Nội dung chính
EMA có lẽ là 1 trong những chỉ báo “quen mặt” với bất cứ trader nào khi chơi forex dù có sử dụng hay không. Về cơ bản, EMA là một dạng hỗ trợ, kháng cự động, thay đổi theo giá. Cũng chính vì bám sát giá nên rất nhiều trader đưa EMA vào hệ thống giao dịch của mình. Vì sao EMA lại được nhiều trader dùng đến như vậy? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu qua bài viết dưới đây các bạn nhé.
EMA là gì?
EMA hay Exponential Moving Average (EMA) – Đường trung bình động hàm mũ (EMA) là một dạng trung bình động (MA) mà dựa vào công thức tính toán đặt trọng số theo cấp số nhân phản ứng đáng kể hơn với những thay đổi giá gần đây, so với đường trung bình động đơn giản (SMA) chỉ áp dụng trọng số bằng nhau cho tất cả các chu kỳ, giúp EMA bám sát giá và phản ứng nhanh hơn SMA.
EMA cung cấp tín hiệu gì cho trader?
Phần này giải thích về tâm lý thị trường và vai trò của đường EMA. Nếu chỉ cần cách giao dịch, bạn có thể kéo xuống phần hướng dẫn giao dịch với đường EMA.
Tương tự nhiều chỉ báo khác, khi EMA bắt đầu di chuyển đồng nghĩa giá đã di chuyển trước đó. Do công thức tính toán, đường trung bình động là giá trung bình trong quá khứ, chúng luôn thấp hơn hoặc cao hơn phạm vi hiện tại trong xu hướng tăng hoặc giảm; giá tăng có xu hướng tìm hỗ trợ ở mức giá trung bình của n ngày qua. Ngược lại với giá giảm sẽ có xu hướng tìm kháng cự ở mức giá trung bình của n ngày. Nên EMA có thể được xem như là bộ record ghi nhớ các mốc giá trong 1 chu kỳ nhất định. Giả sử bộ nhớ của giá trong thị trường ở dạng ngắn hạn là 9 ngày, thì giá sẽ “ghi nhớ” những giao dịch đã tập hợp trong suốt 9 ngày qua.
Do vậy, ưu điểm lớn lao nhất của đường trung bình là chúng thể hiện sự rõ ràng về mặt xu hướng giá. Theo công thức, đường EMA chỉ đi lên khi giá đóng cửa nằm trên giá trị EMA trước đó và chỉ đi xuống khi giá đóng cửa nằm dưới. Đây là tính năng quan trọng nhất của đường trung bình động: giúp trader nhìn xu hướng giá rõ ràng hơn, bớt bị nhiễu bởi từng cây nến.
Xu hướng chính là cái giúp trader tìm kiếm cơ hội vào lệnh.
Trong một xu hướng tăng, giá sẽ tiếp tục đạt 1 mức cao mới nên luôn tạo ra các đáy cao hơn và đỉnh cao hơn.
Như vậy, một điều chắc chắn nếu bạn muốn mua thì sẽ phải mua với giá đắt hơn, nhưng nếu chờ giá điều chỉnh về gần đường trung bình của n ngày qua, bạn sẽ mua được ở mức giá hợp lý hơn so với việc mua đuổi.
Trong xu hướng giảm, giá rõ ràng sẽ càng ngày càng giảm nhiều hơn, vì liên tục tạo ra các đáy thấp hơn, đỉnh thấp hơn (mục tiêu là để bán khống), giá bạn sell có thể sẽ thấp hơn so với thời điểm mới tạo dựng xu hướng giảm, nhưng nếu chờ giá hồi lên gần đường trung bình rồi mới bán, bạn sẽ có mức giá tốt hơn so với việc bán đuổi.
Vậy câu hỏi đặt ra ở đây, làm sao có thể tìm kiếm được 1 điểm mua đẹp, hay biết rằng giá khi đang trong 1 đà tăng chẳng hạn, sẽ giảm điều chỉnh tới khoảng nào để tiếp tục mua?
Thực tế, nhiều trader khi tham gia thị trường thường hay có tâm lý tiếc rẻ, nghĩa là phải chờ giá thật rẻ mới dám mua, hoặc ngược lại, mua đuổi khi giá đã tăng quá xa.
