Nội dung chính
Cháy tài khoản là cụm từ ngắn gọn nhưng lại là nỗi ám ảnh của rất nhiều trader tham gia giao dịch forex. Theo các công bố bắt buộc của sàn tại châu Âu (quy định của ESMA), khoảng 74–89% tài khoản CFD của nhà đầu tư cá nhân bị lỗ. Trong giới trader còn có câu đùa “chưa cháy tài khoản thì chưa phải là trader”, nhưng cháy tài khoản không phải là điều bắt buộc phải trải qua: phần lớn các trường hợp đến từ những sai lầm có thể phòng tránh. Nếu bạn đã hoặc đang gặp tình trạng này, việc cần làm là bình tĩnh tìm ra nguyên nhân và thay đổi cách giao dịch, thay vì cay cú nạp thêm tiền để gỡ. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cháy tài khoản là gì và cách hạn chế nó.
Cháy tài khoản là gì?
Cháy tài khoản (tiếng Anh thường gọi là blown account) là tình trạng tài khoản giao dịch bị thua lỗ gần hết hoặc hết sạch tiền, các lệnh bị sàn tự động đóng vì không còn đủ tiền ký quỹ. Điều này thường xảy ra khi bạn giao dịch khối lượng quá lớn so với vốn, giá đi ngược hướng mà bạn không cắt lỗ, khoản lỗ lớn dần cho đến khi tài khoản không còn đủ tiền để duy trì lệnh.
Để hiểu rõ, bạn cần nắm các khái niệm hay bị nhầm với cháy tài khoản:
- Mức ký quỹ (Margin Level) = Vốn thực có (Equity) ÷ Tiền ký quỹ đã dùng (Used Margin) × 100%. Vốn thực có là số dư cộng hoặc trừ lãi, lỗ của các lệnh đang mở.
- Margin Call là lời cảnh báo khi mức ký quỹ giảm xuống ngưỡng sàn quy định (ví dụ 100% hoặc 50%). Lúc này bạn thường không mở thêm được lệnh mới và cần nạp thêm tiền hoặc đóng bớt lệnh.
- Stop Out là khi mức ký quỹ tiếp tục giảm tới ngưỡng thấp hơn (ví dụ 50% hoặc 20%, tùy sàn), sàn sẽ tự động đóng lệnh, thường bắt đầu từ lệnh đang lỗ nhiều nhất, cho đến khi mức ký quỹ trở lại trên ngưỡng. Đây chính là thời điểm trader hay gọi là “cháy tài khoản”.
Sau khi bị stop out, tài khoản thường chỉ còn lại một phần rất nhỏ. Khi giá biến động quá nhanh hoặc có khoảng trống giá (gap), lệnh có thể bị đóng ở giá xấu hơn nhiều và số dư thậm chí bị âm; các sàn có chính sách bảo vệ số dư âm (negative balance protection) sẽ đưa số dư về 0 để khoản lỗ không vượt quá số tiền bạn đã nạp. Ngưỡng margin call và stop out mỗi sàn mỗi khác, hãy kiểm tra kỹ trước khi giao dịch. Xem thêm: Đòn bẩy (Leverage) là gì?
Những nguyên nhân dẫn đến cháy tài khoản
Con đường dẫn đến cháy tài khoản của mỗi người mỗi khác, nhưng chung quy lại thường bắt nguồn từ lòng tham, tâm lý không chấp nhận thua và một trong các nguyên nhân sau:
Giao dịch với khối lượng quá lớn
Vào lệnh với số lot quá lớn so với vốn là lỗi nhiều trader mắc phải nhất. Ví dụ tài khoản của bạn chỉ có 100 USD mà bạn vào 0.1 lot EUR/USD cho một giao dịch. Với khối lượng này, mỗi pip tương ứng khoảng 1 USD, nên giá chỉ cần chạy ngược khoảng 80–90 pip (tùy đòn bẩy và ngưỡng stop out của sàn) là tài khoản đã bị stop out. Với vàng, 0.1 lot tương ứng 10 ounce, giá vàng chạy ngược chưa tới 10 USD là đủ mất gần hết 100 USD, điều có thể xảy ra chỉ trong vài phút lúc tin ra. Nhiều trường hợp giá chạy quá nhanh, đến khi bạn nhận ra thì tài khoản đã “cháy” rồi. Xem thêm: Pip là gì? Cách tính giá trị của pip
Gồng lỗ
Nguyên nhân thứ hai cũng rất phổ biến. Sau khi vào lệnh, giá đi ngược, nhưng thay vì cắt lỗ, nhiều trader giữ lệnh và quyết “nuôi” cho đến khi lệnh “xanh” trở lại. Đôi khi giá quay lại thật, bạn thoát được lệnh, thậm chí có lãi, và chính những lần “thoát hiểm” đó khiến thói quen gồng lỗ ngày càng khó bỏ.
