DCA là gì? Chiến thuật bình quân giá là gì?

Bình quân giá hay Dollar-Cost Averaging (DCA) là một chiến lược đầu tư, trong đó nhà đầu tư đầu tư một số tiền cố định vào một loại tài sản theo định kỳ (ví dụ mỗi tháng), bất kể giá lúc đó cao hay thấp, thay vì bỏ toàn bộ số tiền vào một lần. Chiến lược này không giống với việc bắt đáy nhằm cố gắng canh để mua với giá tốt nhất. DCA phù hợp với việc tích lũy dài hạn, giúp giảm rủi ro dồn toàn bộ tiền vào một thời điểm mua không may, nhưng không loại bỏ được rủi ro tài sản giảm giá.

DCA hay chiến thuật bình quân giá là gì?

Bình quân giá là cách đầu tư khá phù hợp với dòng tiền nhàn rỗi đều đặn, như một phần thu nhập hằng tháng. Thay vì đầu tư tất cả vốn vào một lần, bạn chia nhỏ số tiền đầu tư thành các phần bằng nhau và mua theo lịch cố định trong một khoảng thời gian. Cách này được dùng phổ biến nhất với quỹ chỉ số, quỹ ETF và cổ phiếu tích lũy dài hạn; nhiều người cũng áp dụng với tiền điện tử.

Mục tiêu của chiến thuật bình quân giá là giảm tác động của biến động giá lên giá mua trung bình. Vì bạn mua ở nhiều thời điểm với các mức giá khác nhau, giá mua trung bình sẽ không phụ thuộc vào một thời điểm duy nhất, nhờ đó giảm rủi ro so với mua một lần đúng lúc giá đang cao.

Lưu ý: trong nhiều cộng đồng trader, “DCA” đôi khi bị dùng để chỉ việc mua thêm khi giá đang giảm để kéo giá vốn xuống (nhồi lệnh). Đó không phải DCA đúng nghĩa, và khi dùng đòn bẩy thì đặc biệt nguy hiểm (xem phần lưu ý bên dưới).

Ví dụ: thay vì đầu tư 6.000 USD vào một giao dịch, bạn có thể đầu tư 1.000 USD/ tháng trong sáu tháng liên tiếp. Giá trị tài sản bạn mua có thể tăng và giảm trong khoảng thời gian đó, nhưng số tiền đầu tư sẽ không bao giờ thay đổi chỉ là 1000 USD/tháng. Khi giá giảm, cùng số tiền đó mua được nhiều tài sản hơn; khi giá tăng, bạn mua được ít hơn. Phương pháp này không loại bỏ được rủi ro, nhưng giúp bạn tránh dồn toàn bộ tiền vào một thời điểm mua không may, và đỡ căng thẳng hơn so với đầu tư cả một khoản tiền lớn cùng lúc.

Cách thức hoạt động của chiến thuật bình quân giá (DCA)

Giả sử bạn sẽ đầu tư vào 1 mã cổ phiếu X nào đó với tổng số tiền là 6.000 đô la trong 6 tháng tới, nhưng tại thời điểm bạn quyết định mua, giá cổ phiếu đang biến động mạnh. Chính vì thế bạn quyết định sử dụng DCA trong khoảng thời gian sáu tháng với số tiền 1.000 đô la/ tháng bất kể giá cổ phiếu có tăng hay giảm như thế nào. Đây là kết quả sau 6 tháng đầu tư:

Nhìn hình ảnh trên bạn sẽ thấy thay vì đầu tư toàn bộ 6.000 đô la trong tháng đầu tiên và số cổ phiếu bạn mua được chỉ là 750 cổ phiếu. Nhờ vào việc bình quân giá sau 6 tháng tổng số cổ phiếu bạn mua được đã gấp đôi lên tới 1525 cổ phiếu. Có được điều này là nhờ vào giá cổ phiếu tăng giảm trong suốt 6 tháng qua đỉnh điểm là giá đã giảm chỉ còn 2 USD/ cổ phiếu, như vậy với 1000 USD bạn đã mua được 500 cổ phiếu. Và tới tháng thứ 6 giá cổ phiếu đã tăng lên thành 6,66 USD với số lượng 1525 cổ phiếu bạn đang có đã giúp bạn thu về 10.156 USD nếu bạn bán toàn bộ, so với 6000 USD đầu tư ban đầu bạn đã lời được hơn 4.000 USD. Ngược lại, nếu ngay từ ban đầu bạn tất tay mua cả 6000 USD thì với 750 cổ phiếu bạn có trong tay số tiền bạn thu về chỉ là 4995 USD đồng nghĩa bạn đã lỗ hơn 1000 USD.