Chính lúc thị trường đi theo 1 hướng liên tục sẽ khiến rất nhiều trader đặt ra câu hỏi là nên tìm điểm mua ở đâu, vì giá cứ tiếp tục giảm, hoặc tăng thì đâu là điểm mua phù hợp, bởi trong trường hợp nếu chờ giá giảm xuống tận đáy mới vào lệnh thì lại rất có thể bạn đã bắt dao rơi, chứ không hề mua được giá rẻ thực sự vì giá có thể giảm tiếp trong những trường hợp như vậy.
Chính vì thế các đường EMA là một công cụ phổ biến để tìm điểm vào lệnh, thoát lệnh khi giá đang trong một xu hướng rõ ràng: thay vì mua đuổi hoặc bắt đáy, bạn chờ giá điều chỉnh về gần đường trung bình rồi mới vào lệnh theo xu hướng.
Như vậy để tổng kết lại, vai trò chính của EMA gồm:
- EMA là một cản động, dịch chuyển theo giá. Nhờ vậy EMA giúp trader:
- Có các vùng kháng cự, hỗ trợ động (có thể so với đường trendline, đường hỗ trợ và kháng cự tĩnh), từ đó tìm điểm vào lệnh, điểm dừng lỗ và điểm chốt lời.
- Xác định xu hướng giá.
Công thức tính EMA
Với công thức tính của SMA thì quá đơn giản là bài toán mà ai cũng đều học đó là: trung bình giá trong 1 chu kỳ nhất định.
Ví dụ SMA14 đồng nghĩa bạn sẽ lấy giá đóng cửa giao dịch trong 14 ngày cộng lại rồi chia 14.
Trong khi đó, công thức của EMA sẽ khác rất nhiều, nhằm giải quyết 1 vấn đề mà SMA không thể làm được loại bỏ việc giá diễn ra theo dạng dàn trải trong suốt chu kỳ, thay vào đó EMA sẽ chỉ chú trọng tập trung vào giá gần với giá hiện tại nhất, nhờ giảm độ trễ bằng cách áp dụng nhiều trọng số hơn vào giá gần đây. Tỷ trọng áp dụng cho giá gần đây nhất phụ thuộc vào số thời kỳ trong đường trung bình. EMA khác với các đường trung bình động đơn giản ở chỗ giá trị EMA của một ngày phụ thuộc vào giá trị EMA của tất cả các ngày trước đó. Vì vậy, để EMA tính ra ổn định, cần một lượng dữ liệu nhiều hơn hẳn số chu kỳ (ví dụ EMA 10 nên có vài chục cây nến dữ liệu trở lên). Ngoài ra, EMA có chu kỳ càng ngắn thì càng bám sát giá nên càng dễ bị giá xuyên qua, còn EMA chu kỳ càng dài càng ít bị xuyên qua nhưng phản ứng chậm hơn.
Ba bước để tính toán đường trung bình động hàm mũ (EMA).
- Hãy tính toán đường trung bình động đơn giản cho giá trị EMA ban đầu. Đường trung bình động hàm mũ (EMA) phải bắt đầu ở đâu đó, vì vậy, đường trung bình động đơn giản được sử dụng làm đường EMA của kỳ trước trong phép tính đầu tiên.
- Tính toán trọng số.
- Tính toán đường trung bình động theo cấp số nhân cho mỗi ngày giữa giá trị EMA ban đầu và ngày hôm nay, sử dụng giá, hệ số và giá trị EMA của giai đoạn trước.
Giả sử đây là công thức tính EMA cho đường EMA 10 ngày.
SMA ban đầu: tổng 10 kỳ / 10
Trọng số: 2 / (Khoảng thời gian + 1) = 2 / (10 + 1) = 0,1818 (18,18%)
EMA: {Đóng – EMA (ngày trước)} x trọng số + EMA (ngày trước)
Lưu ý, trên mạng có rất nhiều công thức tính EMA khác nhau và thực ra cũng không cần tính, vì Tradingview hoặc MT4 đã làm việc này rồi. Nên bạn chỉ cần nhớ điều mình vừa diễn giải phía trên hoặc xem phần sau để hiểu EMA so với SMA có gì khác nhau là đủ.
So sánh hành vi giá giữa đường EMA với SMA
EMA và SMA là 2 loại trung bình động luôn được trader nhắc tới. Nhiều trader khuyên nên dùng EMA thay cho SMA vì EMA phản ứng với giá nhanh hơn (còn SMA thì mượt hơn nhưng chậm hơn).
Vậy sự khác biệt này thể hiện trên biểu đồ như thế nào?
