Nội dung chính
Trong giao dịch forex, nhóm chỉ báo dao động như: RSI, MACD, Stochastic… đều là những chỉ báo phổ biến mà bất cứ trader nào cũng đều nghe tới ít nhất 1 lần, vì cách sử dụng khá đơn giản.
Chỉ báo dao động thường phát huy tác dụng tốt khi thị trường đi ngang, lúc nhiều chỉ báo xu hướng cho tín hiệu nhiễu. Ngược lại, trong xu hướng mạnh, chỉ báo dao động có thể nằm ở vùng quá mua hoặc quá bán rất lâu và cho nhiều tín hiệu sai. Vì vậy, hiểu rõ ưu và nhược điểm của một chỉ báo dao động như Stochastic là điều cần thiết.
Nối tiếp chuỗi series về kiến thức trong giao dịch tài chính nói chung và forex nói riêng, bài viết ngày hôm nay chúng tôi muốn giới thiệu chỉ báo Stochastic Oscillator, một chỉ báo trở nên hữu ích hơn nhiều khi biết kết hợp với các công cụ hoặc các loại mô hình khác.
Chỉ báo dao động là gì?
Trước khi đi vào diễn giải cụ thể, tôi muốn nói qua một chút về nhóm chỉ báo dao động.
Các chỉ báo thuộc nhóm này (trong đó có Stochastic) thường được hiển thị ở một cửa sổ riêng bên dưới biểu đồ giá. Dựa theo công thức tính, đường chỉ báo dịch chuyển lên xuống giữa biên trên và biên dưới, giúp trader đánh giá động lượng của thị trường qua 2 khái niệm hay được nhắc tới: quá mua và quá bán.
Điểm quan trọng khiến nhóm chỉ báo dao động hữu ích với trader là chúng đo được XUNG LƯỢNG (động lượng) của thị trường, tức tốc độ thay đổi của giá, từ đó cho các tín hiệu như phân kỳ, hội tụ hay tình trạng quá mua, quá bán.
Những tín hiệu này giống như “chuông báo cháy”, cảnh báo trader cân nhắc thoát lệnh hoặc chuẩn bị tìm cơ hội vào lệnh, nhưng bản thân chúng không phải là lệnh mua bán chắc chắn.
Về xung lượng, trong khuôn khổ bài viết này, tôi không thể đi quá sâu, nhưng có thể hiểu đơn giản xung lượng là tốc độ thay đổi của giá.
Stochastic Oscillator là gì?
Tương tự như nhiều chỉ báo dao động khác, Stochastic Oscillator là một chỉ báo nằm trong nhóm động lượng, do tiến sĩ George Lane phát triển, vào khoảng những năm 1950.
Tên gọi Stochastic thường được dịch là “dao động ngẫu nhiên”, nhưng chỉ báo này không liên quan đến xác suất: nó so sánh giá đóng cửa với biên độ giá (cao nhất – thấp nhất) trong một số phiên nhất định. Số phiên này tùy chỉnh được; TradingView mặc định 14, còn MT4 mặc định %K = 5, %D = 3, Slowing = 3.
Theo George Lane, trong xu hướng tăng, giá đóng cửa thường nằm gần phía trên của biên độ giá; ngược lại, trong xu hướng giảm, giá đóng cửa thường nằm gần biên dưới. Vì vậy Stochastic Oscillator cho biết giá đóng cửa hiện tại đang nằm ở vị trí nào trong biên độ giá của quãng thời gian đã chọn:
%K = (Giá đóng cửa hiện tại – Giá thấp nhất N phiên) / (Giá cao nhất N phiên – Giá thấp nhất N phiên) × 100
Đường %K là đường nhanh hơn, trong khi đường %D chậm hơn.
Cấu tạo của Stochastic Oscillator
Stochastic Oscillator gồm 2 đường chính và 2 đường biên:
- Đường chính được gọi là %K;
- Đường còn lại %D là đường trung bình động SMA chu kỳ 3 của đường %K.
- Ngoài 2 phần này còn có 2 đường biên được mặc định ở mức 20 và 80. Nghĩa là nếu chỉ báo vượt lên trên 80, thị trường đang ở trạng thái quá mua; nếu chỉ báo xuống dưới 20, thị trường đang ở trạng thái quá bán. Trader căn cứ vào đây để tìm tín hiệu, kết hợp với các yếu tố khác. Lưu ý các mức này có thể thay đổi, có nhiều người thích sử dụng ngưỡng 25 và 75, nhưng người mới nên để mặc định.
Chính vì đường %D được tạo ra từ %K, nên đường %K sẽ là đường nhanh hơn, trong khi đó đường %D sẽ là đường chậm hơn.
%K là đường dùng để phản ánh giá trị thực của bộ dao động trong mỗi phiên.
Trong khi đó, %D được tính bằng đường trung bình động SMA chu kỳ 3 của %K. Lane đã sử dụng% D để tạo tín hiệu mua hoặc bán dựa trên sự phân kỳ tăng và giảm. Lane khẳng định rằng sự phân kỳ% D là “tín hiệu duy nhất khiến bạn mua hoặc bán”. Tín hiệu 2 đường %K và %D giao cắt nhau cũng được nhiều trader dùng như tín hiệu đảo chiều, và cách dùng phổ biến nhất vẫn là theo dõi các vùng quá mua, quá bán.
Chỉ báo Stochastic Oscillator nói lên điều gì?
Chỉ báo Stochastic Oscillator có giới hạn phạm vi, có nghĩa là nó luôn nằm trong khoảng từ 0 đến 100. Điều này làm cho nó trở thành 1 chỉ báo hữu ích để cảnh báo về tình trạng mua quá mức và bán quá mức.
Theo truyền thống, khi đường dao động vượt lên mức 80 được xem là tín hiệu mua quá mức và khi xuống dưới mức 20 là tín hiệu bán quá mức. Tất nhiên, không thể chỉ căn cứ vào bấy nhiêu cho thấy tín hiệu đảo chiều sắp xảy ra, ngược lại trong nhiều trường hợp xu hướng vẫn được duy trì, cho dù tình trạng mua quá mức hoặc bán quá mức có xảy ra đi chăng nữa. Chính vì thế, bạn cần phải kết hợp Stochastic Oscillator với nhiều loại chỉ báo khác để xác định sự thay đổi về mặt xu hướng sẽ được chúng tôi hướng dẫn cụ thể bên dưới.
Theo George Lane, Stochastic Oscillator dùng để so sánh giá đóng cửa với phạm vi giá cao và thấp của một cổ phiếu trong một khoảng thời gian, thường là trong 14 ngày. Qua nhiều cuộc phỏng vấn, George Lane đã nói rằng Stochastic Oscillator không theo giá hoặc khối lượng hay bất cứ điều gì tương tự mà chỉ tuân theo tốc độ hoặc động lượng của giá.
George Lane cũng cho rằng động lượng của giá thường thay đổi trước khi giá thay đổi hướng. Theo cách này, Stochastic Oscillator có thể được sử dụng để báo trước sự đảo chiều khi chỉ báo cho thấy sự phân kỳ tăng hoặc giảm.
Hướng dẫn cài đặt Stochastic Oscillator
Stochastic có sẵn trên cả TradingView và MT4. Dưới đây là các bước cài đặt trên MT4:
Mở phần mềm giao dịch MT4
Sau đó chọn Insert -> chọn Indicators -> chọn Oscillators -> chọn Stochastic Oscillator như hình bên dưới:
Sau đó chúng ta sẽ thấy cửa sổ của công cụ này hiện ra với các trường như sau:
Phần Parameters:
+ %K period: số phiên dùng để tính đường %K (đường chính, nét liền)
+ %D period: số phiên của đường trung bình động tính từ %K
+ Slowing: hệ số làm mượt đường %K
+ Price field: cách lấy dữ liệu giá, gồm Low/High (dùng giá thấp nhất, cao nhất của nến) hoặc Close/Close (chỉ dùng giá đóng cửa)
Phần Colors: phần dùng để chỉnh màu sắc của 2 đường %K và %D
+ Đường %K là đường chính (Main)
+ Đường %D là đường tín hiệu (Signal)
Phần Levels: là các mức biên của công cụ Stochastic
+ 20: là biên dưới, hay gọi là vùng quá bán oversold
+ 80: là biên trên, hay gọi là vùng quá mua overbought
Phần Visualization:
Là phần mà các bạn có thể chọn sự hiển thị của công cụ trên khung thời gian bạn mong muốn.
Cuối cùng Nhấn “OK”, ta đã cài đặt được công cụ này trên phần mềm MT4 để theo dõi và giao dịch.
Hướng dẫn cách sử dụng Stochastic Oscillator
Về cơ bản, tương tự như rất nhiều các chỉ báo động lượng khác, Stochastic Oscillator sẽ giúp trader xác định được các vùng QUÁ MUA, QUÁ BÁN.
Tuy nhiên, “1 cây thì chẳng nên non, 3 cây chụm lại mới nên hòn núi cao”, chỉ báo Stochastic Oscillator chỉ thực sự hữu dụng khi kết hợp với các chỉ báo, hoặc các phương án khác, để có thể lọc bớt tín hiệu nhiễu, giúp trader xác định được điểm vào và thoát lệnh.
Stochastic Oscillator kết hợp với RSI
Đây là cách được nhiều trader áp dụng, dựa trên ý tưởng các tín hiệu cần xác nhận lẫn nhau. RSI và Stochastic Oscillator đều là chỉ báo động lượng, nên khi cả 2 cùng báo quá mua hoặc quá bán thì tín hiệu rõ hơn. Tuy nhiên, vì cùng đo động lượng nên hai chỉ báo này thường cho tín hiệu giống nhau; muốn xác nhận tốt hơn, bạn nên kết hợp thêm hỗ trợ, kháng cự hoặc mô hình nến.
Nhìn vào ví dụ bên trên có thể thấy, khi cả RSI và Stochastic Oscillator đồng thuận cho cùng 1 tín hiệu là quá mua, giá đã giảm khá sâu sau đó.
Sau đó, cả RSI và Stochastic Oscillator đều báo tín hiệu quá bán, và giá đã tăng trở lại.
Stochastic Oscillator với các tín hiệu quá mua, quá bán và đường trendline
Đây có thể xem như là hình thức phổ biến nhất của nhóm chỉ báo động lượng nói chung và Stochastic Oscillator nói riêng, vì chúng sẽ cung cấp cho trader tín hiệu cho thấy thị trường đã rơi vào các trạng thái “tràn trề” và “dư thừa” tức đã quá mua và quá bán.
Lúc này 1 là trader sẽ lựa chọn cách thoát lệnh trong trường hợp đã vào lệnh, 2 là trader sẽ bắt đầu quan sát tín hiệu mà Stochastic Oscillator vừa cung cấp, sau đó sẽ chờ phá vỡ đường trendline nhằm khẳng định tín hiệu từ Stochastic Oscillator là đúng và bắt đầu vào lệnh. Hãy xem ví dụ bên dưới để hiểu thêm:
Có thể thấy, sau khi chỉ báo Stochastic Oscillator có dấu hiệu quá mua, đồng thời giá bắt đầu tạo ra các đỉnh thấp hơn, đáy thấp hơn, và sau đó giá đã giảm.
Rất nhiều lần giá chạm đường trendline phía trên nhưng không phá vỡ được. Đến khi Stochastic Oscillator cho tín hiệu quá bán, giá bắt đầu tạo các đáy cao hơn, rồi phá vỡ đường trendline và tăng mạnh.
Sau khi quan sát ở khung lớn hơn như phía trên (ví dụ H1), bạn có thể sẽ xem xét tại các khung nhỏ hơn để vào lệnh.
Với các trader có kinh nghiệm, khi giá phá vỡ trendline họ sẽ thường không vào lệnh ngay, mà có thể chờ tín hiệu xác nhận cho việc này, bởi rất nhiều trường hợp giá tạo ra các “false break” tức là sau khi phá vỡ, sẽ giảm chứ không hề tăng, hoặc ngược lại.
Chính vì lẽ đó, một cách an toàn hơn là chờ giá retest lại vùng vừa phá vỡ, kết hợp chờ nhịp Stochastic Oscillator rơi vào trạng thái quá bán:
Có thể thấy, giá đã giảm điều chỉnh về vùng kháng cự cũ (nay đóng vai trò hỗ trợ), đồng thời Stochastic Oscillator báo hiệu quá bán. Khi hội tụ đủ các tín hiệu: phá vỡ đường trendline trước đó, điều chỉnh retest vùng kháng cự cũ, Stochastic Oscillator báo quá bán, thì đây là tình huống đáng cân nhắc vào lệnh Buy, với dừng lỗ dưới vùng retest.
Như vậy từ 2 cách sử dụng phía trên, có thể thấy Stochastic Oscillator hữu ích hơn nhiều khi được kết hợp với các công cụ khác. Ngoài ra bạn còn có thể kết hợp Stochastic Oscillator với các mô hình nến đảo chiều hay với các đường EMA và MACD.
Stochastic Oscillator đi với mô hình nến đảo chiều
Mô hình nến đảo chiều cho thấy phản ứng thực tế của giá, nên khi xuất hiện cùng tín hiệu quá mua, quá bán của Stochastic Oscillator thì tín hiệu thường đáng tin cậy hơn.
Về các mô hình đảo chiều, bạn có thể tham khảo bài viết chi tiết dưới đây:
Bạn cần phải hiểu hoặc nắm rõ các mô hình này, và tại chính các khu vực xuất hiện nến đảo chiều chỉ báo Stochastic Oscillator cũng đưa ra các tín hiệu quá mua hoặc quá bán đó sẽ là lúc bạn có thể vào lệnh. Hãy quan sát ví dụ bên dưới để hiểu hơn:
Ba cây nến tạo ra mô hình sao Hôm (mô hình đảo chiều giảm) đúng lúc Stochastic Oscillator ở vùng quá mua, và sau đó giá đã giảm như bạn thấy ở hình minh họa phía trên.
Kết hợp Stochastic Oscillator với các mô hình giá
Mô hình giá cũng là 1 trong những kiến thức bạn bắt buộc phải biết nếu muốn chơi forex. Có 2 loại mô hình giá cơ bản là mô hình giá tiếp diễn và mô hình giá đảo chiều.
Cũng tương tự như các cách kết hợp Stochastic Oscillator với các chỉ báo khác đã được chúng tôi nói trên. Để sử dụng, bạn cần phải tìm ra các dạng mô hình, và tại thời điểm mô hình xảy ra cũng là lúc Stochastic Oscillator đi vào các vùng quá mua, quá bán, bạn sẽ chờ mô hình phá vỡ để vào lệnh, sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn.
Quan sát ví dụ bên dưới để bạn hiểu rõ hơn về sự đồng thuận về mặt tín hiệu giữa Stochastic Oscillator cùng toàn bộ các chỉ báo hay mô hình là như thế nào bạn nhé.
Giá đã hình thành mô hình nêm, lúc này chỉ báo Stochastic Oscillator cho tín hiệu quá bán, gợi ý giá có thể phá vỡ cạnh phía trên. Trong ví dụ này, giá đã tăng sau khi phá vỡ cạnh trên của nêm; hãy chờ giá phá vỡ thật sự rồi mới vào lệnh.
Stochastic Oscillator cùng đường trung bình động Moving Average
Đường trung bình động là một trong những chỉ báo linh hoạt và được trader sử dụng nhiều nhất vì đây là 1 trong những công cụ có thể giúp nhận diện hoặc báo hiệu xu hướng đã kết thúc hoặc đảo chiều. Ngoài ra, EMA còn mang tính cá nhân hóa cao mỗi trader sẽ có 1 cách thức sử dụng giá trị đường EMA theo các hướng khác nhau như có người thích dùng EMA 200, nhưng có người lại thích dùng EMA 34, EMA 89 hoặc EMA 9. EMA có chu kỳ càng dài thì càng được nhiều người chú ý và để vượt qua các “cản” này sẽ càng khó khăn.
Chính vì thế nếu giá đóng và nằm trên EMA sẽ được xem là xu hướng tăng, trong khi đó nếu giá đóng cửa và nằm dưới EMA sẽ được xem là xu hướng giảm.
Dựa vào điều này, chắc bạn đã phần nào hiểu được cách kết hợp EMA với Stochastic Oscillator rồi chứ?
Nếu giá nằm trên đường EMA (xu hướng tăng) và Stochastic Oscillator đi vào vùng quá bán, có thể tìm lệnh Buy; tín hiệu càng được củng cố nếu xuất hiện thêm mô hình nến đảo chiều tăng.
Ngược lại, nếu giá nằm dưới EMA (xu hướng giảm) và Stochastic Oscillator đi vào vùng quá mua, có thể tìm lệnh Sell, tương tự như ví dụ bên dưới:
Có thể thấy nhiều lần liên tiếp giá hồi lên gần đường EMA 200 nhưng không vượt qua được. Mỗi lần giá hồi lên như vậy cũng là lúc Stochastic Oscillator đi vào vùng quá mua, và sau đó giá lại tiếp tục giảm.
Một số điểm lưu ý về Stochastic Oscillator
Không phải lúc nào cứ thấy Stochastic Oscillator cho tín hiệu quá bán hay quá mua là vào lệnh ngay lập tức.
Như tôi có nói ở trước đó Stochastic Oscillator cần phải có sự đồng thuận từ các tín hiệu khác như chỉ báo RSI, đường trendline hay các mô hình nến đảo chiều, mới có thể xác quyết điểm vào lệnh, và khi có nhiều loại tín hiệu khác nhau cùng đồng thuận thì xác suất thị trường đi theo đúng phân tích thường cao hơn, dù không bao giờ chắc chắn.
Stochastic Oscillator ở khung thời gian càng lớn, tín hiệu thường càng đáng tin cậy
Không chỉ Stochastic Oscillator mà bất cứ chỉ báo hay mô hình nào cũng vậy, càng khung nhỏ thì tín hiệu càng bị nhiễu và dễ bị sai lệch hơn.
Luôn phải giao dịch theo đúng xu hướng
Việc xác định thị trường đang theo xu hướng nào là điều kiện tiên quyết giúp giảm thiểu rủi ro, xem thêm bài cách đọc biểu đồ nến Nhật và xu hướng là gì. Stochastic Oscillator cũng chỉ là 1 chỉ báo như nhiều chỉ báo khác, nên ngoài việc kết hợp nhiều yếu tố, bạn nên giao dịch theo xu thế thị trường: khi thị trường giảm thì chờ giá hồi lên để bán, khi thị trường tăng thì chờ giá điều chỉnh xuống để mua. Điều này đặc biệt quan trọng với các trader mới vào nghề: đừng cố đánh ngược xu hướng.
Hướng dẫn cách vào lệnh với Stochastic Oscillator
Như đã nói, để sử dụng Stochastic Oscillator, trước hết bạn cần xác định xu hướng ở các khung thời gian lớn như D1.
Sau đó, tìm tín hiệu tại các khung nhỏ hơn như H1, M30 hoặc M15, kết hợp Stochastic Oscillator với những công cụ, mô hình đã hướng dẫn phía trên.
Luôn đặt cắt lỗ phía bên kia đỉnh, đáy gần nhất hoặc vùng kháng cự, hỗ trợ một khoảng đủ để tránh bị quét, và tính khối lượng giao dịch theo khoảng cách dừng lỗ. Hãy luyện tập trên tài khoản demo trước khi giao dịch thật.
