Nội dung chính
Tiếp tục chuỗi bài viết giới thiệu về các indicators thì lần này sẽ là một chỉ báo khối lượng khá phổ biến trong nhóm volume indicators – Chaikin Money Flow. Hãy cùng xem chỉ báo này có gì đặc biệt và cách vận dụng nó như thế nào vào trong các giao dịch nhé.
Tìm hiểu về khái niệm khối lượng dòng tiền
Khối lượng dòng tiền là gì?
Trước khi đi sâu vào tìm hiểu chỉ báo Chaikin Money Flow, chúng tôi muốn các bạn phải hiểu được khối lượng dòng tiền, một khái niệm liên quan trực tiếp đến chỉ báo này.
Khối lượng dòng tiền chính là lượng tiền giao dịch tài sản (mua bán) trong một giai đoạn nhất định. Cần nói ngay: trên forex không có con số này. MT4 và MT5 chỉ cho khối lượng tick — số lần giá nhảy — của riêng sàn bạn đang dùng, nên mọi chỉ báo khối lượng trong forex, kể cả CMF, đều chạy trên số liệu đại diện chứ không phải tiền thật. Cụ thể hơn, khối lượng dòng tiền cho biết trong một khoảng thời gian nhất định, có bao nhiêu tiền được mua bán trên thị trường.
Khối lượng dòng tiền thể hiện được mức độ quan tâm của nhà đầu tư đến tài sản giao dịch. Khối lượng dòng tiền lớn chứng tỏ nhà đầu tư đang rất quan tâm đến tài sản, ngược lại, khi nhà đầu tư ít quan tâm hoặc đang chần chừ giữa các quyết định thì khối lượng dòng tiền giảm đi.
Vai trò của việc nghiên cứu khối lượng dòng tiền trong giao dịch forex
Việc đo khối lượng dòng tiền giúp trader đánh giá động lực của xu hướng hiện tại, từ đó có thêm cơ sở để nhận định diễn biến tiếp theo.
Khối lượng dòng tiền phản ánh lực của xu hướng. Khi thị trường đang trong một xu hướng tăng, nếu khối lượng cũng tăng thì cho thấy xu hướng được ủng hộ; nếu khối lượng giảm, nghĩa là các trader đang chần chừ, xu hướng có thể yếu đi hoặc đảo chiều. Ngược lại, trong xu hướng giảm, khối lượng tăng theo xu hướng cho thấy lực bán mạnh; nếu khối lượng giảm, lực bán giảm dần, thị trường có thể đảo chiều.
Khối lượng dòng tiền đo lường tính thanh khoản của thị trường. Một tài sản có khối lượng dòng tiền lớn chứng tỏ tài sản đó được mua bán nhiều trên thị trường, khả năng thanh khoản cao, ngược lại, một tài sản có khối lượng dòng tiền nhỏ nghĩa là tài sản đó ít được quan tâm trên thị trường, tính thanh khoản thấp. Các trader lướt sóng hoặc giao dịch trong ngày đặc biệt chú trọng đến vấn đề này vì tài sản có tính thanh khoản cao thường có spread thấp hơn, giúp tiết kiệm chi phí giao dịch.
Chaikin Money Flow là gì? Lịch sử ra đời và công thức tính.
Chỉ báo Chaikin Money Flow (CMF) có nghĩa là Dòng tiền Chaikin. Chỉ báo này do Marc Chaikin phát triển; ông bắt đầu làm việc trên Phố Wall từ năm 1966.
Marc Chaikin hoạt động trên thị trường với tư cách là một nhà giao dịch, nhà môi giới chứng khoán, một nhà phân tích và là trưởng bộ phận Quyền chọn của một broker lớn tại Phố Wall. Vào năm 2011, Marc Chaikin cùng các cộng sự của mình đã thành lập Chaikin Analytics, một nền tảng chuyên cung cấp các phân tích, ý tưởng giao dịch chứng khoán cho nhà đầu tư, dựa trên Chaikin Power Gauge, một mô hình chấm điểm cổ phiếu theo 20 yếu tố.