Trước tiên, hãy xem xét cách các đường trung bình động phản ứng khi giá đang có đà rồi chuyển sang đi ngang; phần sau của mục này mới nói tới một cú sốc bất ngờ.
Hình dưới cho thấy trước khi giá thực sự làm 1 đà tăng dài, dường như giá đều có vẻ rất hiền lành và điều này cũng khiến cho cả 2 đường EMA và SMA cũng bám sát vào đường giá hơn.
Tuy nhiên, khi giá bắt đầu tăng, có thể thấy, đường EMA phản ứng với giá nhanh hơn, bằng chứng là chúng cứ bám sát vào các cây nến, cho thấy giá đều đang được “đỡ” bởi chính EMA.
Trong khi đó, giá lại lật lên lật xuống, không nằm cùng 1 phía ở các đường SMA. Không kể khi giá càng tăng thì SMA sẽ càng đi xa khoảng giá hơn.
Ngược lại, EMA dường như vẫn bám quanh giá. Tuy nhiên, khi giá bắt đầu giảm và đang đi ngang, có thể thấy SMA lại nằm gần giữa trung tâm giá.
Như vậy, có thể thấy:
- Đường EMA phản ứng nhanh hơn khi giá thực sự thay đổi để hình thành một xu thế, vì EMA đặt trọng số lớn hơn cho giá gần đây nên bám sát giá hơn.
- Khi giá đi ngang, đường SMA dịch chuyển chậm và thường nằm gần giữa vùng giá nên ít bị giật theo biến động nhỏ; ngược lại, EMA dễ cho tín hiệu nhiễu hơn trong giai đoạn này.
Đây là 2 điểm quan trọng nhất thể hiện sự khác biệt giữa EMA so với SMA. Để bạn biết cách nên dùng đường trung bình động dạng nào, vào các thời điểm khác nhau của thị trường.
Và nhìn vào ví dụ trên, bạn cũng thấy tại sao EMA lại được xem như là các ngưỡng kháng cự và hỗ trợ rồi chứ?
EMA giống như một cái giá đỡ: khi giá nằm trên EMA, thị trường nghiêng về tăng; khi giá nằm dưới EMA, thị trường nghiêng về giảm. Khi giá chạm vào EMA thường có phản ứng, nên đây là các khu vực trader cần lưu tâm khi giao dịch forex.
Để cài đặt EMA trên TradingView, bạn tìm chỉ báo EMA (Moving Average Exponential), chu kỳ mặc định là 9, muốn đổi chu kỳ thì vào phần cài đặt của chỉ báo. Trên MT4, vào Insert → Indicators → Trend → Moving Average, chọn MA method là Exponential.
Nên sử dụng EMA nào cho hợp lý nhất?
Việc chọn EMA nào phụ thuộc vào từng trader và chiến lược giao dịch của mỗi người.
Một số nguyên tắc khi áp dụng EMA:
Trong 1 biểu đồ giá sẽ thường có 2 đường EMA, trong đó 1 đường EMA nhanh và 1 đường EMA chậm
Đường EMA càng có chu kỳ thấp thì sẽ càng dễ bị phá vỡ nhưng chúng sẽ bám sát đường giá hơn so với EMA có chu kỳ dài.
Không kể, dựa trên công thức tính có thể thấy đường giá phải có trước mới tạo ra được các đường EMA, nên dù thế nào đi chăng nữa, EMA cũng sẽ trễ hơn so với đường giá.
Chính vì thế trader mới hay “song kiếm hợp bích” 1 đường EMA ngắn với 1 đường EMA dài để có thể dễ xác định xu hướng hơn.
Chính vì lẽ đó, để tăng tính thuyết phục hơn, các đường EMA mà được nhiều trader chọn lựa là làm sao nó phải bám sát đường giá nhất nhưng lại không quá ngắn tránh trường hợp dễ dàng bị phá vỡ.
Vì thế, nhiều trader thường sử dụng 1 số loại EMA như sau:
EMA 9 hoặc EMA 10: EMA10 đúng bằng 2 tuần giao dịch (10 phiên), EMA9 thì gần mức đó, nên cả hai thường dùng cho các giao dịch ngắn hạn
EMA 34/ EMA 89: là các số trong dãy Fibonacci, được một số trader ưa dùng; tuy nhiên không có cơ sở chắc chắn (kể cả từ lý thuyết sóng Elliott) cho thấy các chu kỳ này tốt hơn chu kỳ khác.
