Nội dung chính
Hợp đồng CFD có lẽ là hình thức vô cùng quen thuộc mà bất cứ ai tham gia giao dịch forex đều nghe qua, nhưng hiểu rõ về khái niệm này không phải ai cũng làm được. Khi nắm vững CFD là gì, hay làm sao để giao dịch hợp đồng CFD một cách hiệu quả nhất, sẽ giúp ích rất nhiều cho trader trong quá trình chinh phục thị trường tài chính nói chung và forex nói riêng. Nếu đang quan tâm đến CFD thì đừng bỏ qua bài viết sau, bạn nhé.
CFD là gì?
Như tên gọi CFD hay hợp đồng chênh lệch (Contract for Difference) là hợp đồng mà hai bên thanh toán cho nhau phần chênh lệch giá của một tài sản giữa thời điểm mở lệnh và thời điểm đóng lệnh, mà không cần mua bán tài sản thật.
Nghe cách giải thích phía trên, CFD có thể sẽ xa lạ với nhiều người, nhưng về mặt bản chất, CFD là 1 hình thức được mô phỏng theo cách thức giao dịch thông thường trong cuộc sống. Nghĩa là vẫn phải có giá cả 1 loại sản phẩm nào đó rồi dựa trên sự chênh lệch giữa giá mở và giá đóng để trader kiếm lời.
Với giao dịch truyền thống, các nhà đầu tư sẽ thường tìm kiếm 1 lĩnh vực hay 1 sản phẩm, được họ đánh giá là tiềm năng, hay chúng có thể tăng giá sau khi mua. Và nếu giá lên đúng như dự kiến, nhà đầu tư quyết định bán sản phẩm đó đi, thì khoản tiền CHÊNH LỆCH giữa giá mua và giá bán chính là khoản lời (nếu sản phẩm đó tăng giá) hoặc có thể là khoản lỗ (nếu sản phẩm đó giảm giá).
Có thể thấy, giao dịch truyền thống hay giao dịch CFD cơ bản vẫn là tìm kiếm khoản chênh lệch để tạo ra lợi nhuận cho nhà giao dịch. Điểm khác là với CFD, người giao dịch không sở hữu sản phẩm và chỉ cần ký quỹ một phần giá trị hợp đồng, nên có thể tham gia với số vốn nhỏ; nhưng lãi lỗ vẫn tính trên toàn bộ giá trị hợp đồng.
Hợp đồng CFD hoạt động ra sao?
Như có nói, CFD là thỏa thuận giữa bên mua và bên bán về giá trị của một tài sản cụ thể nào đó. Khi hợp đồng kết thúc, nếu như giá tài sản tăng so với thời điểm ban đầu thì người mua có lời. Ngược lại, nếu như giá giảm so với thời điểm phát sinh hợp đồng thì người mua lỗ và tiền của người mua sẽ chuyển cho người bán.
Ngoài cách thức mua bán cổ điển như thế này, với CFD trader còn có thể mở vị thế bán trước. Tức thay vì chỉ Buy với các sản phẩm họ nghĩ sẽ tăng giá, trader còn có thể Sell khi tin rằng sản phẩm đó sẽ giảm giá.
Từ điều này cho thấy, điểm đặc trưng của CFD là có thể giao dịch cả 2 chiều cho 1 sản phẩm. Về lý thuyết, bạn có thể kiếm lời cả khi giá tăng lẫn khi giá giảm. Nhưng điều đó không có nghĩa là luôn kiếm được tiền: các biến cố kinh tế, chính trị, đại dịch, thiên tai vẫn làm giá biến động mạnh, gây giãn spread, trượt giá và thua lỗ vượt dự tính.
Ví dụ về hợp đồng CFD
Giả sử 1 trader muốn đầu tư vàng, giả sử giá vàng là 1.670 USD/ounce. Anh ta tin rằng, vàng trong 2 ngày nữa sẽ tăng giá, nên quyết định đặt 1 lệnh “Buy” hay “Long”, sau 2 ngày vàng tăng lên thành 1690 USD/ounce. Lúc này, trader quyết định đóng lệnh và thu lời được 20 USD/ounce.
Trong trường hợp không may, vàng giảm xuống 1650 USD/ounce, trader lo sợ vàng có thể giảm hơn nữa nên quyết định đóng lệnh, như vậy anh ta đã mất 20 USD/ounce.