CMF là kết quả của sự kết hợp giữa giá và khối lượng giao dịch để thể hiện dòng tiền ra/vào thị trường của một tài sản trong một khoảng thời gian nhất định, từ đó đánh giá áp lực mua/bán dựa trên sự biến động của dòng tiền đó.
Công thức tính chỉ báo Chaikin Money Flow
Chu kỳ mặc định của chỉ báo CMF trong phần mềm là 20 kỳ, nhưng các trader thường sử dụng chu kỳ là 20 hoặc 21, 21 cũng là con số được chủ nhân của chỉ báo này sử dụng.
CMF (21) = Tổng khối lượng dòng tiền trong 21 kỳ/Tổng khối lượng giao dịch trong 21 kỳ.
Trong đó:
- Khối lượng dòng tiền của mỗi kỳ = Hệ số dòng tiền x Khối lượng giao dịch
- Hệ số dòng tiền mỗi kỳ = [ (Close – Low) – (High – Close) ]/ (High – Low)
Với: Close, High, Low lần lượt là giá đóng cửa, giá cao nhất và giá thấp nhất mỗi kỳ hay mỗi phiên giao dịch.
Các giá trị CMF có thể âm hoặc dương do hệ số dòng tiền có thể âm hoặc dương và dao động trong khoảng từ -1 đến 1, vì thế, đường ngang 0.0 được chọn làm đường trung tâm của chỉ báo này.
Hướng dẫn cài đặt chỉ báo Chaikin Money Flow vào phần mềm MT4
Chỉ báo CMF không có sẵn trên phần mềm MT4, nên cần tải về và cài dạng chỉ báo tùy chỉnh (custom indicator). Chỉ tải file chỉ báo từ nguồn đáng tin cậy như thư viện MQL5 chính thức của MetaQuotes; tránh các file .ex4 không rõ nguồn gốc vì có thể chứa mã độc. (Trên TradingView, CMF có sẵn trong danh sách chỉ báo.)
Sau khi tải chỉ báo này về máy, các bạn tiến hành giải nén và copy file chaikin-money-flow-indicator vào bộ nhớ tạm (Ctrl+C) như hình dưới:
Mở phần mềm MT4 lên, vào File, chọn Open Data Folder. Hộp thoại xuất hiện thì chọn thư mục MQL4 rồi tiếp tục chọn Indicators. Sau đó dán file chỉ báo CMF đã copy ở trên vào thư mục này là xong.
Sau khi dán xong, các bạn đóng phần mềm MT4 và khởi chạy lại (hoặc nhấp chuột phải vào mục Indicators trong cửa sổ Navigator và chọn Refresh), chỉ báo Chaikin Money Flow sẽ xuất hiện cùng danh sách các chỉ báo, trong phần Custom.
Để chèn chỉ báo CMF vào đồ thị, các bạn mở theo đường dẫn sau: Insert → Indicators → Custom → Chaikin Money Flow Indicator, như hình dưới:
Hộp thoại cài đặt sẽ xuất hiện như sau:
Tại đây, các bạn chỉ cần quan tâm các tab Input, Colors, Levels và Visualization.
- Input: lựa chọn chu kỳ của chỉ báo. Hệ thống mặc định là 20, để thay đổi chu kỳ, các bạn nhấp đôi chuột vào số 20 và thay đổi chu kỳ theo chiến lược của mình, rồi bấm OK.
- Colors: lựa chọn màu sắc của chỉ báo
- Levels: thêm hoặc bớt các giá trị tùy ý. Thông thường, để giao dịch với chỉ báo CMF, các trader thêm vào đường 0.0.
Để thêm vào đường 0.0, các bạn bấm vào nút Add, sau đó nhập vào giá trị 0.0 tại cột Level, sau đó bấm OK.
- Visualization: chọn khung thời gian để hiển thị chỉ báo.
Sau khi cài đặt xong các thông số thì chỉ báo Chaikin Money Flow sẽ xuất hiện trên đồ thị giá như hình dưới:
Các vấn đề liên quan đến chỉ báo dòng tiền Chaikin
Trước khi đi vào tìm hiểu cách giao dịch với chỉ báo Chaikin Money Flow, chúng ta cùng xem xét 3 vấn đề liên quan đến chỉ báo này.
