Nội dung chính
Trong trading, không biết cách quản lý vốn là sai lầm rất lớn, vì khi tài khoản đã mất phần lớn số vốn thì bạn khó có cơ hội sửa chữa. Bài viết hôm nay sẽ cùng tìm hiểu các sai lầm cơ bản trong quản lý vốn mà nhiều trader, nhất là người mới, hay mắc phải. Xem thêm: Quản lý vốn hiệu quả trong giao dịch forex
Dùng đòn bẩy quá cao
Đòn bẩy là con dao hai lưỡi: khi lệnh thắng, nó giúp lợi nhuận tính trên vốn lớn hơn nhiều; nhưng khi lệnh thua, khoản lỗ cũng lớn tương ứng và có thể khiến tài khoản cháy chỉ trong chốc lát.
Ví dụ với tài khoản 1.000 USD, mở 1 lot EUR/USD (100.000 EUR, tương đương hơn 100.000 USD, tức đòn bẩy thực tế trên 1:100), mỗi pip tương ứng 10 USD. Giá chỉ cần đi ngược 50 pip, một biến động rất bình thường trong ngày, là bạn đã mất khoảng 500 USD, tức một nửa tài khoản.
Vì tỷ lệ trader cá nhân thua lỗ quá cao, nhiều nước đã giới hạn đòn bẩy cho nhà đầu tư cá nhân: Mỹ cho phép tối đa 1:50 với các cặp tiền chính từ năm 2010, còn EU, Anh và Úc giới hạn ở mức 1:30. Xem thêm: Đòn bẩy là gì? Nên dùng đòn bẩy bao nhiêu?
Rủi ro quá lớn cho mỗi lệnh
Nhiều trader chọn khối lượng theo cảm tính, “thấy chắc ăn thì vào to”, thay vì tính theo khoảng cách dừng lỗ. Cách làm đúng là quyết định trước mỗi lệnh chỉ rủi ro một tỷ lệ nhỏ tài khoản, thường 1–2%, rồi mới tính khối lượng:
Khối lượng (lot) = Số tiền chấp nhận rủi ro ÷ (Số pip dừng lỗ × Giá trị 1 pip của 1 lot)
Với mức rủi ro 1–2% mỗi lệnh, kể cả khi gặp chuỗi 10 lệnh thua liên tiếp, tài khoản vẫn còn phần lớn để tiếp tục. Còn nếu mỗi lệnh rủi ro 10–20%, chỉ vài lệnh thua là tài khoản đã bị tổn thất nặng. Xem thêm: Quy tắc quản lý vốn 2%
Một biến thể nguy hiểm khác là nhồi lệnh gấp thếp (martingale): thua thì nhân đôi khối lượng lệnh sau để gỡ. Cách này có thể “thắng” nhiều lần liên tiếp, nhưng chỉ cần một chuỗi thua đủ dài là khối lượng tăng lên rất lớn và tài khoản cháy.
Giao dịch ngược xu hướng và không có kế hoạch riêng
Nhiều trader mới thích bắt đỉnh, bắt đáy, vào lệnh ngược xu hướng. Hãy nhớ “xu hướng là bạn của trader”: giao dịch theo xu hướng đòi hỏi bạn phải chờ đợi, vào ít lệnh hơn và có vẻ kém hứng thú hơn, nhưng nghịch lý là đó lại là một trong những cách giúp nhiều trader tồn tại lâu trên thị trường. Cố chống lại một xu hướng mạnh thường có kết cục không mấy tốt đẹp.
Một sai lầm khác là không có quan điểm và kế hoạch giao dịch của riêng mình, mà vào lệnh theo ý kiến người khác hay theo “tín hiệu” trong các nhóm chat. Khi không hiểu vì sao mình vào lệnh, bạn cũng sẽ không biết khi nào cần cắt lỗ, và không rút ra được bài học nào. Những lỗi nhỏ lặp đi lặp lại như không tuân thủ chiến lược, không đặt dừng lỗ, giao dịch theo cảm tính, lâu dần sẽ tạo thành lỗ hổng lớn cho tài khoản.
Thiếu kiên nhẫn
Nhiều trader luôn muốn vào lệnh mỗi khi thấy thị trường chuyển động, có thể do bản chất con người và sự nóng lòng muốn kiếm tiền thật nhanh. Trong khi đó, kiên nhẫn chờ đủ các điều kiện trong kế hoạch trước khi đặt lệnh là một trong những yếu tố quan trọng giúp bạn tránh các lệnh kém chất lượng.
Ít trader hiểu rằng muốn giao dịch có kết quả ổn định cần rất nhiều thời gian. Khi nghe ai đó khoe kiếm được vài trăm phần trăm trong thời gian ngắn, bạn dễ nảy sinh ham muốn và chấp nhận rủi ro lớn. Nhưng lợi nhuận lớn luôn đi kèm rủi ro lớn; kiếm tiền từ thị trường càng nhanh thì mất lại cũng có thể càng nhanh.
Nếu bạn bám theo một chiến lược phù hợp, giữ nó đơn giản và tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc của mình, bạn có cơ hội giao dịch hiệu quả hơn. Điều đó không dễ, và thực tế chỉ số ít người đạt được lợi nhuận đều đặn đủ để sống bằng trading.