Tất nhiên, chỉ khi trader đóng lệnh mới mất 20 USD/ounce, nếu anh ta vẫn tin rằng vàng tăng trở lại, kiên gan ôm lệnh chờ tới khi vàng tăng thì thôi. Lúc này, sẽ có hai khả năng xảy ra, một là vàng tăng trở lại thật, và thay vì bị lỗ 20 USD/ounce, trader hoàn toàn thu được lời. Nhưng, nếu vàng vẫn cứ giảm, giảm tới mức tài khoản không đủ sức để gồng lệnh thì không chỉ mất 20 USD mà trader còn bị cháy tài khoản không còn đồng nào!
Từ ví dụ trên có thể thấy lãi/lỗ của CFD chỉ được chốt khi hợp đồng được đóng. Trong lúc lệnh còn mở, phần mềm vẫn tính lãi/lỗ thả nổi liên tục và cộng trừ vào vốn thực (Equity); nếu lỗ thả nổi quá lớn so với tiền ký quỹ, sàn sẽ tự động đóng lệnh (stop out) dù bạn chưa muốn đóng.
Trong rất nhiều bài viết về quản lý vốn, chúng tôi luôn khuyến khích các bạn đừng bao giờ “ôm bom cảm tử”, nên hình thành 1 phản xạ khi đặt lệnh là phải có điểm dừng lỗ. Vì “thi gan” không phải là cách tốt nhất nếu muốn trụ lâu dài tại thị trường tài chính nói chung và forex nói riêng. Tuy nhiên, ví dụ mà chúng tôi nêu ở trên chính là diễn giải cụ thể nhất để bạn hiểu hợp đồng CFD hoạt động ra sao. Khoản chênh lệch được thanh toán giữa bạn và bên đối ứng của hợp đồng (sàn, hoặc nhà cung cấp thanh khoản mà sàn đẩy lệnh tới): lệnh thắng thì bạn nhận tiền, lệnh thua thì bạn trả.
CFD phái sinh nghĩa là gì?
Đây là khái niệm mà bất cứ ai cũng nghe thấy, nếu tham gia giao dịch forex. Sở dĩ gọi là phái sinh, bởi trader KHÔNG HỀ SỞ HỮU sản phẩm giao dịch, mà chỉ dựa trên sự biến động của giá cả để kiếm lời.
Nếu bạn mua vàng miếng ở tiệm vàng, khi trao tiền cho chủ tiệm, bạn sở hữu số vàng đó và có thể cầm về nhà. Đây là cách thức giao dịch truyền thống ai cũng biết.
Với CFD vàng (XAU/USD) trên sàn forex, bạn mở một vị thế theo giá vàng thế giới tính bằng USD/ounce. Bạn không sở hữu miếng vàng nào, mà chỉ hưởng hoặc chịu phần chênh lệch giá. Khi đóng lệnh, nếu giá cao hơn lúc mua thì bạn có lời, thấp hơn thì bạn lỗ.
Khi giao dịch forex qua các sàn bán lẻ, trader thực chất đang giao dịch sản phẩm phái sinh dạng CFD. Trader không sở hữu tài sản, nhưng tiền lỗ là tiền thật. Chính vì thế, hãy cẩn trọng khi tham gia giao dịch CFD, bạn nhé.
Đặc điểm của hợp đồng CFD
- CFD hay hợp đồng chênh lệch là 1 sản phẩm phái sinh
- Trader sẽ không sở hữu sản phẩm giao dịch.
- Nhà giao dịch có thể dùng đòn bẩy khi giao dịch CFD, và đòn bẩy phóng đại cả lãi lẫn lỗ.
- Lãi hoặc lỗ chỉ được chốt khi đóng lệnh; trước đó lãi lỗ thả nổi vẫn ảnh hưởng tới ký quỹ.
- Có chi phí: spread, phí hoa hồng (tùy loại tài khoản) và phí qua đêm swap.
- Bên đối ứng là sàn (hoặc đối tác của sàn), nên độ an toàn phụ thuộc vào sàn bạn chọn.
Các loại tài sản nào có thể giao dịch dưới dạng CFD?
CFD có thể được xây dựng trên rất nhiều loại tài sản, như:
+ Các mã cổ phiếu: Meta (Facebook), Alphabet (Google), Apple,… tùy sàn sẽ cung cấp số lượng mã khác nhau. Khi bạn giữ vị thế mua CFD cổ phiếu qua ngày chốt quyền nhận cổ tức, sàn thường cộng vào tài khoản một khoản điều chỉnh tương đương cổ tức (và trừ khoản đó nếu bạn giữ vị thế bán), nhưng bạn không phải là cổ đông và không có quyền biểu quyết.
