh Sell để phòng ngừa rủi ro. Khi giá điều chỉnh giảm và chưa có dấu hiệu dừng, rất có khả năng bạn sẽ đóng lệnh Buy lại vì lúc này đang thua lỗ. Nhưng sau khi vừa đóng lệnh Buy xong thì thị trường đảo chiều tăng, bạn tiếc vì không giữ lệnh Buy lâu hơn nên quyết định mở lệnh Buy mới, lệnh Buy mới lúc này đối với bạn đang là một vị thế Hedging cho lệnh Sell hiện tại. Và rất có thể cái vòng luẩn quẩn này sẽ liên tiếp lặp lại và bạn sẽ còn thua lỗ nhiều hơn.
Thứ hai, lợi nhuận có thể sẽ không đủ bù đắp chi phí hedging. Dù thực hiện hedging theo chiến lược nào thì chi phí giao dịch cũng bị đôn lên rất nhiều, đặc biệt là chiến lược hedging với các công cụ phái sinh. Một chiến lược hedging phù hợp sẽ bảo vệ trader khỏi thua lỗ lớn trong thời gian ngắn và sẽ không làm giảm quá mức tiềm năng lợi nhuận dài hạn của họ.
Thứ ba, chiến lược hedging thường không hiệu quả khi thị trường đi ngang (giá lên xuống liên tục khiến việc mở, đóng vị thế hedging dễ lỗ cả hai đầu) và ít phù hợp với giao dịch ngắn hạn như day trading hoặc scalping, vì chi phí chiếm tỷ lệ lớn. Hedging thường được cân nhắc nhiều hơn với các vị thế giữ lâu như swing trading, position trading.
Thứ tư, chiến lược hedging đòi hỏi trader phải có nguồn vốn lớn. Nếu là chiến lược hedging trực tiếp trên cặp tỷ giá hiện tại hoặc cặp tỷ giá liên quan thì số dư tài khoản phải đủ lớn để giao dịch một lệnh mới, nếu là chiến lược hedging với công cụ phái sinh thì nguồn vốn phải đủ lớn để chi trả khoản phí cho việc sở hữu công cụ phái sinh đó.
Các chiến lược hedging hiệu quả nhất trong giao dịch forex
Cuối cùng, hãy cùng xem các cách hedging thường được nhắc tới. Với người mới, cách phòng ngừa rủi ro đơn giản, rẻ và dễ kiểm soát nhất vẫn là đặt stop loss và giảm khối lượng; các chiến lược dưới đây chỉ nên thử trên tài khoản demo.
Chiến lược hedging sử dụng 2 cặp tiền tệ
Đây là chiến lược hedging được áp dụng phổ biến trong giao dịch forex chỉ sau chiến lược hedging trên cùng cặp tiền tệ như đã giới thiệu ở phần đầu tiên của bài viết.
Đây là chiến lược sử dụng cặp tiền tệ có tương quan cao với cặp tiền tệ mà trader đang có vị thế mở trên thị trường. Mối tương quan giữa các cặp tiền có thể là thuận hoặc nghịch. Mối tương quan thuận (hệ số tương quan dương) là khi một cặp tiền tăng thì cặp tiền kia cũng tăng. Mối tương quan nghịch là khi một cặp tiền tăng và cặp còn lại sẽ giảm.
Chiến lược được thực hiện như sau:
- Với 2 cặp tiền tệ có mối tương quan thuận thì khi thực hiện chiến lược hedging, trader sẽ mở vị thế hedging ngược chiều với vị thế chính.
- Với 2 cặp tiền tệ có mối tương quan nghịch thì khi thực hiện chiến lược hedging, trader sẽ mở vị thế hedging cùng chiều với vị thế chính.
Để thực hiện chiến lược này, các bạn có thể tham khảo ma trận hệ số tương quan giữa các cặp tiền. Công cụ này thường được cung cấp tại website broker hoặc trên nền tảng giao dịch.
Các hệ số tương quan không bao giờ bằng +1 hoặc -1, tức tương quan hoàn toàn 100% mà chúng luôn nhỏ hơn 100%. Do đó, để thực hiện chiến lược hedging này, các bạn chỉ cần chọn các cặp tiền có hệ số tương quan từ 80% trở lên, cho cả chiều âm hoặc dương.
