ETF là gì? Có nên đầu tư vào các quỹ ETF không? Làm sao để mua ETF?

Khi giao dịch forex, trader thường chủ yếu quan tâm đến các cặp tiền chính, chứng khoán, kim loại (vàng hoặc bạc), năng lượng, tiền điện tử mà ít để ý tới một sản phẩm khác là ETF hay quỹ hoán đổi danh mục.

ETF là một trong những sản phẩm đầu tư phát triển nhanh nhất vài chục năm qua, giúp nhà đầu tư nhỏ tiếp cận cả một rổ tài sản với chi phí thấp. Vậy ETF là gì? Cơ chế hoạt động của ETF và các loại Exchange Traded Fund phổ biến nhất hiện nay là những loại nào?

Quỹ ETF (Exchange Traded Fund) là gì? Đặc điểm của quỹ ETF

ETF được viết tắt từ Exchange Traded Fund hay Quỹ hoán đổi danh mục là một rổ chứng khoán dùng để theo dõi chỉ số đại diện cho một loại tài sản, 1 ngành hàng, lĩnh vực, quốc gia hoặc 1 khu vực cụ thể nào đó.

ETF là sự kết hợp giữa quỹ tương hỗ dạng mở và chứng khoán. Như vậy, thay vì mua 1 cổ phiếu riêng lẻ, với ETF, trader sẽ mua cả 1 nhóm cổ phiếu thuộc 1 lĩnh vực nhất định. Nên có thể xem ETF là hình thức đầu tư tổng hợp, tạo ra sự đa dạng cho thị trường. Và khi đầu tư vào ETF đồng nghĩa bạn đang giao dịch với một loại tài sản gộp chung, có thể là cổ phiếu của Vương quốc Anh, hay cổ phiếu công nghệ Trung Quốc đến trái phiếu lợi suất cao, vàng thỏi giao ngay. Đặc biệt, với chi phí thấp ETF thực sự rất dễ để mua bán giao dịch.

Đặc điểm của quỹ ETF

• Giao dịch ETF tương tự như giao dịch cổ phiếu riêng lẻ nên ETF được mua bán theo giá thời gian thực trong giờ giao dịch của sàn chứng khoán.
• Phần lớn các quỹ ETF lớn nhất hiện nay là quỹ mô phỏng các chỉ số tiêu biểu như S&P 500.
• Ai có thể tham gia: Bất cứ ai, kể cả trader nhỏ lẻ cũng đều có thể tham gia giao dịch ETF
• Có thể giao dịch qua CFD: ETF là chứng chỉ quỹ niêm yết trên sàn chứng khoán. Một số sàn forex cung cấp CFD dựa trên giá ETF: khi đó bạn không sở hữu chứng chỉ quỹ, và giao dịch có đòn bẩy, spread, phí qua đêm như các CFD khác.
• Tính thanh khoản: Vì được mô phỏng giá trị của 1 ngành hàng, 1 lĩnh vực… nào đó, nên ETF cũng sẽ có những ETF thanh khoản tốt và ETF thiếu thanh khoản.

Lịch sử ra đời ETF

ETF bắt nguồn từ các quỹ chỉ số ra đời những năm 1970. Sản phẩm giống ETF đầu tiên được coi là Toronto Index Participation Shares (TIPs), niêm yết ở Canada năm 1990; đến năm 1993, quỹ SPDR S&P 500 (mã SPY) do Nathan Most và cộng sự ở sàn AMEX phát triển mới ra mắt tại Mỹ.

Trước đó, năm 1989, sản phẩm Index Participation Shares từng ra mắt ở Mỹ nhưng bị tòa án liên bang tại Chicago phán quyết là hợp đồng tương lai và phải ngừng giao dịch trên sàn chứng khoán. Vì vậy, sản phẩm kiểu ETF xuất hiện ở Canada trước.

Tới năm 1993: ETF mới bắt đầu được giao dịch chính thức tại Hoa Kỳ để theo dõi chỉ số S&P 500.

Năm 1996: Morgan Stanley ra mắt WEBS (World Equity Benchmark Shares) theo dõi các chỉ số MSCI của từng quốc gia, do Barclays Global Investors quản lý; năm 2000 các quỹ này được đổi tên thành iShares MSCI. Nhờ WEBS, nhà đầu tư Mỹ dễ dàng tiếp cận thị trường cổ phiếu nước ngoài.

Năm 1998–1999: Ra mắt các ETF theo ngành (Select Sector SPDR), ETF theo chỉ số Dow Jones (DIA, năm 1998) và Nasdaq-100 (QQQ, năm 1999).

Năm 2001: Ngoài sàn AMEX, 3 quỹ ETF theo dõi chỉ số S&P 500, Dow Jones và Nasdaq-100 bắt đầu được giao dịch trên NYSE.

Năm 2002: Các ETF trái phiếu đầu tiên ra mắt tại Mỹ.

Năm 2004: ETF hàng hóa niêm yết đầu tiên của Hoa Kỳ được hình thành, cho phép giao dịch vàng.

Năm 2008: SEC (Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ) chấp thuận các ETF quản lý chủ động đầu tiên.

Năm 2010: ETF trái phiếu có kỳ hạn ra mắt: quỹ nắm giữ các trái phiếu đáo hạn trong cùng một năm và tự kết thúc khi đến hạn.

Năm 2019: Các quỹ ETF niêm yết tại Hoa Kỳ đạt 4.000 tỷ USD và tài sản của ETF trái phiếu toàn cầu (AUM) vượt 1.000 tỷ USD.

ETF hoạt động như thế nào? Chúng khác gì so với quỹ tương hỗ?

Cách thức hoạt động của ETF

ETF được mua/bán giao dịch trong ngày, theo các khung giờ cụ thể và cũng được ký hiệu tương tự như mã chứng khoán.

Không giống như cổ phiếu, số lượng chứng chỉ quỹ ETF đang lưu hành có thể thay đổi hàng ngày, do quỹ liên tục phát hành thêm hoặc mua lại chứng chỉ quỹ để giữ cho giá ETF bám sát giá trị của rổ tài sản cơ sở.

Mặc dù nhà đầu tư cá nhân mua bán ETF trên sàn, các tổ chức lớn (thành viên lập quỹ) mới đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tính thanh khoản và theo dõi tính toàn vẹn của ETF thông qua việc mua và bán, với 1 khối lượng vô cùng lớn tạo thành rổ chứng khoán cơ sở.

Khi giá của ETF lệch khỏi giá trị tài sản, các tổ chức sử dụng cơ chế chênh lệch giá (Arbitrage) do đơn vị sáng tạo cung cấp, để đưa giá ETF trở lại phù hợp với giá trị tài sản cơ sở.

ETF khác quỹ tương hỗ như thế nào?

Về cơ bản, ETF hoạt động giống 1 quỹ tương hỗ (mutual fund) là hình thức đầu tư tập thể gồm tiền của nhiều nhà đầu tư khác nhau dùng để mua chứng khoán. Nên quỹ tương hỗ thường được xem là dạng “công ty đầu tư” nơi các nhà giao dịch có thể mua hoặc bán cổ phần quỹ vào bất cứ thời điểm nào.

Chính vì lẽ đó, quỹ tương hỗ có nhiều điểm khá giống với ETF. Tuy nhiên, chúng vẫn có 1 số đặc điểm khác biệt như:

Nhiều quỹ tương hỗ được quản lý chủ động: người quản lý quỹ tự chọn cổ phiếu để cố gắng đánh bại thị trường. Còn phần lớn ETF được quản lý thụ động, tức chỉ mô phỏng một chỉ số như S&P 500 hoặc chỉ số trái phiếu Hoa Kỳ. Tuy vậy, vẫn có quỹ tương hỗ mô phỏng chỉ số và ETF quản lý chủ động.

Không giống như quỹ tương hỗ thường định giá một lần mỗi ngày, ETF có thể được mua và bán cả ngày giống như các cổ phiếu riêng lẻ. Bạn có thể mua chúng lúc 10 giờ sáng, bán lúc 11 giờ sáng và mua lại sau bữa trưa nếu muốn.

Vì được niêm yết trên sàn như cổ phiếu (Exchange Traded Fund nghĩa là quỹ giao dịch trên sàn), ETF có thể dùng các loại lệnh như cổ phiếu: lệnh giới hạn, lệnh cắt lỗ; ở một số thị trường như Mỹ còn có thể bán khống hoặc mua ký quỹ. Quỹ tương hỗ thì không làm được như vậy. Tại Việt Nam, nhà đầu tư cá nhân hiện chưa được bán khống.

Ngoài ra, nhiều nhà phân tích cho rằng ETF thường có lợi thế về chi phí quản lý thấp hơn so với các quỹ tương hỗ truyền thống.

Như vậy, nếu bạn muốn đầu tư vào cả một ngành hay một thị trường nhưng vốn nhỏ, không đủ để mua nhiều cổ phiếu riêng lẻ, ETF là một lựa chọn đáng cân nhắc. Nếu cả ngành đó phát triển, ETF tăng giá theo; ngược lại, nếu cả ngành suy thoái thì ETF cũng giảm theo, và không có gì đảm bảo bạn có lời.

Các loại quỹ ETF phổ biến nhất hiện nay

Mặc dù như có nói trước đó, ETF có thể giao dịch tương tự như 1 loại cổ phiếu riêng lẻ, nhưng do nhu cầu và sự phát triển, ETF càng ngày càng được mở rộng, tạo ra để thêm thu nhập, đầu cơ, tăng giá và để phòng ngừa hoặc bù đắp một phần rủi ro trong danh mục đầu tư. Một số loại ETF điển hình nhất hiện nay gồm:

• ETF trái phiếu: gồm trái phiếu chính phủ, trái phiếu công ty, trái phiếu tiểu bang
• ETF trong ngành: theo dõi một ngành cụ thể như công nghệ, ngân hàng hoặc lĩnh vực dầu khí.
• ETF hàng hóa: Được thiết kế để theo dõi giá của hàng hóa, chẳng hạn như vàng, dầu hoặc ngô, đậu tương, cà phê…
• ETF tiền tệ: đầu tư vào ngoại tệ như Euro hoặc đô la Canada.
• ETF thị trường: Được thiết kế để theo dõi một chỉ số cụ thể như S&P 500 hoặc NASDAQ
• ETF thị trường nước ngoài: dùng để theo dõi các thị trường ngoài Hoa Kỳ, chẳng hạn như Chỉ số Nikkei của Nhật Bản hoặc chỉ số Hang Seng của Hồng Kông
• ETF nghịch đảo và ETF đòn bẩy: tăng giá khi chỉ số giảm, hoặc biến động gấp 2–3 lần chỉ số trong một ngày. Các quỹ này được thiết kế để nắm giữ ngắn hạn; nếu giữ lâu, kết quả có thể lệch xa so với kỳ vọng.
• ETF đầu tư thay thế: đây là dạng ETF sáng tạo, cho phép nhà giao dịch tiếp cận với một chiến lược đầu tư cụ thể.

Có nên đầu tư vào các quỹ ETF không? Top 10 quỹ ETF lớn nhất

Có thể thấy ETF thực sự hấp dẫn với nhiều người, so với quỹ tương hỗ (mutual fund) thì các quỹ ETF chỉ số lớn có tỷ lệ chi phí rất thấp – thường chỉ vài USD đến vài chục USD mỗi năm cho mỗi 10.000 đô la đầu tư.

Phần lớn ETF là quỹ đầu tư thụ động: danh mục được xác định theo một chỉ số có sẵn, thay vì trả tiền cho người quản lý đi tìm cổ phiếu tốt nhất. Mục tiêu của ETF thụ động là bám sát hiệu suất của chỉ số, chứ không phải đánh bại nó.

Một lợi ích khác là nhiều công ty môi giới chứng khoán ở Mỹ đã miễn phí hoa hồng khi mua bán ETF. Lưu ý: CFD dựa trên giá ETF ở các sàn forex không phải là ETF thật và vẫn có spread, phí qua đêm.

Có lẽ vì linh hoạt và chi phí thấp nên sau hơn hai thập niên phát triển, ETF càng ngày càng trở nên lớn mạnh hơn rất nhiều. Hãy nhìn vào biểu đồ bên dưới để hiểu rõ sự phát triển của ETF trong từng năm.

Kể từ năm 2003 tới năm 2019 quỹ ETF đã tăng từ 204 tỷ USD lên tới 6.181 tỷ USD. Tính đến tháng 6/2019 đã có 7850 quỹ ETF trên toàn thế giới, được niêm yết trên 71 sàn giao dịch trực thuộc 58 quốc gia, theo số liệu thống kê từ ETFGI. Đó là số liệu năm 2019; đến nay quy mô ETF toàn cầu còn lớn hơn nhiều.

Từ đây có thể thấy ETF là sản phẩm phát triển rất nhanh. Tuy nhiên, do số lượng ETF toàn thế giới đạt gần 8000 loại quỹ giao dịch khác nhau, sẽ gây khó khăn cho trader, vì sẽ không biết nên đầu tư vào quỹ ETF nào để dễ tìm kiếm lợi nhuận tốt, và như chúng tôi có nói trước đó ETF cũng có loại thanh khoản tốt và thanh khoản kém. Vì thế, tìm kiếm những ETF chất lượng sẽ giúp trader rất nhiều trong việc đầu tư.

Tham khảo 10 ETF lớn nhất theo tổng tài sản tại thời điểm viết bài (số liệu cũ, thứ hạng đã thay đổi: năm 2025, VOO đã vượt SPY để trở thành ETF lớn nhất):

Ký hiệu	Tên	Tổng tài sản đang quản lý (AUM), đơn vị: nghìn USD	Khối lượng giao dịch trung bình (chứng chỉ quỹ/ngày)
SPY	SPDR S&P 500 ETF	$290,672,951.77	67,241,656
IVV	iShares Core S&P 500 ETF	$212,989,665.34	3,326,965
VTI	Vanguard Total Stock Market ETF	$161,857,601.69	2,930,856
VOO	Vanguard S&P 500 ETF	$159,939,700.93	3,046,171
QQQ	Invesco QQQ	$133,481,264.46	46,526,891
AGG	iShares Core U.S. Aggregate Bond ETF	$80,921,313.21	6,095,491
GLD	SPDR Gold Trust	$76,833,043.80	13,807,788
VEA	Vanguard FTSE Developed Markets ETF	$74,867,419.42	8,644,967
IEFA	iShares Core MSCI EAFE ETF	$71,611,410.90	7,631,567
BND	Vanguard Total Bond Market ETF	$62,499,019.72	4,853,790

Không ngạc nhiên khi các ETF có khối lượng giao dịch lớn nhất thuộc ba họ quỹ SPDR (State Street), iShares (BlackRock) và Vanguard. Mỗi họ quỹ có hàng trăm ETF khác nhau: SPDR có quỹ SPY theo dõi S&P 500 và quỹ vàng GLD, iShares có IVV theo dõi S&P 500 cùng nhiều quỹ trái phiếu, Vanguard có VOO theo dõi S&P 500 và VTI theo dõi toàn thị trường cổ phiếu Mỹ.

