Nội dung chính
Bài viết này hướng dẫn các bạn về chỉ báo Bollinger Bands. Đây là công cụ hữu ích để đo mức độ biến động của giá, nhận diện giai đoạn thị trường tích lũy (dải băng co hẹp) và giai đoạn giá bắt đầu biến động mạnh. Khi thị trường đi ngang, các chỉ báo theo xu hướng như MACD hay đường trung bình động thường cho nhiều tín hiệu nhiễu, còn Bollinger Bands kết hợp với chỉ báo dao động như RSI, Stochastic có thể giúp ích. Nếu đang quan tâm đến dải Bollinger thì hãy đọc bài viết dưới đây để hiểu rõ và biết cách giao dịch với Bollinger Bands.
Bollinger Bands là gì?
Được phát triển bởi John Bollinger, Bollinger Bands® là 1 chỉ báo có cấu tạo bằng 3 dải băng, dựa trên công thức tính đường trung bình động giản đơn (SMA) từ đó xem xét mức độ biến động của giá cả. Độ biến động dựa trên độ lệch chuẩn, được thay đổi khi độ biến động tăng và giảm. Các dải tự động mở rộng khi biến động tăng và thu hẹp lại khi biến động giảm.
Bollinger Bands hoạt động như thế nào?
Nếu các dải bao khác như Envelopes sử dụng khoảng cách tỷ lệ phần trăm cố định so với đường trung bình, thì dải Bollinger lại sử dụng độ lệch chuẩn để tính toán.
Độ lệch chuẩn là công cụ thường được sử dụng trong thống kê nhằm tìm ra sự chênh lệch của một mẫu so với giá trị trung bình của chính nó.
Vì thế, để tính độ lệch chuẩn, trước hết cần phải có phương sai.
Phương sai được tính bằng:
Tổng bình phương mức chênh lệch giữa dữ liệu và trung bình động rồi chia tổng này cho N.
Căn bậc hai của phương sai là độ lệch chuẩn.
Để có hai hoặc ba độ lệch chuẩn, chỉ cần nhân hệ số đó với độ lệch chuẩn ban đầu.
John Bollinger đặt dải trên và dải dưới cách đường giữa hai độ lệch chuẩn để điều chỉnh tốt hơn cho sự biến động của thị trường. Nhờ vậy, dải Bollinger có sự thay đổi tương quan với độ lệch chuẩn của đường trung bình động, phản ứng nhanh hơn với thay đổi thị trường và có khả năng “bao hàm” toàn bộ giá tốt hơn.
Do đó, phần lớn chuyển động giá nằm trong dải Bollinger, dù giá vẫn có thể vượt ra ngoài, nhất là khi có xu hướng mạnh. Bởi vì dải giữa được kẹp giữa dải trên và dải dưới, trông nó sẽ như thể bức tường bao vây.
Vì gần như ôm trọn phạm vi biến động giá, dải Bollinger thường được dùng để đánh giá giá đang ở mức tương đối cao hay thấp so với gần đây:
- Khi giá bằng hoặc cao hơn dải trên, giá đang ở mức tương đối cao.
- Khi giá bằng hoặc thấp hơn dải dưới, giá đang ở mức tương đối thấp.
Lưu ý: theo chính John Bollinger, giá chạm dải băng không phải là tín hiệu mua bán. Trong xu hướng mạnh, giá có thể “đi dọc” theo dải trên hoặc dải dưới rất lâu.
Trong trường hợp dải Bollingers được co hẹp hoặc mở rộng, chúng cho thấy các thông tin như sau:
- Thay đổi về giá có xu hướng xảy ra sau khi biên độ thắt chặt và sự biến động giảm bớt.
- Khi giá di chuyển ra ngoài dải, sau đó lại chui vào trong dải cho thấy xu hướng có thể sắp đảo chiều.
Công thức tính Bollinger Bands
Vì cấu tạo của Bollinger Bands gồm 3 dải nên công thức tính sẽ như sau:
- Dải trên = SMA (20) + (độ lệch chuẩn 20 phiên của giá x 2)
- Dải giữa = SMA (20)
- Dải dưới = SMA (20) – (độ lệch chuẩn 20 phiên của giá x 2)
Nhìn công thức tính, có thể thấy thông số mặc định (chu kỳ 20, hệ số 2) là thông số do chính ông Bollinger đề xuất.
Chu kỳ 20 dùng để mô tả xu hướng ngắn đến trung hạn: trên khung D1, 20 phiên tương đương khoảng 1 tháng giao dịch. Về các loại chu kỳ của đường trung bình, bạn có thể xem thêm:
Hướng dẫn cài đặt Bollinger Bands
Việc cài đặt chỉ báo này vô cùng đơn giản:
Bạn chỉ cần vào phần mềm MT4
Chọn Insert -> Chọn Trend -> Chọn Bollinger Bands
Sau đó, sẽ thấy xuất hiện 1 cửa sổ gồm:
+ Phần Parameters: Cài đặt các thông số cơ bản, như ví dụ dưới là các thông số mặc định.
++: Period 20: là chu kỳ 20 cây nến liên tiếp.
