Nội dung chính
Tỷ giá hối đoái là một trong những yếu tố quyết định, gây ảnh hưởng tới sức khỏe 1 nền kinh tế. Ngoài các yếu tố như lãi suất và lạm phát, thì tỷ giá hối đoái cũng là 1 trong các chỉ số kinh tế được theo dõi, phân tích, vì chúng tác động trực tiếp đến lợi nhuận của bất cứ khoản đầu tư nào cũng như cán cân thương mại quốc gia.
Nghe thì quan trọng vậy nhưng tỷ giá hối đoái chỉ đơn giản là giá trị của một loại tiền tệ này so với loại tiền khác, mà chúng ta thường thấy trong các giao dịch ngoại hối forex. Không những vậy, do tính chất dễ biến động, nên tỷ giá luôn trồi sụt thất thường và cũng rất nhạy cảm với mọi tin tức. Tuy nhiên, vì tiền tệ là sự ràng buộc, cấu thành từ nhiều thứ khác nhau, nên tìm hiểu các yếu tố gây ảnh hưởng tới tỷ giá tiền tệ sẽ phần nào giúp bạn giao dịch ngoại hối dễ dàng hơn.
Lãi suất và lạm phát
Lạm phát là sự tăng giá liên tục của các loại hàng hóa, dịch vụ theo thời gian, cũng như sự mất giá trị của một loại tiền tệ nào đó. Khi mức giá chung tăng cao, một đơn vị tiền tệ sẽ mua được ít hàng hóa và dịch vụ hơn so với trước đây, do đó lạm phát phản ánh sự suy giảm sức mua trên một đơn vị tiền tệ.
Lãi suất là tỷ lệ % nhất định sinh ra từ giao dịch cho vay giữa các bên. Lãi suất và lạm phát có 1 mối tương quan với nhau, bởi thực tế mọi người có xu hướng vay và chi tiêu nhiều hơn khi lãi suất thấp, chính điều này dẫn đến lạm phát tăng.
Những tỷ lệ này là chỉ số trực tiếp về hiệu quả kinh tế hiện tại và tương lai của một quốc gia, gây ảnh hưởng đến quyết định của các nhà đầu tư và giao dịch ngoại hối trên toàn cầu. Việc tăng lãi suất thường kéo theo sự gia tăng giá trị của đồng tiền nội tệ, vì tài sản bằng đồng tiền đó sinh lời cao hơn. Chúng thường xảy ra khi nền kinh tế phát triển quá nhanh và các ngân hàng trung ương tìm cách kìm lạm phát lại. Ngược lại, lạm phát cao kéo dài mà lãi suất không theo kịp thường làm đồng tiền mất giá.
Lưu ý, thị trường phản ứng với chênh lệch so với kỳ vọng: một lần tăng lãi suất đã được dự báo từ trước có thể không làm đồng tiền tăng, thậm chí đồng tiền giảm nếu ngân hàng trung ương báo hiệu sẽ dừng tăng.
Thâm hụt tài khoản vãng lai (Current Account Deficits)
Tài khoản vãng lai ghi lại giao dịch của một quốc gia với phần còn lại của thế giới, trong đó phần lớn nhất là cán cân thương mại: chênh lệch giữa giá trị hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu và nhập khẩu. Nếu một quốc gia mua nhiều hơn bán thì cán cân thương mại bị thâm hụt. Gây ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ giá hối đoái vì quốc gia này sẽ cần nhiều tiền tệ nước ngoài hơn, do đó làm giảm giá trị của đồng nội tệ so với ngoại tệ, hay nói cách khác là làm đồng nội tệ yếu đi. Tuy vậy, nếu phần thâm hụt được bù bằng dòng vốn đầu tư nước ngoài chảy vào (như trường hợp của Mỹ nhiều năm), đồng tiền vẫn có thể giữ giá.
