Nội dung chính
RSI có kết cấu khá đơn giản, chỉ là 1 đường uốn lượn lên xuống, nhưng là 1 trong những chỉ báo động lượng được nhiều trader sử dụng nhất hiện nay. Nếu chưa hiểu rõ RSI là gì, cũng như giao dịch với RSI như thế nào, thì hãy cùng theo dõi bài viết sau đây bạn nhé.
RSI là gì?
Chỉ số sức mạnh tương đối (RSI được viết tắt bởi Relative Strength Index) là một chỉ báo động lượng đo lường mức độ thay đổi giá gần nhất, để xem xét điều kiện quá mua hoặc quá bán cho cổ phiếu, forex hoặc tài sản khác. RSI được hiển thị dưới dạng một bộ dao động (một đồ thị được di chuyển giữa hai điểm cực trị) có giá trị từ 0 đến 100
Các bạn cần lưu ý, vì RSI cũng thuộc nhóm chỉ báo động lượng, trong bài viết giới thiệu cách sử dụng chỉ báo Stochastic Oscillator, chúng tôi đã nói sơ qua 1 chút về yếu tố cấu thành quan trọng nhất của nhóm chỉ báo này, cho dù những người tạo ra chỉ báo có sử dụng công thức gì đi chăng nữa, chính là : XUNG LƯỢNG.
Ai đã tạo ra RSI?
RSI được phát triển bởi J. Welles Wilder Jr. và giới thiệu trong cuốn sách “Các khái niệm mới trong hệ thống giao dịch kỹ thuật” (New Concepts in Technical Trading Systems), xuất bản năm 1978.
Cuốn sách nhanh chóng trở thành tài liệu kinh điển của phân tích kỹ thuật, và nhiều chỉ báo được giới thiệu trong đó (RSI, ATR, ADX, Parabolic SAR) vẫn có sẵn trên hầu hết phần mềm giao dịch ngày nay.
Theo hiểu biết của chúng tôi, sách chủ yếu có bản tiếng Anh. Sách không dày, nếu đã có chút kinh nghiệm giao dịch, bạn đọc bản tiếng Anh cũng không quá khó để hiểu những đúc kết của Wilder về cách hoạt động của RSI.
RSI cung cấp tín hiệu gì cho trader?
RSI sẽ bao gồm 2 phần chính: 1 đường dịch chuyển uốn lượn dựa trên công thức tính toán về mức độ biến động của giá và 2 đường biên được tùy chỉnh mặc định tại 30 và 70.
Vì thuộc nhóm chỉ báo động lượng nên RSI cũng sẽ chủ yếu cung cấp các thông tin liên quan tới: QUÁ MUA và QUÁ BÁN.
Thông tin liên quan đến quá mua và quá bán này sẽ nằm ở chính 2 đường biên, nhưng như tôi có nói, mỗi 1 chỉ báo sẽ có công thức tính khác nhau. Nếu Stochastic Oscillator cho tín hiệu quá mua và quá bán khi chỉ báo vượt lên trên 80 hoặc xuống dưới 20, thì với RSI là khi đường RSI vượt lên trên 70 hoặc xuống dưới 30.
Mức 30 và 70 là 2 mức truyền thống, thực tế mức này có thể thay đổi, nhiều trader thích thiết lập đường biên tại 20 và 80 thay vì 30 và 70. Một cách giao dịch phổ biến là căn cứ vào các vùng quá mua và quá bán này, nhưng cần nhớ trong xu hướng mạnh, RSI có thể nằm ở vùng quá mua hoặc quá bán rất lâu.
Vẫn là dùng để diễn đạt hình thức được gọi là quá mua và quá bán, nhưng Wilder trong cuốn sách của mình có nói thêm 1 kỹ thuật nữa của RSI được gọi là Failure Swing. Mà ông từng nhấn mạnh rằng khi xuất hiện các Failure Swing trên vùng biên 70 còn được gọi là Top Swing Failure hoặc dưới vùng biên 30 hay Bottom Swing Failure, sẽ là tín hiệu đảo chiều để có thể vào lệnh.
Chúng tôi sẽ nói kỹ về Failure Swing trong phần giới thiệu các cách thức giao dịch cùng RSI sao cho đạt hiệu quả nhất ở phần tiếp theo.
Ngoài Failure Swing, chỉ báo RSI còn cung cấp 1 số thông tin như sau :
- Trong xu hướng tăng chỉ báo RSI có xu hướng duy trì trong phạm vi 40-90 với vùng 40-50 đóng vai trò là hỗ trợ.