++ Deviations: hệ số nhân độ lệch chuẩn, mặc định là 2 (có thể tăng lên 2.5 để dải rộng hơn).
++ Apply to: Áp dụng cho giá đóng cửa của cây nến.
++ Style: lần lượt chọn màu sắc và độ dày mỏng của các đường chỉ báo.
+ Phần Visualization: Phần này khá đơn giản, nó cho phép trader chọn các khung thời gian mà chúng ta giao dịch để hiển thị lên trên màn hình của phần mềm MT4.
Hướng dẫn giao dịch với Bollinger Bands
Phương pháp giao dịch phổ biến mà nhiều trader hay áp dụng nhất đó chính là giao dịch Bollinger Bands theo dạng nút thắt cổ chai. Ngoài ra, John Bollinger, người từng là chuyên gia phân tích thị trường trên truyền hình tài chính Mỹ, khuyên nên kết hợp Bollinger Bands với các chỉ báo khác như RSI thay vì dùng riêng lẻ. Bây giờ chúng tôi sẽ hướng dẫn cụ thể các cách giao dịch với Bollinger Bands.
- Giao dịch Bollinger Bands dựa trên 2 dải băng
- Giao dịch Bollinger Bands theo dạng nút thắt cổ chai
- Giao dịch Bollinger Bands với các chỉ báo khác
Giao dịch Bollinger Bands khi giá chạm dải băng trên và dải băng dưới
Đây có thể xem là cách đơn giản nhất, do giá dao động quanh 2 dải gồm dải trên và dải dưới nên công thức giao dịch sẽ chỉ là:
+Lệnh mua (Buy): Chúng ta Buy khi giá chạm biên dưới (Lower Band) của chỉ báo.
+ Lệnh bán (Sell): Chúng ta Sell khi giá chạm biên trên (Upper Band) của chỉ báo.
Thực tế chúng tôi vẫn luôn khuyên bạn không nên vào lệnh giao dịch mua hay bán khi giá chỉ chạm vào các dải biên trên hay biên dưới của Bollinger Bands, vì như thế rất mạo hiểm.
Tuy nhiên, nếu thị trường đang trong trạng thái sideway, giá cứ lật lên lật xuống thì phương pháp này có thể dùng được, với điều kiện đặt dừng lỗ bên ngoài dải băng và thoát lệnh ngay khi thị trường bắt đầu có xu hướng.
Nhìn hình ảnh trên tại phần khoanh màu vàng, giá cứ lên xuống liên tục không ngừng nghỉ trên 2 dải băng. Và đây cũng là lúc mà giá đang rơi vào trạng thái sideway, nên cách mua khi giá chạm biên dưới, bán khi giá chạm biên trên, sẽ được áp dụng.
Giao dịch Bollinger Bands theo dạng nút thắt cổ chai
Từ cấu tạo của Bollinger Bands với mục đích chính là làm sao có thể ôm trọn toàn bộ diễn tiến của hành động giá, tuy nhiên không phải lúc nào thị trường cũng 1 màu như vậy. Mà chúng luôn luôn biến động, theo John Bollinger, các giai đoạn có độ biến động thấp thường diễn ra ngay sau các giai đoạn có độ biến động cao.
Do đó, sự co lại hoặc thu hẹp của các dải có thể báo trước một sự tăng hoặc giảm đáng kể. Khi trò chơi ép giá được bắt đầu, sự phá vỡ dải tiếp theo báo hiệu thị trường chuẩn bị thiết lập 1 trật tự mới.
- Một đợt tăng mới bắt đầu bằng một đợt co bóp lại, sau đó phá vỡ giá ở dải trên.
- Một đợt giảm mới bắt đầu bằng một đợt siết và sau đó phá vỡ giá ở dải dưới.
Nút thắt cổ chai là đoạn mà hai dải hẹp lại rõ rệt so với đoạn trước và đoạn sau nó.
Vì thế, khi giá phá vỡ rồi men theo dải dưới, nhịp giảm sau đó thường rất mạnh.
Các bạn cũng để ý dải ở giữa chính là SMA20 hay đường trung bình động giản đơn. So với EMA, SMA phản ứng chậm hơn nhưng ít bị nhiễu hơn, và vẫn là công cụ tốt để quan sát xu hướng. Bollinger dùng SMA vì độ lệch chuẩn trong công thức cũng được tính quanh giá trị trung bình giản đơn, giúp các dải nhất quán về mặt thống kê.
Nếu giá nằm dưới SMA20 trong suốt giai đoạn nút thắt cổ chai, thì khi nút thắt kết thúc, hướng giảm là hướng dễ xảy ra hơn. Đây là một gợi ý hữu ích: vị trí của giá so với đường giữa có thể cho biết hướng dễ xảy ra hơn khi dải băng mở rộng, nhưng không phải lúc nào cũng đúng.
Chính vì thế, khi giao dịch với Bollinger Bands, bạn đừng quên đường SMA nằm giữa; kết hợp hướng của đường giữa với nút thắt cổ chai sẽ giúp bạn nhận định hướng phá vỡ có cơ sở hơn, và cẩn thận với các cú phá vỡ giả dưới đây.