Ví dụ: bạn đang có một lệnh Buy trên cặp EUR/USD và thị trường đang có dấu hiệu điều chỉnh giảm. Để phòng ngừa rủi ro cho vị thế này, bạn sẽ lựa chọn cặp tiền đang có mối tương quan cao nhất với EUR/USD. Dựa vào bảng trên, bạn sẽ chọn cặp USD/JPY, với mối tương quan nghịch và hệ số tương quan đang là -83 tức 83%. Vì là mối tương quan nghịch nên bạn sẽ mở một lệnh Buy trên cặp USD/JPY.
Lưu ý: ma trận hệ số tương quan không cố định mà thay đổi theo thời gian và có thể khác nhau tại mỗi broker, mỗi nền tảng mà bạn đang giao dịch.
Chiến lược hedging sử dụng nhiều loại tiền tệ
Trong giao dịch ngoại hối, khi bạn đặt mua một cặp tỷ giá, tức là bạn đang mua một loại tiền tệ (tiền tệ đứng trước) và bán đi một loại tiền tệ khác (tiền tệ đứng sau). Ngược lại, khi đặt lệnh bán một cặp tỷ giá, bạn sẽ bán đi tiền tệ đứng trước và mua vào tiền tệ đứng sau.
Giả sử bạn đang nắm giữ vị thế mua trên cặp USD/JPY, tức bạn đang mua USD và bán JPY.
Chiến lược hedging nhiều loại tiền tệ sẽ được thực hiện như sau:
- Bạn sẽ mở một vị thế sao cho đồng USD bị triệt tiêu, tức là bạn phải bán USD. Ví dụ trong trường hợp này, bạn sẽ đặt lệnh Buy trên cặp EUR/USD, tức bạn đang mua vào EUR và bán ra USD. USD lúc này đã bị triệt tiêu nhau giữa 2 vị thế.
- Các vị thế chính của bạn lúc này chỉ còn bán JPY và mua EUR, tương đương một lệnh Buy trên cặp EUR/JPY. Do đó, để phòng ngừa rủi ro cho giao dịch này, bạn cần đặt lệnh bán cặp EUR/JPY.
- Lúc này, bạn vừa có vị thế mua và bán trên đồng USD, mua và bán trên đồng EUR và cả mua và bán trên đồng JPY.
Cần hiểu đúng: khi các vị thế triệt tiêu nhau hoàn toàn như trên, bạn gần như không còn chịu tác động của tỷ giá, tức là kết quả tương đương đóng lệnh USD/JPY ban đầu, nhưng phải trả spread, phí của 3 lệnh và phí qua đêm của cả 3 vị thế. Ngoài ra, 1 lot mỗi cặp có giá trị khác nhau (1 lot EUR/USD là 100.000 EUR, 1 lot USD/JPY là 100.000 USD), nên muốn triệt tiêu thật sự phải tính lại khối lượng. Vì vậy đây không phải “hàng rào hoàn hảo”, mà chỉ là cách tạm khóa trạng thái, và người mới không nên áp dụng.
Nguyên tắc của chiến lược hedging này là mở các vị thế sao cho các giao dịch mua và bán trên các tiền tệ được sử dụng triệt tiêu lẫn nhau, toàn phần hoặc một phần.
Dưới đây là sự kết hợp các loại tiền tệ với các vị thế tương ứng trong chiến lược phòng ngừa rủi ro sử dụng 3 loại tiền tệ. Các bạn có thể tham khảo để thực hiện chiến lược hedging của mình.
Chiến lược hedging sử dụng vị thế trên vàng giao ngay (XAU/USD)
Chiến lược hedging này dựa trên việc vàng và USD thường có mối tương quan nghịch. Khi đồng bạc xanh mất giá, vàng (được định giá bằng USD) thường tăng; khi USD mạnh lên, giá vàng thường chịu áp lực giảm.
Vàng cũng thường được xem là kênh giữ giá trị khi lạm phát cao, nhưng không phải hàng rào hoàn hảo. Mối tương quan vàng – USD cũng không cố định: có những giai đoạn cả vàng và USD cùng tăng, ví dụ khi thị trường bất ổn khiến nhà đầu tư tìm đến cả hai kênh trú ẩn.
Cách thực hiện: nếu bạn đang có vị thế mua USD (ví dụ Sell EUR/USD hoặc Buy USD Index), vị thế này lỗ khi USD yếu đi, lúc đó vàng thường tăng, nên vị thế hedging là Buy XAU/USD. Ngược lại, nếu bạn đang có vị thế bán USD, vị thế hedging là Sell XAU/USD.