+ Chỉ số chứng khoán: SP500, UK100, US30, AUS200, EU50, JP225 ….
+ Năng lượng: Dầu thô, gas,…
+ Kim loại: vàng, bạc (kim loại quý), đồng, nhôm ….
+ Hàng hóa: Coffee, cao su, ngô, bông, Cocoa…
+ Ngoại tệ: EUR/USD, USD/JPY, USD/CHF, GBP/USD, GBP/JPY….
+ Tiền điện tử: BTC, ETH, XLM, XRP, DASH ….
Lưu ý: số lượng sản phẩm cung cấp tùy thuộc vào mỗi sàn forex cũng như các chính sách phát triển khác nhau của mỗi nhà môi giới chẳng hạn như cùng là giao dịch tiền điện tử. Về cơ bản các sản phẩm này có thể giao dịch 24/7 nhưng rất nhiều sàn vẫn đóng cửa vào 2 ngày cuối tuần, tức giao dịch tiền điện tử sẽ không khác so với giao dịch các cặp tiền tệ, hay vàng, đồng… Chính vì thế, nếu quan tâm đến sàn nào hãy đọc kỹ danh sách sản phẩm và điều kiện giao dịch trên website của sàn đó.
Ai cung cấp hợp đồng CFD?
Các sàn forex hay broker là bên phát hành CFD cho trader. Sàn có thể trực tiếp làm bên đối ứng cho lệnh của bạn, hoặc chuyển rủi ro sang các nhà cung cấp thanh khoản.
Để thực hiện 1 giao dịch CFD, việc đầu tiên là mở tài khoản giao dịch tại 1 sàn forex. Khi lệnh còn mở, lãi lỗ thả nổi được phản ánh trong vốn thực (Equity); khi đóng lệnh, lãi được cộng hoặc lỗ được trừ vào số dư (Balance). Nếu sàn tự làm bên đối ứng và không phòng ngừa, khoản lỗ của bạn chính là doanh thu của sàn; đây là xung đột lợi ích mà trader nên biết.
Quy trình giao dịch CFD cơ bản nhất dành cho trader
Giao dịch forex qua sàn bán lẻ về bản chất cũng là giao dịch CFD, nên cách đặt lệnh CFD vàng, dầu hay chỉ số cũng tương tự như với cặp tiền. Quy trình từ chọn sàn, mở tài khoản tới đặt lệnh đầu tiên, bạn có thể tham khảo tại đây:
Những yếu tố tác động đến 1 hợp đồng CFD
Các yếu tố chính tác động đến 1 hợp đồng CFD gồm: tỷ lệ đòn bẩy, ký quỹ, spread, phí hoa hồng và phí qua đêm (swap).
Tỷ lệ đòn bẩy
Đòn bẩy giúp giao dịch CFD cần ít vốn ký quỹ hơn: nếu không có đòn bẩy, trader cần một số tiền rất lớn mới mở được một lệnh. Nhưng đòn bẩy không phải “món quà”: nó phóng đại lãi và lỗ theo cùng một tỷ lệ, và là lý do chính khiến phần lớn tài khoản cá nhân giao dịch CFD thua lỗ.
Mức đòn bẩy tối đa khác nhau tùy sàn và tùy nơi cấp phép: ví dụ khách hàng cá nhân tại EU và Anh bị giới hạn tối đa 1:30 với các cặp tiền chính, trong khi các pháp nhân đăng ký ở nước ngoài có thể cho 1:500 hoặc cao hơn. Đòn bẩy cao hơn không có nghĩa là tốt hơn.
Tuy nhiên, vì tỷ lệ đòn bẩy tỉ lệ nghịch với tỷ lệ ký quỹ, nên nếu sử dụng đòn bẩy càng lớn thì tiền dùng để ký quỹ sẽ càng ít, và ngược lại nếu sử dụng đòn bẩy thấp thì tiền ký quỹ sẽ càng cao. Nhưng đòn bẩy càng lớn thì càng nhiều rủi ro và cũng chính là cách giúp tài khoản bị cháy nhanh nhất.