Không ghi chép nhật ký giao dịch
Nếu không có nhật ký giao dịch, bạn khó biết kiểu giao dịch nào hiệu quả với mình, lệnh nào nên bỏ qua. Ghi lại lịch sử vào lệnh là cách tốt nhất để học hỏi từ những sai lầm trong quá khứ, đồng thời nhìn lại những giao dịch tốt để củng cố sự tự tin. Xem thêm: Tại sao cần phải viết nhật ký forex mỗi ngày?
Nếu có thể, hãy lưu lại ảnh biểu đồ của từng lệnh cùng một file Excel ghi lý do vào lệnh, điểm vào, dừng lỗ, chốt lời, kết quả, để có thể xem lại bất cứ lúc nào. Những trader có kết quả ổn định thường xem trading như một công việc kinh doanh: không có gì chắc chắn, nhưng kế hoạch và ghi chép cụ thể sẽ giúp bạn kiểm soát rủi ro tốt hơn trong một thị trường vốn rất khó khăn như forex.
Phức tạp hóa phương pháp giao dịch
Nhiều người nghĩ rằng học hết mọi mô hình giá, mô hình nến trên đời sẽ kiếm được lợi nhuận, hoặc thêm càng nhiều indicator vào biểu đồ càng lọc được tín hiệu sai. Thực tế thường ngược lại: quá nhiều công cụ cho ra tín hiệu mâu thuẫn, khiến bạn rối và không dám ra quyết định.
Hôm nay học Ichimoku, mai học Fibonacci, rồi thêm Price Action, sóng Elliott cho đủ bộ, càng học càng lấn sâu vào đống kiến thức mà chẳng tìm ra cái nào phù hợp với mình.
Hãy giữ mọi thứ đơn giản nhất có thể: học các mô hình cơ bản nhưng học thật kỹ, chỉ dùng đường trung bình và một chỉ báo dao động như Stochastic, RSI hay MACD, và tập trung vào xu hướng, hỗ trợ, kháng cự, kênh giá, đường xu hướng. Như vậy là đủ cho người mới.
Giao dịch quá nhiều
Giao dịch quá nhiều (overtrading) là lỗi rất phổ biến. Khi lệnh có lãi, não tiết ra dopamine gây hưng phấn, bạn muốn kiếm thêm nữa và lao vào lệnh tiếp. Ngược lại, khi giá đi ngược lệnh, nỗi sợ trỗi dậy, tim đập nhanh; khi dính dừng lỗ thì bực bội, muốn vào ngay một lệnh khác để gỡ. Cứ như vậy, tài khoản có thể “bốc hơi” rất nhanh.
Tâm lý đóng vai trò rất lớn trong trading. Hãy học cách kiểm soát cảm xúc để không phải vào ra thị trường quá nhiều, và đừng cố bắt từng con sóng nhỏ, đặc biệt nếu bạn là người mới. Có thể đặt mục tiêu chỉ vào lệnh vài lần mỗi tuần, thậm chí vài lần mỗi tháng. Xem thêm: Cách kiểm soát tâm lý trong giao dịch
Với người mới, các biến động giá trung và dài hạn thường dễ nhận biết hơn, bạn cũng không phải dán mắt vào biểu đồ cả ngày và rước thêm căng thẳng. Nhiều trader lâu năm cũng hướng tới cách giao dịch ít lệnh nhưng chất lượng, để tâm lý thoải mái hơn.
Không cài dừng lỗ
Dừng lỗ là để bảo vệ tài khoản; không đặt dừng lỗ là tự bỏ đi lớp bảo vệ quan trọng nhất. Lỗi này hay xảy ra đúng lúc bạn đang có chuỗi thắng và bắt đầu nghĩ mình thật giỏi.
Về mặt kỹ thuật, lệnh dừng lỗ là một lệnh stop được đặt sẵn: khi giá chạm mức dừng lỗ, lệnh sẽ được đóng theo giá thị trường, nên lúc ra tin hoặc có gap vẫn có thể bị trượt giá. Dù vậy, có dừng lỗ vẫn an toàn hơn rất nhiều so với không có. Xem thêm: Stop loss là gì?
Có người không thích đặt stop loss vì sợ bị “cá mập quét”. Nhưng để giá chạy thoải mái mà không có gì bảo vệ còn nguy hiểm hơn nhiều; nếu hay bị quét, hãy xem lại vị trí đặt dừng lỗ (đặt ngoài vùng hỗ trợ, kháng cự thay vì ngay sát) và giảm khối lượng tương ứng.
Dồn hết vốn vào một lệnh
Nếu chỉ chăm chăm kiếm lợi nhuận thật nhanh, bạn đang đánh bạc chứ không phải giao dịch. Một kịch bản rất quen thuộc: bạn tự phân tích và vào một lệnh nhỏ, giá chạy đúng như dự đoán, tài khoản tăng lên. Bạn tiếc “giá mà vào nhiều hơn”, nên ở lệnh tiếp theo dồn gần hết vốn với hy vọng lãi lớn. Chỉ cần lệnh đó sai, tài khoản gần như mất sạch.
Hãy tập quen và vui vẻ với những khoản lãi nho nhỏ, đừng đặt cược tất cả vào một cơ hội duy nhất. Thị trường còn rất nhiều cơ hội, nhưng vốn của bạn phải còn thì mới có thể giao dịch tiếp; hết vốn là hết cơ hội.