Nợ chính phủ
Đây là tổng nợ quốc gia hoặc nợ công của chính phủ trung ương. Nợ công lớn và tăng nhanh có thể làm nhà đầu tư lo ngại về khả năng trả nợ và nguy cơ lạm phát (nếu chính phủ in tiền để trả nợ). Tuy vậy, mức nợ bao nhiêu là nguy hiểm tùy từng nước: Nhật Bản có nợ công rất cao nhưng phần lớn do nhà đầu tư trong nước nắm giữ.
Khi nhà đầu tư lo ngại, họ bán trái phiếu chính phủ và rút vốn ra nước ngoài, làm tăng lượng đồng nội tệ được bán ra trên thị trường ngoại hối và khiến đồng tiền yếu đi.
Điều khoản thương mại
Điều khoản thương mại là tỷ lệ giữa giá xuất khẩu so với giá nhập khẩu của một quốc gia. Khi giá xuất khẩu tăng, lớn hơn giá nhập khẩu, điều khoản thương mại được cải thiện. Dẫn đến doanh thu cao hơn, nhu cầu với đồng tiền nội tệ trở nên lớn hơn và làm tăng giá trị của đồng tiền lên. Chiều ngược lại cũng đúng: giá xuất khẩu giảm so với giá nhập khẩu thì đồng tiền thường yếu đi. Với các đồng tiền hàng hoá như AUD, CAD hay NZD, quan hệ này thể hiện rõ nhất, nhưng nó vẫn có thể bị lấn át bởi chênh lệch lãi suất hoặc dòng vốn trú ẩn.
Ổn định chính trị và vốn nước ngoài
Một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế của một quốc gia là sự ổn định chính trị. Một đất nước, có môi trường chính trị ổn định, sẽ thu hút đầu tư nước ngoài nhiều hơn và ngược lại. Khi vốn nước ngoài tăng dẫn đến giá trị của đồng nội tệ cũng được đánh giá cao. Ngoài ra, bình ổn chính trị cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách tài chính và thương mại, giúp củng cố vững chắc giá trị đồng tiền quốc gia đó.
Suy thoái
Trong thời kỳ suy thoái, lãi suất của một quốc gia có khả năng giảm, do đó làm giảm cơ hội đầu tư đến từ nước ngoài. Gây suy yếu đồng tiền của quốc gia cũng làm cho tỷ giá hối đoái của đồng tiền đó giảm theo. Có một ngoại lệ quan trọng, nói kỹ hơn ở mục đồng tiền trú ẩn cuối bài: với USD, JPY và CHF thì trong khủng hoảng dòng tiền trú ẩn có thể đẩy đồng tiền TĂNG dù lãi suất đang bị hạ — năm 2008 và năm 2020 USD đều tăng trong lúc Fed hạ lãi suất.
Đầu cơ
Các nhà đầu tư luôn tìm thông tin để dự đoán đồng tiền nào có thể tăng giá nhằm kiếm lợi nhuận. Khi nhiều người cùng kỳ vọng một đồng tiền tăng giá, nhu cầu mua đồng tiền đó tăng lên và chính điều này đẩy tỷ giá tăng, đôi khi vượt xa những gì số liệu kinh tế phản ánh.
Tâm lý rủi ro và đồng tiền trú ẩn
Khi thị trường lo sợ (khủng hoảng tài chính, chiến tranh, dịch bệnh), dòng tiền thường chảy vào các đồng tiền được coi là nơi trú ẩn như USD, JPY, CHF. Ngược lại, các đồng tiền gắn với hàng hóa hoặc nền kinh tế mới nổi như AUD, NZD thường giảm khi nhà đầu tư e ngại rủi ro và tăng khi họ lạc quan.
Với rất nhiều yếu tố liên quan như trên đã khiến cho tỷ giá hối đoái thay đổi, biến động liên tục, và các yếu tố có thể tác động ngược chiều nhau cùng lúc. Hãy theo dõi lịch kinh tế và quan tâm đến các yếu tố chúng tôi vừa nêu trên để hiểu vì sao xu hướng giá hình thành, thay vì giao dịch chỉ dựa trên một tin tức đơn lẻ.