Thứ nhất, ý tưởng của chỉ báo Chaikin Money Flow chính là việc so sánh giá đóng cửa và khối lượng với phạm vi giao dịch của tài sản (giá cao nhất – giá thấp nhất) để xem xét dòng tiền của tài sản đó trong một khoảng thời gian xác định, đó là áp lực mua hay áp lực bán đang chiếm ưu thế. Cụ thể, khi giá thường xuyên đóng cửa ở nửa trên của biên độ nến kèm khối lượng lớn, CMF dương và tăng lên, cho thấy áp lực mua chiếm ưu thế (thường gọi là dòng tiền chảy vào). Ngược lại, khi giá thường đóng cửa ở nửa dưới của biên độ nến, CMF âm và giảm, cho thấy áp lực bán chiếm ưu thế (dòng tiền chảy ra). Lưu ý mỗi giao dịch luôn có một bên mua và một bên bán, nên CMF không đếm số người mua nhiều hơn số người bán.
Ban đầu, Marc Chaikin phát triển chỉ báo này và sử dụng nó vào các giao dịch chứng khoán, nhưng ngày nay, chỉ báo này vẫn được sử dụng rộng rãi trên các thị trường tài chính khác nhau, kể cả forex. Tuy nhiên, forex giao ngay không có khối lượng giao dịch tập trung; CMF trên MT4 dùng tick volume (số lần giá thay đổi) nên chỉ phản ánh gián tiếp dòng tiền, cần thận trọng khi diễn giải.
Thứ hai, dòng tiền và giá. Theo cách nhìn của các chỉ báo khối lượng, dòng tiền là động lực thúc đẩy đà tăng/giảm của giá. Trong một xu hướng tăng, nếu CMF duy trì dương và tăng cùng giá thì xu hướng được ủng hộ; nếu CMF suy yếu trong khi giá vẫn tăng thì đó là dấu hiệu cảnh báo xu hướng có thể yếu đi. Ngược lại đối với một xu hướng giảm. Tuy nhiên, CMF không phải lúc nào cũng đi trước giá, và các cảnh báo này có thể sai.
Thứ ba, CMF có thể dùng cho nhiều loại tài sản. Vì CMF chia tổng khối lượng dòng tiền cho tổng khối lượng giao dịch, giá trị của nó luôn nằm trong khoảng -1 đến 1, nên có thể so sánh giữa các tài sản có khối lượng giao dịch lớn hay nhỏ. Dù vậy, độ tin cậy của CMF phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu khối lượng, và trong forex đây chỉ là tick volume.
Sử dụng chỉ báo Chaikin Money Flow như thế nào?
Nguyên tắc cơ bản nhất để sử dụng chỉ báo Chaikin Money Flow chính là dựa vào vị trí của đường CMF so với đường trung tâm 0.0, tương tự như cách sử dụng một chỉ báo dao động (Oscillators).
- Giá trị CMF > 0, đường CMF nằm trên đường 0.0 → áp lực mua chiếm ưu thế (giai đoạn tích lũy), ưu tiên tìm lệnh Buy.
- Giá trị CMF < 0, đường CMF nằm dưới đường 0.0 → áp lực bán chiếm ưu thế (giai đoạn phân phối), ưu tiên tìm lệnh Sell.
Giao dịch thuận xu hướng với tín hiệu giao cắt giữa đường CMF với đường 0.0
Đường CMF cắt đường 0.0 từ dưới lên thì vào lệnh Buy.
Đường CMF cắt đường 0.0 từ trên xuống thì vào lệnh Sell.
Hình trên là cặp EUR/USD trên khung thời gian H1. Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy rằng đường CMF rất hay cắt đường 0.0 và có rất nhiều tín hiệu sai trong những lần giao cắt đó.
Ở hình trên, nếu chúng ta thực hiện các lệnh theo tín hiệu giao cắt giữa đường CMF và đường 0.0 thì chỉ có lệnh Sell 1 mang về lợi nhuận tiềm năng, các lệnh còn lại đều dường như thất bại, hoặc nếu có lợi nhuận thì cũng rất thấp và không thể bù đắp được chi phí giao dịch.