Nhưng thị trường không có nghĩa vụ quay lại mức giá bạn mong muốn. Chỉ cần một lần giá chạy một mạch theo hướng ngược lại, khoản lỗ sẽ lớn dần cho đến khi tài khoản bị stop out. Nhiều trader chỉ chấp nhận sự thật khi tài khoản đã gần như không còn gì để mất.
Nhồi lệnh ngược xu hướng
Đây cũng là “bí kíp võ công” được nhiều trader áp dụng, nhưng tiếc thay nó giống Tịch Tà Kiếm Pháp hơn là Cửu Dương Chân Kinh: người luyện không cẩn thận rất dễ “tẩu hỏa nhập ma”!
Tâm lý con người vốn không muốn thừa nhận mình sai. Vì thế khi thị trường đi ngược lệnh, ngoài việc gồng lỗ, nhiều trader còn tiếp tục nhồi thêm lệnh để bình quân giá (DCA). Nếu giá đang đi theo một xu hướng rõ ràng mà bạn liên tục đánh ngược lại, điều đó giống như đứng chắn trước một đoàn tàu đang chạy với hy vọng nó sẽ dừng lại. Mỗi lệnh nhồi thêm làm tổng khối lượng tăng lên, nên chỉ cần giá đi ngược thêm một đoạn ngắn, khoản lỗ đã tăng rất nhanh, khiến tài khoản cháy sớm hơn. Xem thêm: DCA là gì?
Dùng đòn bẩy cao và giữ lệnh qua tin mạnh
Đòn bẩy cao cho phép mở khối lượng lớn với số vốn nhỏ, nên khoản lỗ cũng lớn tương ứng. Các cơ quan quản lý như ESMA (châu Âu), FCA (Anh), ASIC (Úc) giới hạn đòn bẩy cho khách hàng cá nhân tối đa 1:30 với các cặp tiền chính, nhưng nhiều sàn ở các khu vực khác vẫn cho phép 1:500, 1:1000 hoặc cao hơn. Kết hợp đòn bẩy cao với việc giữ lệnh qua các tin mạnh như Non-Farm, quyết định lãi suất, hay qua cuối tuần (có thể có gap đầu tuần) là con đường rất nhanh dẫn tới cháy tài khoản. Xem thêm: Những lưu ý khi giao dịch forex theo tin tức
Cách phòng tránh cháy tài khoản
Tính khối lượng theo mức rủi ro cho mỗi lệnh
Trước khi vào lệnh, hãy xác định điểm dừng lỗ, rồi tính khối lượng sao cho nếu lệnh chạm dừng lỗ, bạn chỉ mất khoảng 1–2% tài khoản:
Khối lượng (lot) = Số tiền chấp nhận rủi ro ÷ (Số pip dừng lỗ × Giá trị 1 pip của 1 lot)
Ví dụ: tài khoản 1.000 USD, rủi ro 1% là 10 USD, dừng lỗ 25 pip với EUR/USD (1 pip của 1 lot chuẩn khoảng 10 USD), khối lượng = 10 ÷ (25 × 10) = 0.04 lot. Với cách tính này, kể cả thua 10 lệnh liên tiếp, bạn vẫn còn khoảng 90% tài khoản. Xem thêm: Quy tắc quản lý vốn 2%
Luôn đặt dừng lỗ ngay khi vào lệnh
Đặt cắt lỗ và chốt lời ngay từ đầu để khi thị trường đi ngược, lệnh sẽ tự động được đóng, bạn không rơi vào tình trạng gồng lỗ. Lưu ý lệnh dừng lỗ khi được kích hoạt sẽ khớp theo giá thị trường, nên lúc ra tin hoặc có gap vẫn có thể bị trượt giá xa hơn mức đặt. Xem thêm: Stop loss là gì?