- Trong xu hướng giảm RSI có xu hướng nằm trong khoảng 10 đến 60 với vùng 50-60 đóng vai trò là ngưỡng kháng cự.
Các phạm vi này sẽ khác nhau tùy thuộc vào việc cài đặt RSI và độ mạnh của xu hướng thị trường cơ sở.
Hướng dẫn cách cài đặt RSI trong MT4 và Tradingview
Sau khi đã hiểu cơ bản về khái niệm của công cụ chỉ báo RSI rồi, việc tiếp theo của chúng ta là mở cài đặt công cụ này vào màn hình đồ thị trên phần mềm MT4.
Các bước để chúng ta cài đặt công cụ chỉ báo RSI như sau:
Bước 1: chúng ta vào phần mềm MT4
Mở một đồ thị của một sản phẩm bất kỳ
Bước 2: Vào Insert -> chọn Indicators -> chọn Oscillators -> chọn Relative Strength Index
Sau đó hiện ra một cửa sổ các thông số của công cụ RSI cụ thể như sau:
Phần Parameters: là thể hiện các thành phần cấu trúc cơ bản của công cụ RSI.
Như sau:
+ Period 14 – là RSI tính toán dựa trên 14 cây nến, các bạn có thể tùy chỉnh số cây nến tính toán theo sở thích tùy mình.
+ Apply to: “Close” có nghĩa là RSI tính toán dựa trên giá đóng cửa của 14 cây nến này. Các bạn cũng có thể chọn cách tính toán dựa trên giá mở cửa (Open), giá cao nhất của phiên (High), hoặc giá thấp nhất của phiên (Low) tùy sở thích.
+ Style: Ở đây các bạn có thể chọn màu sắc và đường nét của RSI.
+ Fixed Minimum và Fixed Maximum: là 2 đường biên của chỉ báo RSI với giá trị đường biên dưới là 0 và giá trị đường biên trên là 100.
Phần Level: biểu thị các mức của vùng quá mua (overbought) và quá bán (oversold), bạn có thể tùy chỉnh giá trị của 2 mức quá mua và quá bán này tùy theo sở thích của bạn, còn mức mặc định phổ biến là 30 và 70.
Phần Visualization: Phần cuối cùng là phần Visualization khá dễ, đó là phần mà các bạn chọn khung thời gian mà chỉ báo RSI này tính toán và có hiện lên màn hình Window hay không.
Lời khuyên đó là các bạn giao dịch ở khung thời gian nào thì hãy chọn vào khung thời gian đó, tránh sao nhãng trong quá trình giao dịch.
Sau đó Click OK và cuối cùng bạn đã có được chỉ báo RSI được hiển thị trên màn hình của phần mềm MT4 như hình dưới.
Nên sử dụng chỉ số RSI như thế nào hợp lý nhất?
Công thức tính RSI:
RSI = 100 – 100 / (1 + RS)
RS = Mức tăng trung bình / Mức giảm trung bình của giá đóng cửa trong N phiên (mặc định N = 14)
Theo Wilder, công thức này đo sức mạnh tương đối giữa các phiên tăng và các phiên giảm: khi các phiên tăng chiếm ưu thế, RSI tiến về gần 100; khi các phiên giảm chiếm ưu thế, RSI tiến về gần 0. Bạn không cần tự tính vì phần mềm đã làm sẵn.
Ngoài các đường biên đã nói ở trên, một điểm nữa các bạn cũng cần chú ý là chu kỳ 14 (14 ngày, 14 tuần…), chu kỳ mà Wilder đề xuất. Tuy nhiên, hiện tại có nhiều trader sẽ sử dụng cùng lúc 2 kỳ khác nhau là 5 và 7, 9 và 14 hoặc 21 và 28…
Một điểm lưu ý, thời gian càng ngắn như 5 và 7 chẳng hạn thì chỉ báo dao động sẽ càng nhạy hơn, dễ chạm các vùng quá mua, quá bán hơn.
Nên khi thời gian được rút ngắn sẽ làm cho việc chạm lên biên trên và biên dưới diễn ra nhiều hơn, sự biến động cũng lớn hơn nên thông tin có thể sẽ nhiễu hơn và không thể nào “mượt” như các kỳ dài hạn được. Hãy xem hình so sánh RSI chu kỳ 7 và chu kỳ 14 bên dưới để hiểu rõ hơn:
Có thể thấy rõ ràng RSI 7 chạm và đường biên bên trên và bên dưới nhiều hơn so với RSI 14, như vậy với những giao dịch ngắn hạn thì RSI 7 sẽ phù hợp hơn là RSI 14.