Chiến lược hedging sử dụng dầu thô (Oil)
Giá dầu ảnh hưởng tới một số đồng tiền của các nước xuất khẩu dầu, trong đó đồng đô la Canada là ví dụ tiêu biểu. Canada là một trong những nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới và Mỹ là khách hàng chính: Canada xuất sang Mỹ khoảng 4 triệu thùng dầu thô mỗi ngày (số liệu năm 2023).
Giá dầu được hình thành trên thị trường thế giới. Khi giá dầu tăng, nguồn thu xuất khẩu của Canada tăng, nhu cầu đổi USD sang CAD tăng, nên CAD thường mạnh lên và cặp USD/CAD thường giảm.
Ngược lại, khi giá dầu giảm, nguồn thu của Canada giảm, CAD thường yếu đi và cặp USD/CAD thường tăng. Mối tương quan này có thật nhưng không ổn định: có những giai đoạn nó yếu đi rõ rệt vì các yếu tố khác như lãi suất của Fed và Ngân hàng Trung ương Canada.
Vì vậy, nếu trader đang có vị thế mở trên cặp USD/CAD thì có thể phòng ngừa rủi ro bằng một vị thế trên dầu thô cùng chiều với vị thế trên cặp USD/CAD: đang Buy USD/CAD (lỗ khi dầu tăng) thì Buy dầu; đang Sell USD/CAD thì Sell dầu.
Chiến lược Hedging sử dụng Hợp đồng quyền chọn
Hợp đồng quyền chọn (Options contract) là công cụ hedging được sử dụng phổ biến trên thị trường chứng khoán. Tất nhiên, chiến lược này cũng áp dụng được trên thị trường forex trong trường hợp broker có cung cấp loại sản phẩm phái sinh này cho trader của mình.
Số lượng forex broker trên thị trường hiện nay có cung cấp sản phẩm Hợp đồng Quyền chọn là rất ít và nếu có thì cũng chỉ trên một số loại tài sản cơ sở như kim loại, chỉ số và hàng hóa. Do đó, các bạn chỉ thực hiện được chiến lược hedging này trên thị trường ngoại hối nếu vị thế đang muốn phòng ngừa rủi ro là các vị thế trên những loại tài sản mà broker của bạn có hỗ trợ giao dịch Hợp đồng quyền chọn.
Cách thực hiện chiến lược này như sau:
- Vị thế mua trên tài sản sẽ được hedging bằng một vị thế mua trên Put Options (Quyền chọn bán) của loại tài sản đó.
- Vị thế bán trên tài sản sẽ được hedging bằng một vị thế mua trên Call Options (Quyền chọn mua) của loại tài sản đó.
Để áp dụng chiến lược này, các bạn cần nắm được đặc điểm và cách hoạt động của Hợp đồng quyền chọn: người mua quyền chọn phải trả một khoản phí (premium), và nếu giá không đi theo hướng cần phòng ngừa, khoản phí này mất trắng.
Lưu ý: dù lựa chọn chiến lược hedging nào thì cũng có 2 lưu ý cực kỳ quan trọng, đó là:
- Khi hedging bằng lệnh ngược chiều trên cùng cặp tiền, vị thế hedging thường có cùng khối lượng với vị thế chính; khi hedging bằng cặp tiền tương quan, khối lượng cần điều chỉnh theo hệ số tương quan và giá trị pip của từng cặp.
- Khi nào thì kết thúc vị thế hedging? Vị thế phòng ngừa rủi ro sẽ được đóng lại khi thị trường quay trở lại đúng hướng kỳ vọng trên vị thế chính. Mà để xác định được thời điểm chính xác để giá quay trở lại xu hướng kỳ vọng thì lại phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng phân tích thị trường của trader.
Kết luận
Phòng ngừa rủi ro (hedging) là một nghiệp vụ không hề dễ, đặc biệt đối với các trader mới. Hedging sai cách dễ biến một lệnh lỗ thành nhiều lệnh lỗ, cộng thêm chi phí.
Do đó, người mới nên ưu tiên các cách quản lý rủi ro cơ bản: đặt stop loss, giữ khối lượng nhỏ và quản lý vốn. Nếu muốn tìm hiểu hedging, hãy thử nghiệm trên tài khoản demo, ghi lại chi phí và kết quả, trước khi cân nhắc áp dụng thật.