Dùng đòn bẩy thấp và chọn sàn có bảo vệ số dư âm
Hãy giữ tổng giá trị các lệnh đang mở ở mức vừa phải so với vốn, thay vì tận dụng hết đòn bẩy sàn cho phép, và ưu tiên sàn có giấy phép uy tín, có chính sách bảo vệ số dư âm. Xem thêm: Cách chọn sàn forex để giao dịch
Cần phải làm gì sau khi bị cháy tài khoản?
Chấp nhận thua lỗ
Điều đầu tiên nhưng cực kỳ quan trọng là bạn phải học cách chấp nhận thua, chấp nhận sai. Có như vậy bạn mới học được cách cắt lỗ. Rất nhiều người tiếc số tiền đã mất nên tìm cách gồng lỗ với hy vọng lấy lại được. Khi đó bạn dễ rơi vào trạng thái tiêu cực, hoang mang, lo sợ, và những cảm xúc này khiến bạn đưa ra các quyết định sai lầm tiếp theo.
Hãy luyện tập cắt lỗ như một phản xạ. Đừng quá tiếc số tiền đã mất, hãy nghĩ theo hướng tích cực: còn tiền, dù nhiều hay ít, bạn vẫn còn cơ hội sửa sai. Còn khi đã gồng lỗ đến mức cháy tài khoản, bạn sẽ chẳng còn cơ hội nào, trừ khi nạp thêm tiền.
Tìm hiểu nguyên nhân tạo ra sai lầm
Thay vì cay cú, tìm cách “trả thù” thị trường, bạn hãy hít một hơi thật sâu và xem lại các sai lầm khiến tài khoản bị cháy: khối lượng quá lớn, không đặt dừng lỗ, nhồi lệnh, hay giao dịch lúc ra tin? Viết toàn bộ những nguyên nhân đó vào nhật ký giao dịch và tự đặt ra quy tắc để không lặp lại. Xem thêm: Nguyên nhân gì khiến trader cháy tài khoản?
“Còn tiền thì còn giao dịch, hết tiền quay lại demo”
Quay lại tài khoản demo sau khi cháy tài khoản không phải điều gì đáng xấu hổ, mà là cơ hội để sửa những sai lầm từng mắc phải mà không mất thêm tiền.
Hãy xem tài khoản demo như tài khoản thật. Thay vì lập tài khoản demo 100.000 USD, bạn chỉ nên lập tài khoản có số vốn bằng số tiền bạn thực sự sẽ nạp sau này. Hãy giao dịch đúng phương pháp đã đề ra, đúng khối lượng quy định, tuân thủ kỷ luật, có cắt lỗ và chốt lời rõ ràng, trong đủ nhiều lệnh (vài chục đến hàng trăm lệnh) và nhiều tháng, để chắc chắn bạn đã sửa được các lỗi cũ. Khi đó mới nên cân nhắc quay lại tài khoản thật với số vốn nhỏ.
Lưu ý kết quả trên demo không đảm bảo kết quả trên tài khoản thật, vì tâm lý khi dùng tiền thật khác rất nhiều, chưa kể trượt giá và chi phí giao dịch. Sửa được các sai lầm cũ là điều kiện cần để quay lại thị trường, nhưng không có gì đảm bảo bạn sẽ kiếm được tiền.
Không vay mượn tiền để giao dịch sau khi cháy tài khoản
Rất nhiều trader khi bị cháy tài khoản rơi vào trạng thái tiếc nuối và cay cú, nên tìm cách mượn tiền bạn bè, người thân, thậm chí vay nóng để tiếp tục giao dịch nhằm gỡ lại. Đừng sửa sai lầm này bằng một sai lầm lớn hơn: chỉ giao dịch bằng số tiền nhàn rỗi mà bạn sẵn sàng chấp nhận mất, tuyệt đối không vay mượn để chơi forex. Thị trường forex vẫn luôn ở đó, bạn có thể quay lại khi tâm lý thật sự sẵn sàng.
Ngoài ra, giao dịch forex qua sàn nước ngoài ở Việt Nam hiện chưa được pháp luật công nhận và bảo vệ, nên khi có tranh chấp bạn gần như không có cách đòi lại tiền. Xem thêm: Chơi forex ở Việt Nam có hợp pháp không?