Chính vì thế, nếu là trader mới bạn có thể sử dụng mặc định chu kì thời gian 14, nhưng nếu đã có nhiều trải nghiệm, bạn có thể tự điều chỉnh chu kỳ cho phù hợp với chiến lược giao dịch của mình.
Hướng dẫn giao dịch với RSI
Như vậy, về bản chất RSI chủ yếu cung cấp cho trader tín hiệu liên quan đến động lượng, quá mua và quá bán. RSI là công cụ hữu ích nhưng vẫn thường cho tín hiệu sai, vì vậy bạn nên kết hợp RSI với các công cụ khác để xác nhận, giảm bớt tín hiệu nhiễu. Lưu ý nên chọn các công cụ đo những thứ khác nhau (xu hướng, vùng giá, mô hình nến); dùng nhiều chỉ báo cùng loại thì các tín hiệu chỉ lặp lại nhau. Một số cách kết hợp tiêu biểu:
Sử dụng RSI như là 1 tín hiệu phân kỳ hoặc hội tụ
Đây cũng là 1 trong những điểm mấu chốt được nhiều trader sử dụng nhất. Phân kỳ có 2 dạng chính là phân kỳ thường và phân kỳ ẩn. Hiểu một cách đơn giản, phân kỳ xảy ra khi giá và RSI đi theo 2 hướng trái ngược nhau, như 2 xe chạy ngược chiều vậy.
Ví dụ giá tạo đỉnh cao hơn nhưng RSI lại tạo đỉnh thấp hơn, hoặc giá tạo đáy thấp hơn nhưng RSI lại tạo đáy cao hơn. Cả phân kỳ thường và phân kỳ ẩn đều là sự lệch pha giữa giá và chỉ báo RSI.
Cho nên để tránh phức tạp hóa vấn đề, với các trader mới, các bạn cứ quan sát làm sao hướng giá và hướng của RSI ngược nhau như hình bên dưới là được, chưa cần phải đi quá kỹ lưỡng hay phân biệt rõ phân kỳ thường với phân kỳ ẩn, bạn nhé!
Trường hợp 1: Phân kỳ
Nhìn vào ví dụ bên trên, có thể thấy giá đã tạo 1 đỉnh mới cao hơn, nhưng RSI lại lệch pha tạo 1 đỉnh thấp hơn, và sau đó giá đã giảm khá mạnh.
Trường hợp 2: Hội tụ
Tương tự, giá tạo ra đáy thấp hơn, nhưng RSI lại tạo đáy cao hơn, và như bạn thấy ở ví dụ phía trên, giá sau đó đã tăng mạnh trở lại.
Ý nghĩa của phân kỳ
Phân kỳ cho thấy phe đang thắng thế không còn đủ lực đẩy giá đi xa như trước, dù giá vẫn tạo được đỉnh cao hơn hoặc đáy thấp hơn. Cần lưu ý KHÔNG PHẢI CỨ CÓ PHÂN KỲ GIẢM LÀ GIÁ SẼ GIẢM và CÓ HỘI TỤ (PHÂN KỲ TĂNG) LÀ GIÁ SẼ TĂNG.
Trước hết, phân kỳ là lời cảnh báo: không nên mua đuổi (hoặc bán đuổi) theo xu hướng lúc này, nhưng cũng chưa nên vội vào lệnh ngược xu hướng. Nếu muốn giao dịch theo phân kỳ, hãy chờ thêm các điều kiện xác nhận (tương tự Failure Swing của Wilder) như sau:
Nếu RSI rơi vào trạng thái quá bán:
- RSI rơi vào trạng thái quá bán (dưới 30).
- RSI sau đó vượt lên, lao lên phía trên biên 30.
- RSI hình thành một đợt giảm giá khác mà không quay trở lại vùng quá bán.
- RSI sau đó phá vỡ đỉnh gần nhất của chính nó và đi lên.
Nếu RSI rơi vào trạng thái quá mua:
- RSI rơi vào vùng quá mua.
- RSI lao xuống và nằm dưới vùng biên 70.
- RSI lại lao lên tạo thành một mức cao khác nhưng không vượt quá được vùng quá mua
- RSI sau đó phá vỡ đáy thấp nhất gần nó và lao xuống.
Như vậy, cần kết hợp nhiều yếu tố khác và luôn đặt dừng lỗ, vì phân kỳ vẫn có thể thất bại.
Kết hợp RSI với các mô hình nến đảo chiều
Quan sát ví dụ trên, tại khung D, ngoài tín hiệu RSI hội tụ còn xuất hiện thêm 2 cây nến Doji, và sau đó giá đã đảo chiều tăng trở lại.