EMA 20, EMA 50, EMA 200: đây là các chu kỳ phổ biến, lần lượt đại diện cho xu hướng ngắn hạn (khoảng một tháng giao dịch), trung hạn (khoảng một quý, tức chừng 60 phiên) và dài hạn (gần một năm giao dịch trên khung ngày).
Ngoài EMA 200 cũng có những trader dùng EMA 250, vì một năm có khoảng 250 ngày giao dịch (với thị trường chứng khoán).
EMA 100: là chu kỳ tròn, cũng được nhiều trader lựa chọn cho xu hướng trung, dài hạn.
So sánh trendline với đường EMA
Như phía trên tôi có nói EMA cũng là 1 trong những cách dùng để xác định xu hướng và đường trendline cũng vậy.
Nên để hiểu rõ vấn đề này hơn, về bản chất đường trendline nó là 1 cản tĩnh, nghĩa là bạn đã kẻ 1 đường trendline thì nó sẽ đóng đinh theo đường giá đó.
Còn với EMA thì nó sẽ dịch chuyển theo đường giá, nên được gọi là cản động, so với trendline thì EMA sẽ bám sát đường giá hơn, bởi nó lấy chính giá cả để tạo ra công thức tính toán, nên chính xác mà nói EMA được chiết từ chính giá cả vì lẽ đó nó mới có thể ôm sát giá và thể hiện rõ ràng xu hướng khi giá nằm trên, hoặc khi giá nằm dưới EMA.
Hướng dẫn cách giao dịch với EMA
Sẽ có 3 cách giao dịch cơ bản đó là:
- Giao dịch EMA cùng đường giá
- Giao dịch khi các đường EMA giao cắt
- Giao dịch EMA kết hợp 1 số chỉ báo, công cụ khác
Trong 3 cách kể trên, chúng tôi sẽ chỉ hướng dẫn bạn giao dịch theo cách 1 và cách 3.
Cách thứ 2 giao dịch khi các đường EMA giao cắt nhau (xem thêm bài Golden Cross và Death Cross), theo quan điểm của chúng tôi, không phải là lựa chọn tốt để tìm điểm vào lệnh, dù vẫn có thể dùng để lọc xu hướng.
Bởi ngay từ đầu chúng tôi đã nói với bạn rằng, EMA được chiết từ chính giá cả mà ra, nên so với đường giá EMA luôn CHẬM hơn. Chính vì thế, khi các EMA này có thể giao cắt nhau và trader tiến hành vào lệnh thì, về mặt bản chất giá đã thực sự chạy được cả 1 đoạn rồi.
Chính vì thế, đây không thực sự là phương án khả thi khi áp dụng với EMA. Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu 2 cách giao dịch còn lại, bạn nhé.
Hướng dẫn giao dịch EMA cùng đường giá
Nguyên tắc giao dịch này về cơ bản rất đơn giản. Đó chính là thuận xu hướng:
- Khi giá nằm trên EMA, thị trường nghiêng về tăng >>> ưu tiên tìm lệnh Buy
- Khi giá nằm dưới EMA, thị trường nghiêng về giảm >>> ưu tiên tìm lệnh Sell
Như vậy việc của bạn là chờ giá nằm hẳn về một phía của đường EMA. Vì EMA bám rất sát giá, bạn chờ khi giá điều chỉnh về gần các vùng EMA này rồi mới tìm lệnh mua hoặc bán theo xu hướng.
Tuy nhiên, trader thường sử dụng ít nhất là 2 đường gồm 1 EMA nhanh và 1 EMA chậm, nên trong nhiều trường hợp giá có thể nằm trên EMA này nhưng lại nằm dưới EMA kia. Vì thế, bạn cần kiên nhẫn chờ đợi, và nhớ rằng đường EMA có thể bị phá vỡ bất cứ lúc nào.
Nếu như chỉ sử dụng duy nhất đường EMA giao dịch, thì các bạn có thể chờ đợi các bước như sau:
Bước 1: Chờ giá nằm trên hoặc dưới hoàn toàn cả 2 đường EMA
Bước 2: Chờ giá phản ứng với các vùng EMA này ít nhất 2 lần (ví dụ trong xu hướng tăng là giá giảm xuống test đường EMA rồi bật lên). Việc này giúp bạn hạn chế bị dính tín hiệu giả. Và khi EMA được test càng nhiều lần mà không bị phá vỡ thì xu hướng đó càng trở nên rõ ràng đó là 1 xu hướng tăng hoặc giảm.
