Nội dung chính
Fibonacci là một trong những công cụ quen thuộc nhất với trader khi tham gia thị trường tài chính nói chung và forex nói riêng. Công cụ này được phát triển thành rất nhiều dạng khác nhau. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu kỹ hơn về dãy số Fibonacci và cách ứng dụng nó trong giao dịch qua bài viết dưới đây, bạn nhé!
Bạn chưa biết forex là gì? Hãy tìm hiểu ngay:
Ai đã khám phá ra dãy số Fibonacci?
Leonardo Pisano Bogollo (khoảng 1170–1250), nhà toán học người Ý, là người đã giới thiệu dãy số này với châu Âu. Tên gọi Fibonacci bắt nguồn từ “filius Bonacci”, nghĩa là “con trai của Bonacci”; còn cái tên “dãy Fibonacci” do nhà toán học Pháp Édouard Lucas đặt vào thế kỷ 19.
Nhờ có cha là 1 giám đốc cơ sở thương mại, trực thuộc 1 hải cảng ở Bắc Phi (Bugia, nay thuộc Algeria), nên ông đã đi tới đây để sinh sống và phụ việc cho cha ông. Tại đây, Fibonacci đã nhận ra hệ chữ số Ấn Độ – Ả Rập đơn giản hơn chữ số La Mã, nên ông đã đi khắp Địa Trung Hải để học hỏi thêm từ các nhà toán học Ả Rập hàng đầu. Sau đó, tới năm 32 tuổi ông đã cho ra mắt cuốn sách Liber Abaci (Sách tính), cũng chính trong cuốn sách này có đưa ra 1 bài toán về các con thỏ, phép giải bài toán gồm 1 một chuỗi các con số, mà sau này ta quen gọi là dãy số Fibonacci.
Thực tế, dãy số Fibonacci đã được các nhà toán học Ấn Độ biết đến từ nhiều thế kỷ trước, nhưng chỉ khi ông giới thiệu lại chúng trong cuốn Liber Abaci, thì dãy số Fibonacci mới được phương Tây biết đến và nổi tiếng đến ngày nay.
Dãy số Fibonacci là gì?
Đây là 1 dãy số vô hạn, được bắt đầu bởi số 0 và số 1, các số tiếp theo luôn bằng tổng của 2 số liền trước cộng lại.
Cụ thể dãy số Fibonacci sẽ là : 0,1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610…
Dãy số này có liên hệ mật thiết với tỷ lệ vàng, ký hiệu là số phi (φ ≈ 1,618). Tỷ lệ vàng đã được các nhà toán học Hy Lạp cổ đại như Euclid mô tả từ rất lâu trước thời Fibonacci.
Một số đặc điểm thú vị của dãy Fibonacci
- Càng về sau, tỷ số của một số với số liền sau nó càng xấp xỉ 0.618, ví dụ: 3/5 = 0.6; 5/8 = 0.625; 8/13 = 0.615…
- Tỷ số của một số với số liền trước nó xấp xỉ 1.618 (nghịch đảo của 0.618), ví dụ: 8/5 = 1.6; 13/8 = 1.625; 21/13 = 1.615…
- Tỷ số giữa các số cách nhau một vị trí cũng càng về sau càng xấp xỉ 2.618 hoặc nghịch đảo của nó là 0.382, ví dụ: 3/8 = 0.375; 8/21 = 0.381; 55/21 = 2.619
Các bạn cũng để ý, các tỷ số tạo thành từ dãy Fibonacci như 1.618, 2.618, 0.382 đều được sử dụng làm các ngưỡng thoái lui hay ngưỡng mở rộng để chốt lời hoặc thoát lệnh khi giao dịch forex.
Tỷ lệ vàng là gì?
Tỷ lệ vàng là “tỷ số khi chia đoạn thẳng thành hai phần sao cho tỷ lệ giữa cả đoạn ban đầu với đoạn lớn hơn bằng tỷ số giữa đoạn lớn và đoạn nhỏ “, giá trị xấp xỉ bằng 1,61803.
Vậy tỷ lệ vàng có mối quan hệ như thế nào với dãy số Fibonacci?
Đây là một mối liên hệ toán học thú vị: trong dãy số Fibonacci, tỷ lệ giữa một số với số liền trước nó càng về sau càng gần với 1,61803.
Ví dụ: 3/2=1,5; 5/3≈ 1,67; 8/5= 1,6; 13/8= 1,625…
Ngoài ra nếu các số trong dãy Fibonacci càng lớn thì tỉ số sẽ càng gần tỉ lệ vàng hơn.
Tỷ lệ vàng thường được nhắc đến trong hội họa, kiến trúc vì nhiều người cho rằng nó tạo ra sự cân đối, hài hòa (dù nhiều ví dụ phổ biến trên mạng là phóng đại).
Nhiều người cũng cho rằng các tỷ lệ cơ thể người gần với tỷ lệ vàng thì trông cân đối, dù nhận định này mang tính thẩm mỹ nhiều hơn là quy luật khoa học.
Có lẽ chính Fibonacci, một trong những nhà toán học tài ba nhất châu Âu thời trung cổ, cũng không ngờ dãy số trong bài toán con thỏ lại được ứng dụng và nhắc đến ở nhiều lĩnh vực như vậy.
Dãy số Fibonacci xuất hiện ở khá nhiều nơi trong tự nhiên, như cách sắp xếp hạt trong bông hoa hướng dương, cánh hoa (đã bao giờ bạn để ý rằng nhiều loài hoa có số cánh là 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55 hoặc 89 chưa, tất cả các con số này đều nằm trong dãy số Fibonacci).