Mô hình nến đảo chiều cho thấy phản ứng thực tế của giá, nên khi xuất hiện cùng lúc với tín hiệu từ các chỉ báo dao động như RSI, Stochastic hay MACD, tín hiệu thường đáng tin cậy hơn. Hãy lưu ý các dấu hiệu này khi giao dịch bạn nhé.
Kết hợp RSI cùng với MACD
MACD là chỉ báo động lượng dựa trên đường trung bình động, cách sử dụng hơi khác 1 chút với RSI.
MACD cho thấy mối quan hệ giữa hai đường trung bình động của giá: đường MACD là hiệu số giữa EMA 12 kỳ và EMA 26 kỳ, còn đường tín hiệu là EMA 9 kỳ của chính đường MACD, dùng để tạo các tín hiệu mua và bán.
Trong khi đó, RSI được tính dựa trên mức tăng, giảm trung bình của giá đóng cửa trong 1 khoảng thời gian nhất định (mặc định là 14 kỳ), dao động từ 0 đến 100.
Nếu MACD đo động lượng dựa trên khoảng cách giữa 2 đường EMA thì RSI đo sức mạnh tương đối giữa các phiên tăng và các phiên giảm.
Chính vì thế khi kết hợp 2 chỉ số này lại với nhau sẽ giúp cho các trader nhìn thấy bức tranh về thị trường một cách hoàn chỉnh hơn.
Mặc dù cùng báo hiệu sự thay đổi xu hướng sắp tới bằng cách cho thấy sự phân kỳ so với giá nhưng trong rất nhiều trường hợp MACD và RSI sẽ không cùng 1 hướng, nghĩa là RSI có thể báo giá đã phân kỳ nhưng MACD thì lại không đưa ra tín hiệu gì.
Chính vì lẽ đó, nếu kết hợp cả 2 chỉ báo này để tìm phân kỳ (đây cũng là cách đơn giản nhất) thì bạn có thể chờ cho cả 2 chỉ báo cùng đưa ra 1 tín hiệu chung, rồi chờ thêm giá xác nhận (ví dụ phá đỉnh, đáy gần nhất) trước khi vào lệnh. Hãy xem ví dụ bên dưới để hiểu rõ hơn.
Có thể thấy khi cả RSI và MACD cùng đưa ra 1 tín hiệu, giá sau khi đã tạo 1 đỉnh cao hơn, nhưng phe mua không đủ sức đẩy giá lên cao hơn nữa, đã có dấu hiệu hạ nhiệt mạnh mẽ.
Như có nói, khi kết hợp 2 chỉ báo này cần phải có sự đồng thuận xu hướng, khi RSI và MACD mỗi chỉ báo đi “một phách” không chung hướng thì bạn cần kết hợp các yếu tố khác ví dụ như căn cứ vào các đường EMA để xác định xu hướng chẳng hạn.
Về cách dùng đường EMA để xác định xu hướng, các bạn có thể xem thêm tại đây:
Sử dụng RSI như là 1 đường trendline, hỗ trợ và kháng cự
Đây là 1 trong những phương pháp tôi cho rằng khá hiệu quả, bởi RSI về mặt bản chất chúng chỉ là 1 dải băng được biến động theo giá, cho nên nó cũng sẽ tạo ra được các đỉnh và đáy khác nhau.
Từ việc tạo ra đỉnh và đáy trader có thể tận dụng chính RSI để vẽ xu hướng như ví dụ dưới đây:
Các bạn có thể thấy, cả giá và RSI đều đi chung 1 hướng nên khi kẻ được các đường trendline ở giá và RSI thì bạn hoàn toàn có thể chờ giá phá vỡ cả 2 cùng 1 lúc để vào lệnh.
Ngoài ra, chính vì RSI xác định các chuyển động giá đặc biệt ở những thời điểm xu hướng rõ ràng thì RSI rất dễ phân cực, tức chạy lên biên trên (quá mua) hoặc biên dưới (quá bán). Như tôi có nói ở trên.
Có thể thấy, tại phần giá đã hình thành 1 đường hỗ trợ khá mạnh, và tương tự RSI cũng như vậy, khi đường hỗ trợ trên RSI và trên giá cùng bị phá vỡ, đó cũng là lúc giá giảm.
Hãy xem tiếp ví dụ bên dưới để hiểu rõ hơn, mức kháng cự trên biểu đồ giá được đánh dấu bằng đường kẻ ngang màu xanh, giá trị RSI tại mỗi lần giá chạm kháng cự được ghi trên hình.
Giá đã quay trở lại mức này vài lần. Mức kháng cự mạnh thường không dễ bị phá vỡ và cần một lực tăng đủ mạnh để vượt qua.
RSI hữu ích khi đánh giá sức mạnh của giá, vì đó chính là thứ RSI đo: động lượng và sức mạnh tương đối của giá.
Ở ví dụ phía trên, giá quay lại vùng kháng cự bốn lần: lần đầu RSI trên 70 nhưng kháng cự vẫn giữ được; hai lần sau RSI thấp dần, cho thấy lực tăng yếu đi; đến lần cuối RSI nhích lên và kháng cự bị phá vỡ dù RSI vẫn thấp hơn lần đầu, sau đó RSI tăng mạnh. Như vậy, giá trị RSI tại thời điểm chạm kháng cự không phải lúc nào cũng cho biết trước kháng cự có bị phá hay không; RSI chỉ là một yếu tố để đánh giá, cần kết hợp thêm hành động giá.
Sử dụng RSI Failure Swings
Như đã nói, Failure Swing là tín hiệu mà chính Wilder rất coi trọng khi giới thiệu RSI.
Về cơ bản Failure Swing vẫn là để nói về các vùng quá mua và quá bán, tuy nhiên khi ứng dụng với RSI nó sẽ có 1 chút khác biệt.
Theo Wilder, Failure Swing Top hình thành khi: RSI vượt lên trên 70, sau đó giảm xuống tạo một đáy (gọi là Fail Point), rồi tăng trở lại nhưng không vượt được đỉnh RSI trước đó, và cuối cùng giảm xuống phá qua Fail Point. Thời điểm RSI phá xuống dưới Fail Point là tín hiệu bán. Tín hiệu này dựa hoàn toàn vào RSI, không cần giá tạo đỉnh cao hơn; nếu giá đồng thời tạo đỉnh cao hơn thì đó còn là tín hiệu phân kỳ giảm.
Giải thích về Failure Swings của Wilder
Ngược lại, Failure Swing Bottom hình thành khi: RSI giảm xuống dưới 30, sau đó hồi lên tạo một đỉnh (Fail Point), rồi giảm trở lại nhưng không thủng đáy RSI trước đó, và cuối cùng tăng lên vượt qua Fail Point. Thời điểm RSI vượt lên trên Fail Point là tín hiệu mua.
Một số điểm tóm tắt và lưu ý về RSI
Không phải RSI đưa ra tín hiệu quá mua, quá bán đồng nghĩa giá sẽ đảo chiều. Điều này không chỉ đúng với RSI mà với tất cả mọi chỉ báo, nên phải cân nhắc để tránh 1 cú lừa bạn nhé.
Nên kết hợp RSI với ít nhất 1 công cụ khác (xu hướng, hỗ trợ/kháng cự, mô hình nến) để hạn chế tín hiệu giả.
Các vùng quá mua và quá bán diễn ra trong khung thời gian càng lớn sẽ càng có giá trị.
Chỉ báo RSI chỉ có 1 dải băng duy nhất dịch chuyển giữa ba vùng:
- Vùng quá mua: 70-100
- Vùng quá bán: 0-30
- Vùng trung lập: 30-70
Các tín hiệu cơ bản đến từ chỉ báo RSI:
- Tín hiệu quá mua – Đường RSI nằm trong vùng 70-100.
- Tín hiệu quá bán – Đường RSI nằm trong vùng 0-30.
- Failure Swing – như đã trình bày ở trên.
Phân kỳ RSI
- Phân kỳ RSI tăng – Giá tạo đáy thấp hơn trong khi RSI tạo đáy cao hơn.
- Phân kỳ RSI giảm – Giá tạo đỉnh cao hơn trong khi RSI tạo đỉnh thấp hơn.
Chiến lược giao dịch RSI cơ bản bao gồm các quy tắc sau:
- Chỉ cân nhắc vào lệnh khi tín hiệu RSI (thoát khỏi vùng quá mua/quá bán, phân kỳ, Failure Swing) được xác nhận thêm bởi xu hướng, hỗ trợ/kháng cự hoặc mô hình nến.
- Đặt lệnh cắt lỗ vượt qua đỉnh/đáy được tạo tại thời điểm đảo chiều, và tính khối lượng theo khoảng cách này.
- Giữ lệnh cho đến khi RSI hoặc giá cho tín hiệu ngược lại, hoặc khi giá chạm mục tiêu đã đặt.
Chỉ báo RSI có thể đưa ra nhiều tín hiệu sai, tốt nhất là không nên sử dụng độc lập. Hãy kết hợp RSI với phân tích biểu đồ nến, các công cụ khác, và luyện tập trên tài khoản demo trước khi giao dịch thật.