Như vậy, trong ví dụ này, nhờ đầu tư đều đặn theo hình thức bình quân giá, nhà đầu tư thu về hơn 4000 USD tiền lời. Cần nhớ kết quả đẹp như vậy là do giá đã giảm sâu rồi hồi phục mạnh trong 6 tháng; với đường đi khác của giá, kết quả sẽ khác. Đây cũng là lý do một số nhà đầu tư xem bình quân giá là cách giảm rủi ro thời điểm nhờ phân bổ vốn trong một khoảng thời gian định sẵn.

Tuy nhiên, hãy nhớ rằng bất cứ hình thức đầu tư nào cũng chứa đầy rủi ro, bình quân giá cũng không ngoại lệ. DCA vẫn lỗ nếu giá giảm mãi không hồi phục, còn khi giá tăng đều thì DCA thường cho kết quả kém hơn mua một lần, như ví dụ dưới đây.

Đã là đầu tư ai cũng muốn “mua thấp bán cao”, tuy nhiên trong nhiều trường hợp, chiến lược bình quân giá không cho kết quả tốt nhất. Hãy xem ví dụ bên dưới để hiểu rõ hơn vấn đề này:

Chúng tôi vẫn sử dụng giả thiết sử dụng 6000 USD để đầu tư. Tuy nhiên do giá tiếp tục tăng nên nhà đầu tư, cuối cùng, chỉ mua được 476 cổ phiếu. Nếu ngay từ đầu thay vì DCA, nhà đầu tư đã tất tay mua liền 1 lúc cả 6000 USD thì số cổ phiếu anh ta có sẽ là 750 cổ phiếu và tính theo giá ở thời điểm cuối cùng đạt 15.62/cổ phiếu, giá trị số cổ phiếu đó sẽ là 11.715 USD. Nhưng vì sử dụng DCA nên số tiền anh ta có được với 476 cổ phiếu chỉ là 7435 USD. Mặc dù vẫn kiếm được lợi nhuận, tuy nhiên nó ít hơn rất nhiều so với việc mua toàn bộ cổ phiếu ở thời điểm ban đầu.

Một số lưu ý khi sử dụng chiến thuật bình quân giá DCA

DCA dành cho tài sản mua để nắm giữ lâu dài và không dùng đòn bẩy. Trong forex và CFD, “bình quân giá” bằng cách nhồi thêm lệnh khi đang lỗ là một trong những nguyên nhân cháy tài khoản phổ biến nhất.

Hình thức bình quân giá được áp dụng rất nhiều trong việc mua bán tiền điện tử. Đối với giao dịch forex việc DCA sẽ mang lại rủi ro cực cao vì có sử dụng đòn bẩy, nên khi thị trường biến động cực mạnh việc cháy tài khoản là điều rất dễ xảy ra. Chính vì thế bạn nên cân nhắc khi sử dụng phương thức bình quân giá với đầu tư forex.

Với tiền điện tử, nếu áp dụng bình quân giá thì chỉ nên chọn các đồng coin lớn, lâu năm và chỉ dùng tiền nhàn rỗi; kể cả các đồng coin lớn cũng từng giảm 70–80% giá trị. Các loại coin nhỏ, ít giá trị thì tốt nhất không nên đầu tư, vì nguy cơ mất gần hết giá trị hoặc bị sàn gỡ niêm yết (delist) rất cao.

Ngoài ra, DCA không đòi hỏi bạn đoán đúng đáy hay xu hướng, nhưng đòi hỏi bạn chọn đúng tài sản: DCA vào một tài sản có giá trị lâu dài (như quỹ chỉ số của một thị trường lớn) khác hoàn toàn với DCA vào một mã cổ phiếu hay đồng coin đang đi xuống vì doanh nghiệp, dự án yếu kém; trường hợp sau chỉ khiến bạn lỗ nhiều hơn. Kiến thức phân tích cơ bản sẽ hỗ trợ bạn rất nhiều ở bước này.

Và 1 điểm bạn đừng quên: với cổ phiếu riêng lẻ hay tiền điện tử, hãy đặt trước giới hạn thua lỗ hoặc điều kiện dừng đầu tư (ví dụ doanh nghiệp, dự án không còn như bạn đánh giá ban đầu), thay vì cứ tiếp tục mua đều đặn bất chấp mọi thứ. Hãy xác định rõ số tiền mỗi kỳ, thời gian đầu tư và mục tiêu trước khi bắt đầu.