Chính vì thế, cần phải lựa chọn 1 tỷ lệ đòn bẩy phù hợp khi giao dịch. Nó là chất xúc tác, giúp cho trader có thể tiến hành lệnh với số tiền thấp nhưng không có nghĩa là sử dụng mức đòn bẩy quá lớn
Ký quỹ
Đây là số tiền dùng để “thế chấp” cho sàn khi mở 1 lệnh giao dịch.
Như trên chúng tôi có nói, mức ký quỹ này sẽ thay đổi dựa trên đòn bẩy, nếu sử dụng đòn bẩy càng lớn thì mức ký quỹ sẽ càng ít, ngược lại nếu sử dụng đòn bẩy thấp trader sẽ phải mất nhiều tiền để ký quỹ cho 1 lệnh giao dịch.
Và cho dù sử dụng đòn bẩy cao hay thấp thì công bằng mà nói số tiền dùng để giao dịch vẫn sẽ thấp hơn rất nhiều so với cách thức truyền thống. Hãy để chúng tôi làm rõ điều này bằng ví dụ bên dưới:
Bây giờ, giả sử giá vàng là 2.000 USD/ounce và bạn mua 1 lot vàng, tức 100 ounce, giá trị hợp đồng 200.000 USD. Với đòn bẩy 1:50, số tiền ký quỹ là 200.000 : 50 = 4.000 USD.
Nếu dùng đòn bẩy 1:500, bạn chỉ cần ký quỹ 400 USD cho cùng lệnh đó. Nhưng lãi lỗ vẫn tính trên 200.000 USD: giá vàng giảm 2 USD (0,1%) là bạn lỗ 200 USD, bằng một nửa số tiền ký quỹ.
Còn nếu mua 100 ounce vàng vật chất, bạn phải bỏ ra đủ 200.000 USD, gấp 50 lần số tiền ký quỹ ở đòn bẩy 1:50 và gấp 500 lần ở đòn bẩy 1:500.
Spread và phí hoa hồng
Ở trên chúng tôi đã giải đáp cho bạn biết sàn forex sẽ là nơi trung gian cung cấp các giao dịch CFD cho trader. Vì thế, để giao dịch CFD bắt buộc phải mở 1 tài khoản tại 1 sàn forex nào đó, rồi mới có thể tiến hành giao dịch.
Sàn forex sẽ là nơi nắm giữ toàn bộ số tiền chính vì thế hãy lựa chọn các sàn uy tín để tránh mất tiền. Trước khi chọn sàn, hãy tham khảo:
Bây giờ quay trở lại với giao dịch CFD, sàn hay broker chính là đơn vị cung cấp giao dịch CFD. Vậy sàn sẽ thu phí từ trader thông qua các nguồn nào?
Các nguồn thu phí chính mà sàn hưởng từ trader là spread, phí hoa hồng và phí qua đêm (swap).
Với tài khoản có phí hoa hồng, tùy sàn mà phí được trừ toàn bộ khi mở lệnh hoặc chia ra lúc mở và lúc đóng lệnh; bù lại spread thường thấp. Với tài khoản không phí hoa hồng, sàn thu phí qua spread, tức chênh lệch giữa giá mua và giá bán. Nếu giữ lệnh qua đêm, bạn còn bị trừ (hoặc đôi khi được cộng) swap. Khoản chênh lệch này càng lớn thì sàn càng kiếm được nhiều lợi nhuận. Vì thế, không cần biết trader giao dịch thắng hay thua, thì phí spread và phí hoa hồng sẽ là 2 khoản tiền chính mà broker thu từ trader.
Và vì chúng được tính trực tiếp trên giá, nên đôi khi trader sẽ có cảm giác sàn cung cấp dịch vụ 1 cách miễn phí. Nhưng thực chất hoàn toàn không phải vậy! Vì lẽ đó, hãy so sánh tổng chi phí (spread + hoa hồng + swap) giữa các sàn, bạn nhé.
Ngoài các yếu tố kể trên, khối lượng giao dịch quyết định trực tiếp số tiền lãi lỗ. Khối lượng nên được tính từ số tiền bạn chấp nhận mất cho mỗi lệnh (ví dụ 1–2% tài khoản) và khoảng cách tới điểm cắt lỗ, chứ không phải từ mức đòn bẩy sàn cho phép. Xem thêm: Quy tắc quản lý vốn 2%.
