Xu hướng là gì? Cách xác định xu hướng thị trường hiệu quả

Một trong những cách giao dịch mà chúng tôi luôn muốn hướng các bạn, những trader mới, những người chưa có quá nhiều kinh nghiệm trên thị trường, lựa chọn để sử dụng trong các chiến lược của mình chính là giao dịch thuận xu hướng.

Điều này tại sao quan trọng?

Giao dịch thuận xu hướng dễ dàng hơn rất nhiều so với việc chống lại xu hướng hay giao dịch đảo chiều. Nếu nắm bắt được xu hướng và đồng hành cùng nó như một người bạn thì trader đã có lợi thế hơn so với giao dịch ngược xu hướng, dù vẫn cần quản lý rủi ro.

Trong giao dịch forex, nắm bắt xu hướng giúp trader đi cùng hướng với dòng tiền lớn trên thị trường (theo cách gọi của Wyckoff là “composite man”), thay vì đứng ở phía ngược lại.

Nếu xu hướng quan trọng như thế thì liệu các bạn đã thật sự hiểu xu hướng chưa? Xu hướng là gì? Xu hướng có cấu trúc như thế nào? Làm sao để xác định xu hướng? Nếu chưa thì đừng bỏ qua bài viết này nhé.

Xu hướng là gì?

Xu hướng hay xu hướng thị trường (market trend) là chuyển động, là đường đi của giá cả theo một hướng (chiều) nhất định trong một giai đoạn nào đó.

Trong kinh tế, chúng ta thường hay bắt gặp các tính từ chỉ trạng thái của một xu hướng như tăng trưởng, ổn định và suy thoái. Tăng trưởng khi muốn nói đến một nền kinh tế đang đi lên, ổn định là biến động không nhiều, có lên có xuống nhưng xoay quanh một giá trị trung bình nào đó và suy thoái là khi muốn nói đến một nền kinh tế đang đi xuống. Đó là xu hướng của một nền kinh tế.

Vậy thì, cũng tương tự, một loại tài sản bất kỳ cũng có xu hướng và xu hướng thị trường của tài sản cũng tồn tại ở 3 trạng thái khác nhau:

Xu hướng tăng (uptrend) là giai đoạn mà giá của tài sản chuyển động theo hướng đi lên.

Xu hướng giảm (downtrend) là giai đoạn khi giá của tài sản chuyển động theo hướng đi xuống.

Xu hướng đi ngang (sideway) là khi giá chuyển động lên xuống trong một phạm vi nhất định.

Khi xu hướng hiện tại kết thúc thì thị trường sẽ bắt đầu một xu hướng mới. Điều quan trọng nhất trong việc nắm bắt xu hướng chính là xác định được khi nào xu hướng hiện tại kết thúc và xu hướng mới tiếp theo sẽ là gì?

Cấu trúc của xu hướng

Mỗi một xu hướng sẽ có một cấu trúc nhất định, chỉ khi cấu trúc đó bị phá vỡ thì xu hướng đó mới kết thúc.

• Cấu trúc xu hướng tăng: giá tạo đỉnh sau cao hơn đỉnh trước, đáy sau cao hơn đáy trước.
• Cấu trúc xu hướng giảm: giá tạo đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước, đáy sau thấp hơn đáy trước.
• Cấu trúc xu hướng đi ngang: giá tạo đỉnh sau bằng hoặc gần bằng đỉnh trước, đáy sau bằng hoặc gần bằng đáy trước.

Thị trường đang trong một xu hướng tăng nhưng không phải lúc nào giá cũng đi lên mà sẽ có những khoảng thời gian thị trường điều chỉnh giảm. Tương tự, trong một xu hướng giảm, giá sẽ không nhất thiết phải luôn đi xuống mà sẽ có những lúc thị trường điều chỉnh tăng.

Trong xu hướng giảm: giá lần lượt tạo các đỉnh C, E thấp hơn đỉnh A, tạo đáy D thấp hơn đáy B. Các đoạn BC, DE chính là giai đoạn thị trường điều chỉnh tăng hay còn gọi là đợt phục hồi tạm thời, nhưng các đợt sóng nhỏ này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, trước khi tiếp tục xu hướng chính.

Trong xu hướng đi ngang: giá tạo các đỉnh H, J bằng đỉnh F và đáy I bằng đáy G.

Trong xu hướng tăng: giá lần lượt tạo các đỉnh M, O cao hơn đỉnh K và đáy N cao hơn đáy L. Các đoạn KL, MN chính là giai đoạn thị trường điều chỉnh giảm tạm thời. Tương tự, các đợt sóng này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, cấu trúc xu hướng ở trên là những cấu trúc cơ bản nhất, trên thực tế, cấu trúc của xu hướng còn tồn tại ở nhiều biến thể rất khác nhau.

Đối với xu hướng tăng hoặc giảm, ngoài các đợt điều chỉnh giảm/điều chỉnh tăng thì thị trường còn có những giai đoạn đi ngang nhỏ, hay còn gọi là tái tích lũy trong xu hướng tăng và tái phân phối trong xu hướng giảm. Đối với xu hướng đi ngang, ngoài những đợt sóng lên xuống liên tục thì thị trường cũng có thể có những đợt đi ngang ngắn, trong một phạm vi nhỏ hơn so với phạm vi giá của xu hướng chính sideway.

Các giai đoạn của một xu hướng

Theo lý thuyết Dow, một xu hướng tăng hoặc giảm bao gồm 3 giai đoạn, từ lúc xu hướng bắt đầu hình thành, đến lúc xu hướng mạnh lên và cuối cùng là giai đoạn cao trào của xu hướng. Hiểu các giai đoạn của một xu hướng giúp trader cân nhắc thời điểm nào nên tham gia thị trường, thời điểm nào nên đứng ngoài, dù trên thực tế ranh giới giữa các giai đoạn thường chỉ rõ khi nhìn lại.

3 giai đoạn của xu hướng tăng bao gồm: tích lũy, bùng nổ và quá độ. 3 giai đoạn của xu hướng giảm bao gồm: phân phối, giảm mạnh và tuyệt vọng.

3 giai đoạn của xu hướng tăng

• Giai đoạn tích lũy

Đây là giai đoạn bắt đầu của một xu hướng tăng. Giai đoạn tích lũy cũng thường xuất hiện ở cuối xu hướng giảm trước đó. Lúc này, những nhà đầu tư am hiểu (thường là các tổ chức lớn) cho rằng giá đã giảm đủ sâu, bắt đầu mua vào dần để tích lũy tài sản, trong khi phần đông thị trường vẫn còn bi quan.

Ban đầu, khối lượng giao dịch sẽ thấp do nhà đầu tư vẫn còn đang chần chừ, khi giá bắt đầu tăng lên các mức cao hơn, kích thích nhà đầu tư mua vào nhiều hơn, khối lượng giao dịch tăng lên, giá tăng lên. Trong giai đoạn tích lũy này, thị trường sẽ có những đợt điều chỉnh giảm nhưng vẫn đảm bảo điều kiện đáy mới cao hơn đáy cũ.

• Giai đoạn bùng nổ

Khi giá thoát khỏi vùng tích lũy, thị trường bước sang giai đoạn bùng nổ (lý thuyết Dow gọi là giai đoạn công chúng tham gia). Tin tức và số liệu tốt dần xuất hiện, các nhà giao dịch theo xu hướng và nhà đầu tư nhỏ lẻ lần lượt tham gia, khiến giá được đẩy lên cao hơn nữa.

Đây thường là giai đoạn kéo dài nhất của một xu hướng tăng và cũng là giai đoạn có đà tăng rõ ràng nhất. Các trader thường nắm giữ vị thế dài hạn để tìm kiếm lợi nhuận trong giai đoạn này.

• Giai đoạn cao trào quá độ

Đây là giai đoạn cuối cùng của xu hướng tăng, khi mà giá đã tăng lên quá mức sau một đợt bùng nổ kéo dài. Trong giai đoạn quá độ, những nhà đầu tư mua sớm bắt đầu bán ra chốt lời (phân phối), trong khi nhiều người khác vẫn hào hứng mua vào ở vùng giá cao. Sức mua dần yếu đi, báo hiệu xu hướng tăng có thể sắp kết thúc.

Sau khi giai đoạn quá độ kết thúc, thị trường sẽ bắt đầu chuyển sang giai đoạn phân phối, sau đó giảm mạnh và tuyệt vọng (3 giai đoạn của một xu hướng giảm). Các bạn hoàn toàn có thể phân tích được diễn biến của 3 giai đoạn này.

Cách xác định xu hướng thị trường hiệu quả

Xác định xu hướng thị trường dựa vào cấu trúc của xu hướng

Chúng tôi sẽ lấy ví dụ cụ thể để các bạn dễ hình dung cách xác định xu hướng dựa vào cấu trúc này.

Thời điểm hiện tại, giá đang ở điểm F. Việc của chúng ta là thiết lập các tình huống có thể xảy ra và chiến lược giao dịch cho mỗi tình huống đó.

Bước 1: Phân tích xu hướng trong quá khứ

Trước giai đoạn giá tạo đỉnh A và đáy B, thị trường đang trong xu hướng giảm. Cấu trúc của xu hướng giảm này được thể hiện rất rõ ràng, giá tạo các đỉnh thấp hơn và đáy thấp hơn.

• Tại điểm A, giá vẫn tiếp tục xu hướng giảm do đỉnh A vẫn thấp hơn đỉnh gần nhất trước đó.
• Tại điểm B, lúc này, giá tạo đáy B cao hơn đáy gần nhất trước đó nhưng chênh lệch không nhiều, báo hiệu sự hụt hơi nhất thời của phe bán, nhưng nếu nói cấu trúc xu hướng giảm đã bị phá vỡ thì dường như hơi sớm.
• Tại điểm C, ngay sau đó, giá tạo đỉnh mới là đỉnh C, cao hơn đỉnh A, cấu trúc xu hướng giảm chính thức bị phá vỡ.
• Tại điểm D, lúc này, giá tạo đáy mới cao hơn đáy B, cộng với đỉnh C cao hơn đỉnh A thì giai đoạn từ A đến D đang thỏa mãn cấu trúc của một xu hướng tăng và đây chính là giai đoạn tích lũy của xu hướng tăng mới này.
• Tại điểm E, giá tạo đỉnh mới bằng với đỉnh ngay trước nó, điều này không quá bất thường vì trong giai đoạn tích lũy của một xu hướng tăng, giá thường đi ngang hoặc cũng có thể thị trường hình thành xu hướng sideway sau khi kết thúc xu hướng giảm thay vì xu hướng tăng như dự đoán ban đầu. Xu hướng sideway này có phạm vi giá được giới hạn bởi đường hỗ trợ đi qua điểm B và đường kháng cự đi qua 2 điểm C, E.

Bước 2: Dự đoán các tình huống xảy ra và chiến lược cho từng tình huống cụ thể

Tại điểm F (thời điểm hiện tại), có 3 tình huống có thể xảy ra:

• Tình huống 1: giá vượt ra khỏi ngưỡng kháng cự CG và đi lên, thị trường chuyển sang cấu trúc xu hướng tăng, đây là thời điểm bắt đầu giai đoạn bùng nổ của xu hướng tăng. Ở tình huống này, các lệnh thuận xu hướng là lệnh Buy — vẫn cần tín hiệu xác nhận và đặt dừng lỗ, vì phá vỡ có thể là phá vỡ giả.
• Tình huống 2: giá vượt ra khỏi ngưỡng hỗ trợ BH và đi xuống. Trong tình huống này, chúng ta không nên vội vàng kết luận thị trường tiếp tục xu hướng giảm mà nên đứng ngoài để chờ đợi thêm một vài tín hiệu nữa. Nếu sau khi phá vỡ hỗ trợ, giá điều chỉnh tăng và tiếp tục giảm, lúc này, cấu trúc xu hướng giảm mới được tái thiết lập, vào lệnh Sell lúc này sẽ an toàn hơn.

Nếu sau khi phá vỡ hỗ trợ, giá tạo đáy H1 (thấp hơn đáy D) và đỉnh H2 (thấp hơn đỉnh E) (như hình trên) thì chúng ta có thể chờ đợi cơ hội để vào các lệnh Sell.

• Tình huống 3: giá dao động trong phạm vi của đoạn BC, lúc này thị trường tiếp tục giai đoạn tích lũy của xu hướng tăng, các bạn có thể chờ tín hiệu đảo chiều để vào lệnh Buy hoặc cũng có thể thị trường tiếp tục xu hướng sideway, các bạn có thể giao dịch tại các vùng giá hỗ trợ/kháng cự của xu hướng sideway này.

Với mỗi tình huống xảy ra, các bạn cần sử dụng những công cụ phân tích kỹ thuật khác như trendline, chỉ báo, mô hình nến đảo chiều, price action… để xác định điểm vào lệnh và dừng lỗ cụ thể.

Xác định xu hướng thị trường dựa vào các chỉ báo, công cụ kỹ thuật khác

Đối với cách xác định xu hướng thị trường dựa vào cấu trúc xu hướng như trên, các bạn chỉ cần sử dụng công cụ duy nhất là biểu đồ giá trơn. Đây là cách đơn giản và ít rối mắt nhất, nhưng với cách này, khó tìm được điểm vào lệnh cụ thể dù đã xác định được hướng giao dịch.

Trong các công cụ phân tích kỹ thuật, có một số công cụ vừa giúp xác định xu hướng thị trường, vừa gợi ý các điểm vào lệnh. Trong đó, đường xu hướng trendline, kênh giá, đường trung bình động MA và chỉ báo ADX là những công cụ được nhiều trader sử dụng.

Trendline và Kênh giá

Trendline là công cụ cơ bản nhất dùng để xác định xu hướng của thị trường. Đường trendline tăng đi qua các đáy và trendline giảm đi qua các đỉnh của một xu hướng. Khi giá đóng cửa vượt hẳn ra khỏi trendline, xu hướng có thể đang bị phá vỡ, nhưng cần thêm xác nhận vì phá vỡ giả xảy ra khá thường xuyên.

Bằng việc vẽ thêm một đường thẳng song song với trendline, đi qua các đỉnh (với xu hướng tăng) hoặc các đáy (với xu hướng giảm), chúng ta sẽ có được kênh giá (price channel) của xu hướng. Kênh giá cho thấy phạm vi giá thường dao động trong xu hướng đó. Khi giá phá xuống dưới kênh giá tăng (hoặc phá lên trên kênh giá giảm), xu hướng hiện tại có thể đang kết thúc; còn khi giá phá theo chiều xu hướng, đó thường là dấu hiệu xu hướng đang tăng tốc.

Ở hình trên, sau khi phá vỡ kênh giá, thị trường hình thành xu hướng giảm mới.

Tìm hiểu cách vẽ và giao dịch với trendline, kênh giá, các bạn tham khảo các bài viết sau:

• Trendline là gì? Cách vẽ và giao dịch với trendline
• Kênh giá là gì? Cách xác định xu hướng hiệu quả với kênh giá

Đường trung bình động MA

MA là một trong những chỉ báo xác định xu hướng được sử dụng phổ biến nhất hiện nay (xem thêm: Đường EMA là gì?). Thay vì nhìn giá chuyển động lên xuống một cách loạn xạ thì đường MA chuyển động mượt mà hơn, giúp trader nhìn thấy xu hướng rõ ràng hơn.

Bằng việc quan sát vị trí của giá so với đường MA hoặc vị trí giữa các đường MA với nhau, trader có thể xác định được xu hướng hiện tại của thị trường, và cách dùng MA phù hợp nhất với người mới là giao dịch thuận xu hướng.

Bên cạnh đó, đường MA còn đóng vai trò như các mức hỗ trợ, kháng cự của xu hướng, trader có thể giao dịch thuận xu hướng tại các vùng giá này hoặc giao dịch với tín hiệu đảo chiều khi các ngưỡng này bị phá vỡ. Tuy nhiên, với những trader mới, khi chưa tích lũy đủ kinh nghiệm, đừng nên mạo hiểm với chiến lược giao dịch đảo chiều.

Tìm hiểu cách xác định xu hướng và giao dịch với đường MA qua bài viết: MA là gì? Cách giao dịch hiệu quả với MA.

Chỉ báo ADX

ADX là chỉ báo kỹ thuật dùng để đo lường sức mạnh của một xu hướng, gồm 2 thành phần: đường ADX có giá trị từ 0 đến 100, cho biết xu hướng mạnh hay yếu (không cho biết hướng), và 2 đường +DI/−DI cho biết hướng của xu hướng.

Xu hướng thật sự rất quan trọng trong đầu tư forex, và nắm bắt tốt xu hướng là một nền tảng quan trọng của trader trên thị trường này, bên cạnh quản lý vốn và kỷ luật. Vì thế mới có câu “xu hướng là bạn”, nhưng để thấu hiểu được người bạn này không hề dễ dàng một chút nào, giống như việc đọc vị tâm lý con người.

Với những gì mà chúng tôi đã chia sẻ ở trên, hy vọng các bạn sẽ vận dụng tốt vào trong các giao dịch hằng ngày của mình. Mặc dù không phải là chén thánh hay cũng không phải một kỹ thuật gì quá cao siêu mà đó chỉ là những kiến thức căn bản nhất, có thể giúp các bạn nắm vững hơn về xu hướng thị trường, từ đó có thể tiến xa hơn trong việc thấu hiểu người bạn này. Hãy luyện tập xác định xu hướng trên tài khoản demo trước khi giao dịch thật.