Chính vì vậy, một trong những cách tốt nhất để giao dịch với tín hiệu này là giao dịch thuận xu hướng. Nghĩa là, trong một xu hướng tăng, chỉ nên chờ đợi đường CMF cắt đường 0.0 từ dưới lên để vào lệnh Buy hoặc trong xu hướng giảm, chỉ nên chờ đường CMF cắt đường 0.0 từ trên xuống để vào lệnh Sell.
Các bước giao dịch như sau:
Bước 1: Xác định xu hướng chung của thị trường
Có nhiều cách để nhận biết thị trường đang trong một xu hướng tăng hoặc giảm, các bạn có thể dùng các đường trendline, đường MA hoặc đơn giản nhất là nhìn vào đồ thị giá, lưu ý là thu nhỏ biểu đồ để nhìn được bức tranh tổng thể hơn về thị trường.
Bước 2: Vào lệnh
Với tín hiệu giao cắt giữa đường CMF và đường 0.0, các bạn cũng có thể vào lệnh theo nhiều cách khác nhau. Chẳng hạn như:
Cách 1: vào lệnh Buy ngay khi đường CMF cắt đường 0.0 từ dưới lên, nếu thị trường đang trong xu hướng tăng hoặc vào lệnh Sell ngay khi đường CMF cắt đường 0.0 từ trên xuống nếu thị trường đang trong một xu hướng giảm.
Tuy nhiên, khi vào lệnh bằng cách này, các bạn vẫn có thể gặp phải các tín hiệu sai, mặc dù đã được lọc bớt.
Cách 2: thêm vào 2 đường +/-0.05 hoặc cũng có thể là +/-0.1. Vào lệnh Buy ngay khi đường CMF cắt đường +0.05 từ dưới lên trong xu hướng tăng và vào lệnh Sell khi đường CMF cắt đường -0.05 từ trên xuống trong xu hướng giảm.
Việc thêm các đường này vào sẽ giúp loại bỏ bớt các tín hiệu gây nhiễu so với đường 0.0. Chúng tôi gọi cách thêm các đường này vào là “mở rộng vùng trung tâm”, nghĩa là thay vì vùng trung tâm chỉ là đường 0.0 thì bây giờ sẽ được nới rộng ra thành một vùng được giới hạn bởi 2 đường 0.05 và -0.05.
Bước 3: Đặt stop-loss và take-profit
- Đặt stop loss dưới đáy gần nhất (lệnh Buy) hoặc đỉnh gần nhất (lệnh Sell)
- Take profit khi đường CMF cắt đường 0.0/0.05 từ dưới lên (lệnh Sell) hoặc đường CMF cắt đường 0.0/-0.05 từ trên xuống (lệnh Buy)
Ví dụ: cặp AUD/USD trên khung thời gian H1
Khi giá tạo đỉnh sau cao hơn đỉnh trước và đáy sau cao hơn đáy trước thì chứng tỏ thị trường đang trong một xu hướng tăng, việc của các bạn bây giờ là chờ đợi đường CMF cắt đường 0 hoặc 0.05 từ dưới lên để vào lệnh Buy.
Tại vị trí số 1, khi đường CMF cắt đường 0.05 từ dưới lên, vào lệnh Buy. Đặt stop loss tại đáy gần nhất trước đó.
Tại vị trí số 2, khi đường CMF cắt đường -0.05 từ trên xuống, các bạn có thể đóng lệnh ngay lúc này. Trong trường hợp này, các bạn cũng có thể đóng lệnh với tín hiệu giá phá vỡ trendline của xu hướng tăng. Tại vị trí số 3, giá đã phá vỡ trendline tăng và vượt xuống thấp hơn đáy gần nhất trước đó, đây chính là tín hiệu giá đảo chiều giảm, các bạn có thể đóng lệnh ngay khi giá phá vỡ ngưỡng hỗ trợ của đáy gần nhất trước đó ( khi cây nến giảm được khoanh tròn đóng cửa, như hình). Tín hiệu đóng lệnh tại vị trí số 3 xuất hiện sớm hơn so với tín hiệu ở vị trí số 2, tuy nhiên sự chênh lệch không đáng kể.