Nền tảng dùng để giao dịch CFD
Nếu sàn forex là đơn vị cung cấp CFD cho trader, thì nền tảng giao dịch là công cụ kết nối trader với sàn. Phổ biến nhất là MetaTrader 4 (MT4) và MetaTrader 5 (MT5); ngoài ra một số sàn còn có cTrader, kết nối TradingView hoặc ứng dụng riêng.
Lệnh bạn đặt trên nền tảng sẽ được gửi tới máy chủ của sàn để khớp. Bạn có thể xem thêm:
Ưu điểm của thị trường CFD
Không cần sở hữu tài sản
Không phải sở hữu tài sản giúp việc giao dịch đơn giản hơn. Như ví dụ trên về vàng, bạn không cần bỏ ra 200.000 USD để giao dịch khối lượng 100 ounce vàng, chỉ cần ký quỹ một phần nhỏ. Nhưng lãi hay lỗ vẫn tính trên toàn bộ 100 ounce. Ngoài ra, vì không sở hữu sản phẩm, nên bạn không cần phải tốn tiền xây dựng một nhà kho lớn để chứa hàng tấn hạt café, hay lúc nào cũng lo ngay ngáy làm sao để số vàng đó luôn được giữ an toàn, không bị trộm lấy cắp chẳng hạn.
Được mua bán 2 chiều
Ngoài việc không cần phải có nhà xưởng, kho bãi thì trái với buôn bán truyền thống chỉ có MUA THẤP rồi chờ giá lên cao trader bán đi để thu lợi nhuận. Với giao dịch CFD bạn có thể mở lệnh bán trước ở giá cao rồi mua lại sau; bạn có lời nếu giá thực sự giảm, và lỗ nếu giá tăng.
Được sử dụng đòn bẩy tài chính
Vì không cần phải sở hữu, đồng thời với sự phát triển nhanh chóng của các sàn giao dịch đã tạo điều kiện cho nhà đầu tư có thể giao dịch khối lượng gấp hàng chục, hàng trăm lần số vốn nhờ đòn bẩy. Nhưng như chúng tôi phân tích ở trên, đòn bẩy sẽ đi kèm rủi ro nếu quá lạm dụng đòn bẩy tài chính mà chưa có kiến thức sâu về giao dịch.
Nhiều loại tài sản trên cùng một tài khoản
Từ một tài khoản, trader có thể giao dịch cặp tiền, vàng, dầu, chỉ số… Với CFD cổ phiếu, như đã nói ở trên, nhiều sàn có điều chỉnh cổ tức cho vị thế, dù bạn không phải là cổ đông.
Thời gian giao dịch dài
CFD các cặp tiền giao dịch gần như liên tục từ sáng thứ Hai tới sáng thứ Bảy (giờ Việt Nam); CFD chỉ số, cổ phiếu, hàng hóa theo giờ của thị trường gốc. Chỉ một số sàn có CFD tiền điện tử giao dịch vào cuối tuần.
Nhược điểm và rủi ro của CFD
- Đòn bẩy phóng đại khoản lỗ: khi ban hành giới hạn đòn bẩy năm 2018, Cơ quan Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA) ghi nhận 74–89% tài khoản nhà đầu tư cá nhân thua lỗ khi giao dịch CFD. Các sàn được cấp phép ở châu Âu, Anh đến nay vẫn phải công bố tỷ lệ này trên website.
- Chi phí cộng dồn: spread, phí hoa hồng và swap bị trừ dù lệnh thắng hay thua; giữ lệnh càng lâu thì swap càng lớn.
- Rủi ro đối tác: sàn là bên đối ứng của hợp đồng. Nếu sàn gian lận hoặc phá sản, bạn có thể mất tiền; sàn nước ngoài không được cấp phép tại Việt Nam nên nhà đầu tư khó được bảo vệ.
- Không sở hữu tài sản: bạn không có vàng, không là cổ đông; giá trên sàn có thể giãn spread hoặc trượt giá khi thị trường biến động mạnh.
- Cảm giác “ảo”: vì mọi thứ chỉ là con số trên màn hình, người mới dễ xem nhẹ việc cắt lỗ và vào lệnh quá tay.
Vì lẽ đó, chúng tôi khuyên bạn hãy trang bị kiến thức, tập giao dịch trên tài khoản demo cho thành thạo rồi mới dùng tiền thật, và chỉ dùng số tiền bạn chấp nhận mất. Các bài nên đọc tiếp:
