Nội dung chính
ATR là một chỉ báo khá đặc biệt trong giao dịch forex. Dù được gọi là chỉ báo nhưng ATR không dùng để dự báo xu hướng tăng hay giảm của giá, mà dùng để đo lường mức độ biến động của giá.
Chính vì thế, ATR thường được dùng làm công cụ để thiết lập các mức dừng lỗ (stop loss) và chốt lời (take profit), nhiều hơn là để tìm điểm vào lệnh buy hay sell.
Chỉ báo ATR (Average True Range) là gì?
ATR (Average True Range) hay Khoảng dao động thực tế trung bình, do J. Welles Wilder giới thiệu trong cuốn sách nổi tiếng “New Concepts in Technical Trading Systems” năm 1978, là chỉ báo đo lường độ biến động của giá, có tính cả các khoảng trống giá (Gap) giữa các phiên. Ban đầu ATR được phát triển cho thị trường hàng hóa, sau đó được áp dụng cho cổ phiếu, chỉ số và forex.
Công thức tính ATR
Trước hết, True Range (TR, biên độ thực) của mỗi phiên là giá trị lớn nhất trong 3 giá trị:
- Giá cao nhất – giá thấp nhất của phiên hiện tại
- |Giá cao nhất của phiên hiện tại – giá đóng cửa phiên trước|
- |Giá thấp nhất của phiên hiện tại – giá đóng cửa phiên trước|
ATR là trung bình của TR trong một số phiên, mặc định là 14 phiên. ATR được tính theo đơn vị giá (với cặp tiền có thể quy ra pip), nên ATR của các cặp tiền khác nhau không so sánh trực tiếp với nhau được.
Ý nghĩa của ATR
Thời điểm Wilder giới thiệu ATR, thị trường hàng hóa biến động rất mạnh và thường tạo ra các khoảng trống giá trên biểu đồ. Vì vậy Wilder xây dựng một chỉ báo phản ánh đầy đủ mức dao động của giá, kể cả phần chênh lệch do khoảng trống giá tạo ra.
Hiểu một cách đơn giản, tài sản có mức độ biến động cao sẽ có ATR cao hơn và tài sản có mức biến động thấp sẽ có ATR thấp hơn. Khi giá đảo chiều đi kèm ATR tăng cao, điều đó cho thấy động thái đó diễn ra với biến động lớn.
ATR không cho biết hướng đi của giá, cũng không cho biết áp lực mua hay bán đang chiếm ưu thế: ATR tăng mạnh có thể xảy ra khi giá tăng mạnh hoặc khi giá giảm mạnh. ATR lên rất cao thường là kết quả của một đợt tăng hoặc giảm đột biến, và mức biến động đó thường không duy trì được lâu.
Khi ATR thấp, giá đang di chuyển “phẳng lặng”, thường gặp khi thị trường đi ngang (sideway). Nếu trạng thái này kéo dài, thị trường có thể đang tích lũy (consolidation) và sắp có một đợt biến động mạnh, nhưng theo hướng nào thì ATR không cho biết.
Vì phản ánh những thay đổi trong mức biến động, ATR có thể hỗ trợ trader lọc thời điểm giao dịch, ví dụ tránh vào lệnh khi biến động quá thấp, hoặc chú ý khi biến động bắt đầu tăng lên từ vùng tích lũy.
