Nội dung chính
Trước khi vào lệnh, bạn cần biết hai con số: nếu sai thì mất bao nhiêu, nếu đúng thì được bao nhiêu. Tỷ lệ R:R (risk:reward, rủi ro trên lợi nhuận) đặt hai con số đó cạnh nhau. Nó không cho biết lệnh sẽ thắng hay thua, nhưng cho biết bạn cần thắng thường xuyên đến mức nào để không mất tiền về lâu dài.
Bài này nối tiếp Stop loss là gì? và Take profit là gì?. Các con số trong bài là ví dụ minh hoạ, không phải kết quả của một chiến lược cụ thể.
Tỷ lệ R:R là gì?
- Rủi ro là số tiền bạn mất nếu giá chạm stop loss.
- Lợi nhuận là số tiền bạn nhận nếu giá chạm take profit.
- R:R = rủi ro : lợi nhuận. R:R 1:2 nghĩa là chấp nhận mất 1 phần để có cơ hội lãi 2 phần.
Có hai cách viết hay gặp: “1:2” (rủi ro đứng trước) và “2R” (lợi nhuận bằng 2 lần rủi ro). Một số phần mềm lại ghi ngược thành reward:risk 2:1. Khi đọc tài liệu hay dùng công cụ, hãy xem con số nào là rủi ro để tránh hiểu nhầm.
Cách tính R:R
R:R = khoảng cách từ giá vào lệnh tới stop loss : khoảng cách từ giá vào lệnh tới take profit
Với một lệnh có cùng khối lượng ở cả hai đầu, tính theo pip là đủ:
| Lệnh | Stop loss | Take profit | R:R |
|---|---|---|---|
| Buy EUR/USD ở 1,17000 | 1,16800 (20 pip) | 1,17400 (40 pip) | 20 : 40 = 1:2 |
| Sell GBP/USD ở 1,35000 | 1,35300 (30 pip) | 1,34550 (45 pip) | 30 : 45 = 1:1,5 |
| Buy USD/JPY ở 147,00 | 146,50 (50 pip) | 147,50 (50 pip) | 50 : 50 = 1:1 |
Tính theo tiền cũng ra cùng tỷ lệ: lệnh 0,1 lot EUR/USD (khoảng 1 USD mỗi pip) ở dòng đầu có rủi ro 20 USD và lợi nhuận 40 USD. Nếu bạn chốt lời từng phần hoặc có nhiều mức chốt lời, hãy tính lợi nhuận theo trung bình các phần để ra R:R thật.
Tỷ lệ thắng cần có để hòa vốn
Gọi R là số lần lợi nhuận so với rủi ro (R:R 1:2 thì R = 2). Nếu mọi lệnh đều đóng đúng ở stop loss hoặc take profit:
Tỷ lệ thắng hòa vốn = 1 ÷ (1 + R)
| R:R | Tỷ lệ thắng cần có để hòa vốn |
|---|---|
| 1:0,5 | 66,7% |
| 1:1 | 50% |
| 1:1,5 | 40% |
| 1:2 | 33,3% |
| 1:3 | 25% |
R:R cao không có nghĩa là tốt hơn. Take profit càng xa thì giá càng ít khi chạm tới, nên tỷ lệ thắng thường giảm. Điều quan trọng là tỷ lệ thắng thực tế của cách giao dịch của bạn cao hơn mức hòa vốn tương ứng.
Để so sánh các cách đặt lệnh, dùng kỳ vọng mỗi lệnh tính theo R:
Kỳ vọng = Tỷ lệ thắng × R − Tỷ lệ thua × 1
- Thắng 45%, R:R 1:2: 0,45 × 2 − 0,55 × 1 = +0,35R mỗi lệnh.
- Thắng 30%, R:R 1:2: 0,30 × 2 − 0,70 × 1 = −0,10R mỗi lệnh.
- Thắng 60%, R:R 1:0,5: 0,60 × 0,5 − 0,40 × 1 = −0,10R mỗi lệnh.
Kỳ vọng chỉ nói về trung bình của rất nhiều lệnh, và chỉ có ý nghĩa khi tỷ lệ thắng lấy từ lịch sử lệnh thật được ghi đầy đủ, ví dụ trong nhật ký giao dịch. Tỷ lệ thắng ước lượng bằng cảm giác thường cao hơn thực tế.
Phí giao dịch làm R:R thực tế thấp hơn
Spread và phí hoa hồng bị trừ ở cả lệnh thắng lẫn lệnh thua: lệnh thua mất nhiều hơn, lệnh thắng được ít hơn. Giả sử tổng spread và phí hoa hồng quy ra khoảng 1,2 pip mỗi lệnh:
| Stop loss 20 pip, take profit 40 pip | Stop loss 5 pip, take profit 10 pip | |
|---|---|---|
| R:R trên biểu đồ | 1:2 | 1:2 |
| Lỗ thực tế khi chạm dừng lỗ | 21,2 pip | 6,2 pip |
| Lãi thực tế khi chạm chốt lời | 38,8 pip | 8,8 pip |
| R:R thực tế | khoảng 1:1,83 | khoảng 1:1,42 |
| Tỷ lệ thắng hòa vốn | 21,2 ÷ 60 ≈ 35,3% | 6,2 ÷ 15 ≈ 41,3% |
Stop loss càng ngắn, phí chiếm phần càng lớn. Lệnh giữ qua đêm còn có thể chịu swap. Vì vậy khi lướt sóng với dừng lỗ vài pip, hãy tính R:R sau phí.
Dùng R:R cùng khối lượng lệnh
R:R cho biết tỷ lệ giữa lãi và lỗ, không cho biết số tiền. Số tiền phụ thuộc vào khối lượng lệnh. Trình tự nên làm:
- Chọn phần trăm rủi ro mỗi lệnh, không quá 1–2% vốn theo quy tắc quản lý vốn 2%.
- Đặt stop loss theo cấu trúc giá, ví dụ dưới vùng hỗ trợ, rồi đo khoảng cách bằng pip.
- Tính khối lượng: Số lot = Số tiền rủi ro ÷ (Số pip dừng lỗ × Giá trị 1 pip của 1 lot).
- Đặt take profit ở vùng giá hợp lý như kháng cự hay đỉnh cũ, rồi mới xem R:R có đáng vào lệnh không. Đừng dời take profit ra xa chỉ để có tỷ lệ đẹp.
Ví dụ: vốn 1.000 USD, rủi ro 1% là 10 USD, Buy EUR/USD với stop loss 20 pip (1 lot khoảng 10 USD mỗi pip). Số lot = 10 ÷ (20 × 10) = 0,05 lot. Take profit 40 pip thì lợi nhuận khoảng 20 USD, R:R 1:2. Công cụ Khối lượng lệnh và công cụ Giá trị pip giúp tính các bước này nhanh hơn.
Hãy chuẩn bị cho chuỗi thua. Với tỷ lệ thắng 40%, xác suất 5 lệnh liền nhau đều thua là 0,6 × 0,6 × 0,6 × 0,6 × 0,6 ≈ 7,8%, và giao dịch càng nhiều lệnh thì càng dễ gặp chuỗi thua như vậy. Nếu rủi ro tính trên số dư hiện tại, 10 lệnh thua liên tiếp với rủi ro 1% mỗi lệnh làm tài khoản giảm khoảng 9,6%; với rủi ro 2% mỗi lệnh thì giảm khoảng 18,3% và cần lãi khoảng 22,4% mới về lại vốn cũ. Công cụ Phần trăm lãi lỗ tính nhanh con số này.
Những sai lầm thường gặp khi dùng R:R
- Đặt take profit xa để có tỷ lệ đẹp. Tỷ lệ 1:5 trên giấy không có ý nghĩa nếu giá hầu như không bao giờ chạy tới đó.
- Nới stop loss khi giá chạy ngược. Rủi ro thật lớn hơn kế hoạch, và R:R lúc vào lệnh không còn đúng.
- Dời stop loss về điểm hòa vốn quá sớm. Lệnh dễ bị đóng ở hòa vốn trước khi giá chạy đúng hướng, làm tỷ lệ thắng và kỳ vọng thay đổi.
- Chỉ nhìn R:R, bỏ qua tỷ lệ thắng và phí. Cả ba con số phải xét cùng nhau.
- Không ghi lại R thực tế. Chốt tay, chốt từng phần hay trượt giá làm kết quả khác với tỷ lệ ban đầu. Hãy ghi R thực tế của từng lệnh để biết cách giao dịch của mình có kỳ vọng dương hay không.
Xem thêm các nguyên tắc quản lý rủi ro trong trading và bài ký quỹ, margin call và stop out.
Tóm tắt
- R:R = khoảng cách tới stop loss : khoảng cách tới take profit. 1:2 nghĩa là rủi ro 1 phần, lợi nhuận 2 phần.
- Tỷ lệ thắng hòa vốn = 1 ÷ (1 + R): R:R 1:2 cần thắng trên 33,3%, R:R 1:1 cần trên 50%, chưa tính phí.
- Spread và phí hoa hồng làm R:R thực tế thấp hơn, nhất là khi dừng lỗ ngắn.
- R:R không thay cho khối lượng lệnh: rủi ro mỗi lệnh vẫn nên giữ trong 1–2% vốn.
Giao dịch forex và CFD dùng đòn bẩy có rủi ro cao; bạn có thể mất toàn bộ số tiền đã nạp.