Nhiều trader vàng theo dõi lượng vàng nắm giữ của quỹ SPDR Gold Trust (GLD), vì quỹ này nắm giữ hàng trăm tấn vàng và thay đổi lượng nắm giữ phản ánh dòng tiền của nhà đầu tư. Tuy vậy, đây chỉ là một thông tin tham khảo về tâm lý thị trường, không phải tín hiệu giao dịch ngắn hạn.

Vanguard là một trong hai công ty quản lý quỹ lớn nhất thế giới (cùng BlackRock), và được chính tỷ phú Warren Buffett nhắc tới.

Cụ thể trong lá thư gửi cổ đông năm 2013 (công bố đầu năm 2014), ông có nói rằng 10% số tiền để lại cho vợ được đầu tư vào trái phiếu chính phủ ngắn hạn và 90% cho một quỹ chỉ số S&P 500 chi phí thấp, và ông gợi ý quỹ của Vanguard. Quỹ ETF VOO của Vanguard có tỷ lệ chi phí khoảng 0,03% mỗi năm. Một con số cực kỳ thấp! Có lẽ vì thế mà Vanguard luôn trở thành cái tên được nhiều người quan tâm khi muốn tham gia đầu tư vào quỹ hoán đổi danh mục ETF.

Làm sao để mua ETF?

Như chúng tôi có nói phía trên, ETF hoạt động tương tự như cổ phiếu riêng lẻ: nhà đầu tư cá nhân mua bán ETF trên sàn chứng khoán thông qua tài khoản ở một công ty môi giới chứng khoán.

Ví dụ, một số hãng quỹ như Vanguard có công ty môi giới riêng để khách mua ETF của họ. Tuy nhiên, việc mở tài khoản chứng khoán ở nước ngoài có thể không dễ dàng vì các vấn đề pháp lý, chuyển tiền và thuế.

Tại Việt Nam, bạn có thể mua chứng chỉ quỹ ETF niêm yết trên sàn HOSE (ví dụ các quỹ theo dõi chỉ số VN30 hay VNDiamond) qua tài khoản ở công ty chứng khoán, giống như mua cổ phiếu, và được pháp luật bảo vệ. Các sàn forex nước ngoài chỉ cung cấp CFD dựa trên giá ETF: bạn không sở hữu chứng chỉ quỹ, giao dịch có đòn bẩy và không được pháp luật Việt Nam bảo vệ.

Tổng kết Ưu nhược điểm của quỹ ETF

Ưu điểm	Nhược điểm
Dễ dàng giao dịch – có thể mua và bán bất kỳ lúc nào trong giờ giao dịch, không giống như quỹ tương hỗ giao dịch vào cuối ngày.	Giá ETF vẫn giảm khi thị trường giảm; ETF ngành tập trung vào một ngành nên nếu cả ngành đó gặp rủi ro sẽ khiến ETF bị ảnh hưởng theo.
Tỷ lệ chi phí và hoa hồng – cho sàn, nhà môi giới thấp, hoặc bằng không.	Thiếu thanh khoản cản trở giao dịch Một số ETF giao dịch mỏng có chênh lệch giá mua bán lớn, có nghĩa là bạn sẽ mua ở mức giá cao của chênh lệch và bán ở mức giá thấp của chênh lệch
Tính minh bạch – Nhiều ETF mô phỏng các chỉ số được công bố hằng ngày.	Sai lệch so với chỉ số (tracking error): mặc dù ETF thường bám chỉ số khá tốt, chi phí và các vấn đề kỹ thuật vẫn có thể tạo ra chênh lệch.
Ở Mỹ, ETF thường có lợi thế về thuế vì phân phối lãi vốn thấp hơn so với các quỹ tương hỗ.	ETF đòn bẩy, nghịch đảo dễ gây hiểu lầm và không phù hợp để nắm giữ lâu.
Giao dịch mua bán tương tự như cổ phiếu – nhà đầu tư có thể đặt nhiều loại lệnh khác nhau (ví dụ: lệnh giới hạn, lệnh cắt lỗ), điều không thể thực hiện với quỹ tương hỗ.