Lưu ý: khi giao dịch với tín hiệu giao cắt giữa đường CMF và đường 0.0, đường +/- 0.05 hoặc +/- 0.1 thì các bạn nên lưu ý điều kiện sau: nếu “đường cắt đủ dài” thì áp lực mua bán càng rõ ràng, càng mạnh mẽ. Điều này có nghĩa là nếu CMF cắt đường +0.05 từ dưới lên thì ít nhất CMF phải xuất phát từ dưới đường -0.05, sau đó tăng lên và cắt lên trên đường +0.05. Hoặc nếu CMF cắt đường 0.0 từ trên xuống thì CMF phải xuất phát từ vị trí cách đường 0.0 ở phía trên một khoảng đủ lớn, sau đó giảm xuống và cắt xuống đường 0.
Chiến lược giao dịch với tín hiệu giao cắt mở rộng
Vận dụng điều kiện “đường cắt đủ dài” và “mở rộng vùng trung tâm” ở trên, chúng ta có thể giao dịch với tín hiệu giao cắt giữa đường CMF với các đường rộng hơn như +/- 0.1 hoặc +/- 0.15 hoặc cũng có thể là +/-0.2, phụ thuộc vào mức độ biến động của thị trường mà các bạn lựa chọn các đường này cho phù hợp. Vùng trung tâm càng rộng thì tín hiệu gây nhiễu càng ít nhưng tần số xuất hiện các tín hiệu giao cắt các đường đó cũng càng “hiếm”.
Chiến lược này thường được dùng cả khi không có sẵn một xu hướng rõ ràng, vì CMF tăng một mạch từ dưới lên hoặc giảm một mạch từ trên xuống cho thấy áp lực mua hoặc bán đột ngột mạnh lên, có thể là khởi đầu một xu hướng mới. Tuy nhiên đây vẫn là tín hiệu có thể sai (nhất là khi khối lượng trong forex chỉ là tick volume), nên cần đặt dừng lỗ và ưu tiên các tín hiệu cùng chiều với xu hướng khung lớn.
Giả sử các bạn sử dụng tín hiệu giao cắt giữa đường CMF và đường +/-0.1. Cách vào lệnh như sau:
Vào lệnh Buy khi đường CMF cắt đường 0.1 từ dưới đường -0.1 đi lên. Vào lệnh Sell khi đường CMF cắt đường -0.1 từ trên đường 0.1 đi xuống.
Ví dụ 1: AUD/USD trên khung thời gian H1
Tại vị trí số 1, đường CMF tăng mạnh từ dưới đường -0.1 lên trên và cắt lên đường 0.1. Các bạn có thể vào lệnh ngay khi đường CMF vừa vượt lên trên đường 0.1.
Đặt stop loss cách đáy gần nhất trước đó một đoạn. Đóng lệnh chốt lời khi đường CMF đảo chiều giảm mạnh từ trên đường 0.1 cắt xuống dưới đường -0.1, tại vị trí số 2 trên hình.
Ví dụ 2: USD/JPY trên khung thời gian H1
Tại vị trí số 1, đường CMF giảm mạnh từ trên đường 0.1 xuống dưới đường -0.1, cho tín hiệu bán. Các bạn có thể vào ngay lệnh Sell sau khi CMF cắt đường -0.1 từ trên xuống tương tự cách giao dịch như ví dụ 1. Tuy nhiên, nhiều trader không vào lệnh ngay mà chờ một đợt pullback (giá hồi lên) để có giá bán tốt hơn và dừng lỗ gần hơn.
Một cách giải thích thường gặp là sau một đợt bán mạnh, giá thường hồi lại một phần trước khi giảm tiếp, do một số người chốt lời lệnh Sell và một số người bắt đáy.
Sau khi kết thúc đợt pullback, đường CMF phá vỡ mức 0.0 đi xuống (vị trí số 2) thì các bạn có thể vào lệnh Sell. Đặt stop loss cách đỉnh gần nhất một đoạn nhỏ. Đóng lệnh chốt lời khi CMF đảo chiều, tăng mạnh từ dưới đường -0.1 lên trên và cắt lên đường 0.1.