Nhiều hình xoắn ốc trong tự nhiên, như vỏ ốc hay các nhánh thiên hà, thường được so sánh với xoắn ốc vàng, dù phần lớn chỉ gần giống chứ không trùng khớp chính xác.
Chính vì xuất hiện ở nhiều nơi như vậy, tỷ lệ Fibonacci được nhiều trader tin dùng. Tuy nhiên, trên thị trường tài chính, các mức Fibonacci có tác dụng chủ yếu vì có nhiều người cùng quan sát và đặt lệnh quanh đó, chứ không phải vì giá bắt buộc phải tuân theo một quy luật tự nhiên.
Có bao nhiêu loại Fibonacci trong giao dịch forex?
Nếu sử dụng Tradingview bạn sẽ thấy có khoảng 10 công cụ Fibonacci khác nhau như : Fibonacci thoái lui, Fibonacci mở rộng dựa trên xu hướng, Fibonacci kháng cự dạng quạt, Fibonacci vùng thời gian …
Về cơ bản, các công cụ này dựa trên cùng các tỷ lệ Fibonacci, nên bạn không cần phải biết hết 10 dạng kể trên, mà chỉ cần tập trung tìm hiểu 2 loại là: Fibonacci thoái lui và Fibonacci mở rộng dựa trên xu hướng.
Dãy Fibonacci được ứng dụng như thế nào trong forex?
Ngoài việc dùng các công cụ Fibonacci độc lập, lý thuyết sóng Elliott cũng sử dụng nhiều tỷ lệ Fibonacci để ước lượng độ dài các con sóng.
Không những vậy, các mẫu mô hình Harmonic cũng áp dụng theo dãy số Fibonacci.
Cụ thể trong giao dịch forex, chúng ta sẽ sử dụng các tỷ lệ gồm: 0 – 0.236 – 0.382 – 0.5 – 0.618 – 0.764 – 1–1.618 – 2.618 – 3.618.
Các tỷ lệ từ 0 đến 1 trong dãy trên đối xứng nhau theo từng cặp, mỗi cặp cộng lại bằng 1 (nhiều nền tảng dùng 0.786 thay cho 0.764). Ví dụ : 0.236 + 0.764 = 1 hay 0.382 + 0.618 = 1.
Như trên chúng tôi có nói, bạn chỉ cần quan tâm 2 loại Fibonacci là Fibonacci Retracement (Fibo thoái lui) và Fibonacci Extension hay Fibonacci mở rộng dựa trên xu hướng. Với 2 dạng này các tỷ lệ sẽ được sử dụng cụ thể như sau:
Fibonacci Retracement hay Fibo thoái lui chúng ta sẽ chủ yếu sử dụng các tỷ lệ : 0 – 0.236 – 0.382 – 0.5 – 0.618 – 0.764 – 1.
Xét về mặt bản chất, Fibo thoái lui chỉ là các đường kháng cự và hỗ trợ nhưng được chia theo tỷ lệ của Fibonacci, trong số này các mức 0.382 – 0.5 – 0.618 là những mức thoái lui phổ biến nhất, với 1 thị trường có 1 xu hướng cấp 1 mạnh mẽ thì giá thường chỉ thoái lui nông, quanh mức 0.382 (38,2%); trong một xu hướng yếu hơn, giá có thể thoái lui sâu tới 0.618 hoặc hơn.
Trong đó, mức 50% (không phải tỷ lệ Fibonacci nhưng được hầu hết trader theo dõi) như một vùng ranh giới: khi giá điều chỉnh sâu qua mức này, xu hướng có thể đang yếu đi, các bạn cần cân nhắc khi vào lệnh hoặc thoát lệnh. Xem hướng dẫn chi tiết: Cách sử dụng Fibonacci Retracement tìm điểm vào lệnh.
Với Fibonacci mở rộng dựa trên xu hướng, bạn sẽ chủ yếu sử dụng các tỷ lệ 0.618 – 0.764 – 1–1.618 – 2.618 – 3.618.
Tại sao lại có các mức này, bởi trong 1 thị trường đôi khi giá giảm quá sâu, hoặc tăng quá mạnh, chẳng hạn năm 2020 khi vàng vượt đỉnh lịch sử được lập từ năm 2011 (và sau đó tiếp tục lập các đỉnh mới, vượt 3.000 USD/ounce từ năm 2025). Khi giá đã ở vùng chưa từng giao dịch, câu hỏi đặt ra là giá có thể tăng đến mức nào?
Lúc này, Fibonacci mở rộng dựa trên xu hướng là công cụ giúp ước lượng các mức giá mà vàng hay bất kỳ sản phẩm nào có thể đi tới, để làm mục tiêu chốt lời tham khảo. Xem thêm: Cách sử dụng Fibonacci Extension để chốt lời.
Các bạn cũng lưu ý, không chỉ Tradingview mà ngay cả MT4 đều tích hợp sẵn công cụ vẽ Fibonacci, nên bạn chỉ cần làm sao hiểu thật rõ cách sử dụng chúng, không phải lo lắng làm sao có thể học thuộc hay biết cách tính toán để ra các tỷ lệ như tôi vừa kể trên.
Nhưng dù phổ biến đến đâu, Fibonacci cũng không đảm bảo lệnh nào cũng thắng.
Cần kết hợp Fibonacci với mô hình nến đảo chiều, đường trendline, và đặc biệt là xác định đúng xu hướng để sử dụng công cụ này tốt hơn. Ngoài ra, bạn nên theo dõi các tin tức quan trọng qua lịch kinh tế trên Forex Factory, luôn đặt dừng lỗ và luyện tập trên tài khoản demo trước.