Không kể, việc chờ đợi EMA test (ít nhất là 2 lần) cũng là khoảng thời gian để thị trường phân phối lại giữa các lệnh mua/ bán đồng thời cũng là lúc để phát triển 1 xu hướng.
Hãy nhớ chẳng có giá nào gọi là giá cao, và giá nào gọi là giá thấp, khi thị trường đang đi đúng 1 xu hướng bạn nhé. Nên nếu EMA đã cho thấy rõ xu hướng hiện tại là tăng thì bạn có thể chờ giá điều chỉnh về các vùng EMA rồi giao dịch, đặt dừng lỗ dưới đường EMA chậm hoặc dưới đáy gần nhất.
Hãy quan sát ví dụ sau:
Rõ ràng cho dù bạn sử dụng EMA nào, trong xu hướng giảm này giá đều nằm dưới cả 3 đường EMA (các đường EMA nằm phía trên giá). Rất nhiều lần giá hồi lên test những đường EMA này nhưng không vượt qua được, nên giá tiếp tục giảm.
Tuy nhiên, để có thể biết giá thực sự đã tiến tới đà giảm hay chưa, các bạn cần chờ giá chạm EMA ít nhất 2 lần nhưng không xuyên phá thành công, nên EMA không chỉ là công cụ giúp xác định xu hướng, mà trong các trường hợp này chúng còn trở thành cản (động) và cũng là 1 trong những cách đơn giản tìm kiếm 1 điểm entry đẹp để vào lệnh.
Kết hợp EMA cùng các công cụ chỉ báo khác
Về cơ bản cách này sẽ giúp bạn giảm thiểu rủi ro hơn. Cách kết hợp của EMA với công cụ nào cũng được, tùy style mỗi trader. Tuy nhiên, khi áp dụng cách này thì bản thân EMA sẽ hoạt động như là 1 đường kháng cự/ hỗ trợ động chính vì thế khi sử dụng EMA kết hợp với các chỉ báo thuộc nhóm động lượng như Stoch, MACD hay RSI sẽ giúp cho trader có được 2 thông tin gồm: xu hướng đó đang là xu hướng gì (EMA đảm nhiệm tính năng này), xu hướng đó liệu sắp kết thúc hay chưa ( các chỉ báo động lượng sẽ thông báo tín hiệu này).
Để rõ hơn hãy cùng xem ví dụ sử dụng EMA kết hợp với MACD như sau:
Nhìn vào hình ảnh trên các bạn có thể thấy thời điểm giá chạm lên các EMA cũng là lúc đường MACD line và đường Signal Line giao cắt nhau. Về các quy tắc giao dịch với MACD các bạn có thể tham khảo thêm bài viết: MACD là gì? Cách sử dụng chỉ báo MACD.
Khi cả EMA và MACD cùng đồng thuận, tín hiệu cho thấy giá nhiều khả năng vẫn trong đà giảm và chưa thể bứt phá tăng trở lại, dù điều này không chắc chắn.
Một số điểm lưu ý với EMA
Khi giá vượt lên trên EMA nhưng sau đó nhanh chóng quay lại đóng cửa dưới EMA (phá vỡ giả), nhiều trader coi đó là dấu hiệu phe mua đã hết lực và chờ giá giảm tiếp; ngược lại với phá vỡ giả xuống dưới. Đây là cách đọc quen dùng, không phải một quy luật có số liệu kèm theo.
Khi giá đi quá xa đường EMA thì nên chờ giá điều chỉnh về lại gần EMA mới tiến hành giao dịch.
Đường EMA nhanh hay các đường EMA có chu kỳ ngắn sẽ phản ứng nhanh hơn so với đường EMA chậm nhưng chúng lại dễ bị phá vỡ hơn. Đây có thể là con dao hai lưỡi, bởi nó có thể giúp bạn xác định xu hướng sớm hơn so với SMA. Nhưng đường EMA có thể sẽ trải qua nhiều thay đổi ngắn hạn hơn so với đường SMA tương ứng.
EMA cũng chính là các cản động sẽ luôn đi theo đường giá.
EMA không được dùng để bắt đỉnh hoặc đáy 1 cách chính xác. Về bản chất EMA giúp trader giao dịch thuận xu hướng.
Mọi đường trung bình động đều có độ trễ và cho nhiều tín hiệu nhiễu khi thị trường đi ngang; EMA hữu dụng nhất trong thị trường có xu hướng rõ ràng. Hãy luôn đặt dừng lỗ và luyện tập trên tài khoản demo trước.