Lưu ý: trong trường hợp CMF pullback đi lên trên đường 0.0 thì giá vẫn tăng nhưng không được vượt quá đỉnh trước đó, ngược lại, nếu CMF pullback đi xuống dưới đường 0.0 thì giá vẫn giảm nhưng không được vượt quá đáy trước đó, nếu không thỏa mãn điều kiện này thì đó không được gọi là pullback.
Vậy, trong trường hợp CMF không pullback đường 0.0 thì sao? Và CMF pullback đường 0.0 nhiều lần thì sao?
Quay trở lại ví dụ 1, nếu trader chờ đợi đợt pullback xảy ra thì đã bỏ lỡ cơ hội vào lệnh tốt. Tuy nhiên, thực chất là CMF có pullback lại đường 0.0 nhưng với một khoảng thời gian khá lâu, sau đợt pullback dài hạn này, nếu trader vào lệnh thì cũng sẽ mang về lợi nhuận nhưng không cao và tỷ lệ Risk:Reward thấp, giao dịch không hiệu quả.
Trong trường hợp có nhiều đợt pullback, trader có kinh nghiệm có thể vào thêm lệnh sau mỗi đợt pullback, nhưng chỉ nên làm khi lệnh trước đã dời dừng lỗ về hòa vốn và tổng rủi ro của các lệnh vẫn nằm trong giới hạn cho phép.
Giao dịch với tín hiệu phân kỳ/hội tụ giữa đường CMF và đường giá.
Đây là một chiến lược giao dịch rất quen thuộc đối với nhóm chỉ báo dao động và cũng được áp dụng trên chỉ báo Chaikin Money Flow. Xem thêm: Divergence (phân kỳ) là gì?
Hội tụ (phân kỳ giá lên): Khi giá tạo đáy thấp hơn nhưng CMF tạo đáy cao hơn, cho thấy đà giảm của giá đang yếu đi, thị trường có thể đảo chiều tăng → tín hiệu cân nhắc Buy.
Phân kỳ (phân kỳ giá xuống): Khi giá tạo đỉnh cao hơn nhưng CMF tạo đỉnh thấp hơn, cho thấy đà tăng đang yếu đi, thị trường có thể đảo chiều giảm → tín hiệu cân nhắc Sell.
Ví dụ: khung thời gian H1
Giống như các tín hiệu khác thì hiện tượng phân kỳ/hội tụ giữa giá và CMF cũng thường xuyên tạo ra các tín hiệu sai, đặc biệt là khi thị trường đang trong một xu hướng tăng hay giảm mạnh.
Ở hình trên, mặc dù sau khi xuất hiện tín hiệu phân kỳ giữa giá và CMF, giá vẫn giảm xuống nhưng đó chỉ là một đợt điều chỉnh giảm rất nhỏ trong một xu hướng tăng đang rất mạnh.
Giao dịch với tín hiệu phân kỳ/hội tụ cũng là một loại giao dịch đảo chiều nên sẽ khó tiếp cận hơn rất nhiều so với giao dịch thuận xu hướng. Hơn thế nữa, Chaikin Money Flow cũng không phải là “chén thánh” nên sẽ không có chuyện các tín hiệu tạo ra bởi chỉ báo này là luôn luôn đúng. Chính vì thế, khi sử dụng CMF, đòi hỏi trader phải kết hợp thêm các công cụ phân tích kỹ thuật khác như chỉ báo, các mô hình nến, mô hình giá và giao dịch theo tin tức…
Chaikin Money Flow là một chỉ báo khối lượng được nhiều trader sử dụng. Mặc dù không phải là “chén thánh” nhưng nếu các bạn luyện tập sử dụng chỉ báo này một cách thường xuyên, tích lũy kinh nghiệm và tự tạo ra bí quyết riêng của mình thì không chỉ Chaikin Money Flow mà bất kỳ một công cụ hay phương pháp giao dịch nào cũng đều có thể trở thành công cụ hữu ích trong giao dịch của bạn.