LƯU Ý: Đầu giả (The Head Fake)
Trong cuốn sách của mình, Bollinger on Bollinger Bands, John Bollinger khuyên các trader nên cẩn thận với “đầu giả”. Điều này xảy ra khi giá phá vỡ một biên độ, sau đó đột ngột đảo chiều và di chuyển theo hướng khác, tương tự như bẫy giá.
Đầu giả tăng khi Bollinger Bands co lại và giá vượt lên trên dải trên. Tín hiệu tăng giá này không kéo dài vì giá nhanh chóng di chuyển trở lại bên dưới dải trên và tiến hành phá vỡ dải dưới. Đầu giảm giá giả bắt đầu khi dải Bollinger Bands co lại và giá phá vỡ dưới dải dưới. Tín hiệu giảm giá này không tồn tại lâu vì giá nhanh chóng di chuyển trở lại phía trên dải dưới và tiếp tục phá vỡ dải trên.
Kết hợp Bollinger Bands cùng chỉ báo khác
Bollinger Bands kết hợp RSI
Kết hợp với chỉ báo dao động như RSI là cách được nhiều trader sử dụng, về RSI các bạn có thể đọc thêm:
- Xem thêm: RSI là gì? Cách sử dụng chỉ báo RSI
Về cơ bản, RSI thuộc nhóm chỉ báo dao động, nên chúng sẽ thông báo cho trader biết các vùng quá bán (dưới 30) và quá mua (lớn hơn 70). RSI cũng dùng để tìm phân kỳ, nhưng đó là một tín hiệu khác chứ không phải là vùng quá mua, quá bán — dù hai thứ này nhiều khi xuất hiện gần nhau.
Nhìn vào hình ảnh phía trên có thể thấy RSI đã nằm dưới 30, tức thị trường đang ở trạng thái quá bán. Đồng thời, đúng vào lúc này trên biểu đồ giá khung ngày cũng hình thành 1 cây nến đảo chiều Doji ở dải dưới.
Hai yếu tố quá bán và nến doji cùng xuất hiện, và sau đó giá đã tăng. Tuy vậy, sự kết hợp này không phải lần nào cũng cho kết quả như vậy.
Giao dịch BB kết hợp RSI theo hướng phân kỳ hoặc hội tụ
Phân kỳ và hội tụ cũng là phần chúng tôi đề cập rất nhiều lần, khi xuất hiện phân kỳ hay hội tụ đồng nghĩa phe áp đảo không còn hứng thú đối với việc đẩy giá lên cao (phe mua) hay đẩy giá xuống thấp nữa.
Tuy nhiên việc tạo ra phân kỳ hay hội tụ chỉ cho thấy 1 trong 2 phe không còn mặn mà chứ không phải cứ thấy phân kỳ hay hội tụ là giá sẽ đảo chiều. Vì thế, cần phải căn cứ thêm nhiều yếu tố khác nữa, để hạn chế rủi ro khi giao dịch forex, bạn nhé.
Nhìn hình ảnh trên các bạn có thể thấy RSI tạo ra phân kỳ đồng thời đúng lúc này giá cũng đã chạm lên phần biên trên của dải BB. Sau đó giá đã giảm mạnh. Nếu vào lệnh Sell theo tín hiệu này, các bạn có thể đặt cắt lỗ phía trên dải băng và đỉnh gần nhất một chút.
Kết hợp Bollinger Bands cùng các mô hình nến đảo chiều
Đây là phương thức vô cùng quen thuộc với nhiều trader, như ví dụ bên dưới, sau 1 đà tăng giá không chỉ chạm dải băng trên mà còn hình thành 2 cây doji, và sau đó giá đã giảm mạnh.
Kết hợp Bollinger Bands với mô hình 2 đỉnh hoặc 2 đáy
Với các trader mới sẽ rất khó nhìn ra dạng mô hình 2 đỉnh, 2 đáy nên 1 mẹo đơn giản là bạn chuyển biểu đồ nến Nhật sang biểu đồ đường:
Bạn sẽ thấy mô hình hiển thị rất rõ nét, không còn khó xác định như biểu đồ nến Nhật, đúng không? Sau khi hình thành mô hình 2 đỉnh, giá phá vỡ qua đường Neckline đã giảm rất mạnh.
Nếu mô hình chữ M tượng trưng cho mô hình 2 đỉnh thì mô hình chữ W sẽ tượng trưng cho mô hình 2 đáy:
Ở ví dụ phía trên ngoài mô hình 2 đáy hay chữ W ra, giá còn nằm trên đường SMA 20, thế nên sau khi giá phá vỡ khỏi đường neckline giá đã tăng rất mạnh.
Như vậy trên đây là những kiến thức cơ bản cũng như cách thức giao dịch với Bollinger Bands. Các ví dụ được chọn sau khi đã biết diễn biến giá; hãy luyện tập trên tài khoản demo và luôn đặt dừng lỗ. Xem thêm: Đơn giản hóa cách giao dịch với Bollinger Bands.