Cách cài đặt chỉ báo ATR trong phần mềm MT4
Trên MT4, bạn vào Insert → Indicators → Oscillators → Average True Range (hộp thoại trong ảnh dưới ghi “Custom Indicator” vì đó là bản ATR tự cài thêm; bản có sẵn của MT4 nằm đúng đường dẫn vừa nêu); hoặc mở cửa sổ “Navigator” bên tay trái, tìm Average True Range trong mục Indicators, nhấp đúp chuột rồi nhấn OK trong bảng cài đặt (chu kỳ mặc định là 14). Cũng lưu ý ATR có sẵn trong MT4 lấy trung bình giản đơn của True Range, còn công thức gốc của Wilder dùng một phép làm trơn riêng, nên số của hai cách có thể lệch nhẹ. Bạn có thể tham khảo hình bên dưới:
Cách sử dụng chỉ báo ATR trong giao dịch forex
Sử dụng ATR để đặt dừng lỗ và Trailing Stop
ATR được sử dụng phổ biến nhất để xác định khoảng cách dừng lỗ. Khi ATR cao, giá có thể dao động mạnh hơn, nên trader đặt dừng lỗ xa hơn để tránh bị quét. Ngược lại, khi ATR thấp, trader có thể đặt dừng lỗ gần hơn vì giá biến động ít hơn.
Một cách phổ biến là đặt dừng lỗ cách điểm vào lệnh khoảng 1,5 – 2 lần ATR. Ví dụ ATR(14) trên khung H4 của EUR/USD là 20 pip, dừng lỗ có thể đặt cách điểm vào khoảng 30 – 40 pip. Lưu ý quan trọng: dừng lỗ xa hơn thì phải giảm khối lượng giao dịch, để số tiền rủi ro mỗi lệnh vẫn nằm trong giới hạn bạn đặt ra (ví dụ 1–2% tài khoản).
Trailing stop là cách dời dừng lỗ theo giá để giữ lại phần lãi đã có: khi giá đi thuận chiều, dừng lỗ được dời theo; khi giá quay đầu chạm dừng lỗ, lệnh được đóng để bảo toàn một phần lợi nhuận.
Khó khăn của Trailing Stop là chọn khoảng cách bao nhiêu pip cho hợp lý. ATR giúp khoảng cách này phù hợp hơn với điều kiện thị trường hiện tại: tránh đặt dừng lỗ quá gần khi thị trường biến động mạnh, hoặc quá xa khi thị trường ít biến động.
Sử dụng ATR để tìm điểm chốt lời
ATR cũng giúp bạn đặt mục tiêu chốt lời thực tế hơn.
Hãy so sánh ATR hiện tại với vùng dao động của chính ATR trong một khoảng thời gian gần đây (ví dụ vài tháng). Nếu ATR đang nằm ở nửa trên của vùng dao động đó (biến động cao), bạn có thể đặt mục tiêu chốt lời xa hơn bình thường. Nếu ATR nằm ở nửa dưới (biến động thấp), nên đặt mục tiêu gần hơn, ví dụ chỉ nhắm tới mục tiêu tối thiểu của mô hình giá. Nếu ATR đang ở nửa dưới nhưng tăng dần lên, bạn có thể cân nhắc mục tiêu xa hơn.
Trong ví dụ trên, hãy để ý cặp EURUSD cùng chỉ báo ATR ở phía dưới. Mũi tên màu đỏ trên chỉ báo ATR cho thấy ATR đang nằm ở nửa trên vùng dao động của nó, tức giá đang biến động cao.
Những cụm nến được khoanh tròn trên biểu đồ có râu nến rất dài. Khi biến động cao như vậy, nếu bạn đặt trailing stop hay stop loss quá gần thì rất dễ bị quét dừng lỗ trước khi giá đi đúng hướng.
Ngược lại, khi ATR thấp, thị trường tương đối yên tĩnh. Lúc này bạn có thể đặt dừng lỗ gần hơn, đồng thời take profit cũng nên nhỏ hơn, vì giá có thể sẽ không dịch chuyển nhiều.
ATR cũng giúp dự đoán mức biến động trong thời gian tới (không phải hướng đi của giá). Nếu đường ATR đang tăng dần, biến động có khả năng vẫn cao; nếu ATR dốc xuống, biến động đang giảm dần. Bạn nên chú ý những lúc biến động chuyển từ thấp lên cao hoặc từ cao xuống thấp, để điều chỉnh dừng lỗ, chốt lời và khối lượng cho phù hợp với điều kiện thị trường mới.
