Nội dung chính
Phân tích kỹ thuật là một trong những phương pháp phân tích phổ biến nhất trên thị trường forex. Dựa vào biểu đồ, trader theo dõi biến động giá, đánh giá khả năng giá tăng hoặc giảm để lên kế hoạch vào lệnh, đặt dừng lỗ và chốt lời. Không có phương pháp nào dự báo chính xác được giá, nhưng nếu nắm vững các nền tảng dưới đây và luyện tập nghiêm túc, bạn sẽ đọc biểu đồ tốt hơn và giao dịch có kế hoạch hơn. Xem thêm: Phân tích kỹ thuật là gì?
Xu hướng của thị trường là gì và cách xác định nó?
Giá trên thị trường forex không bao giờ di chuyển thẳng một chiều, mà luôn lên xuống xen kẽ. Nếu giá duy trì một hướng đi chính trong một khoảng thời gian, ta nói thị trường có xu hướng. Xu hướng thị trường (market trend) được hình thành từ tâm lý và hành động mua bán của những người tham gia thị trường.
Theo thời gian, người ta thường chia xu hướng thành ba cấp: xu hướng dài hạn (kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm), xu hướng trung hạn (vài tuần đến vài tháng, thường là các nhịp điều chỉnh trong xu hướng dài hạn) và xu hướng ngắn hạn (vài ngày đến vài tuần). Cách phân chia này bắt nguồn từ lý thuyết Dow. Một xu hướng tăng trên khung ngày có thể chỉ là một nhịp hồi trong xu hướng giảm của khung tuần, vì vậy luôn cần xem xu hướng ở khung thời gian lớn hơn.
Dựa theo hướng đi, thị trường có ba trạng thái:
+ Xu hướng tăng (uptrend): giá tạo các đỉnh sau cao hơn đỉnh trước và các đáy sau cao hơn đáy trước. Với thị trường cổ phiếu, xu hướng tăng dài hạn (thị trường bò, bull market) thường gắn với niềm tin của nhà đầu tư tăng lên, kỳ vọng kinh tế tốt, và thường bắt đầu trước khi nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi rõ rệt.
+ Xu hướng giảm (downtrend): giá tạo các đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước và các đáy sau thấp hơn đáy trước. Với thị trường cổ phiếu, xu hướng giảm dài hạn (thị trường gấu, bear market) thường gắn với niềm tin của nhà đầu tư suy giảm, và thường xuất hiện trước khi nền kinh tế suy giảm rõ rệt. Riêng với forex, một cặp tiền giảm giá chỉ có nghĩa là đồng tiền cơ sở yếu đi so với đồng tiền định giá, chứ không nhất thiết là kinh tế đang xấu đi.
+ Đi ngang (sideway): thị trường không có xu hướng rõ rệt, các đỉnh và đáy nằm quanh cùng một vùng giá. Giai đoạn đi ngang thường kết thúc bằng một cú phá vỡ để hình thành xu hướng mới, nhưng không phải cú phá vỡ nào cũng mạnh, và phá vỡ giả khá thường gặp. Xem thêm: Sideway là gì?
Để xác định xu hướng, trader thường quan sát cấu trúc đỉnh, đáy, vẽ đường xu hướng, dùng đường trung bình động, kết hợp với các ngưỡng hỗ trợ và kháng cự. Xem thêm: Xu hướng là gì? Cách xác định xu hướng
Các mức quan trọng hỗ trợ và kháng cự
Hỗ trợ và kháng cự là những vùng giá mà tại đó cung, cầu từng mất cân bằng rõ rệt, khiến giá chững lại hoặc đảo chiều. Khi giá tiến tới các vùng này, giá có thể chậm lại, bật ngược trở lại, hoặc phá vỡ và đi tiếp. Xem thêm: Hỗ trợ và kháng cự là gì?
- Kháng cự là vùng giá nằm phía trên giá hiện tại, thường được xác định qua các đỉnh cũ, nơi áp lực bán từng đủ mạnh để đẩy giá xuống.
- Hỗ trợ là vùng giá nằm phía dưới giá hiện tại, thường được xác định qua các đáy cũ, nơi lực mua từng đủ mạnh để đẩy giá lên.
Khi giá phá vỡ rõ ràng một vùng hỗ trợ hoặc kháng cự, giá thường có thêm động lực đi tiếp theo hướng phá vỡ (breakout); tuy nhiên cũng rất hay gặp phá vỡ giả, khi giá vượt qua rồi nhanh chóng quay lại. Sau khi bị phá vỡ, hỗ trợ cũ có thể trở thành kháng cự mới và ngược lại. Vì vậy, bạn nên xem hỗ trợ, kháng cự là một vùng giá chứ không phải một con số chính xác tuyệt đối.
Cách sử dụng cơ bản: bạn có thể cân nhắc mở lệnh mua khi giá giảm về vùng hỗ trợ và có tín hiệu bật lên, dừng lỗ đặt dưới vùng hỗ trợ; ngược lại, cân nhắc lệnh bán khi giá tăng lên vùng kháng cự và có tín hiệu từ chối tăng, dừng lỗ đặt phía trên vùng kháng cự. Xác định đúng các vùng hỗ trợ, kháng cự quan trọng là kỹ năng nền tảng, và cần nhiều thời gian luyện tập mới thành thạo.
Các mô hình giá trong phân tích kỹ thuật
Trên biểu đồ, bạn sẽ thường gặp hai nhóm mô hình giá phổ biến: mô hình đảo chiều và mô hình tiếp diễn.
Mô hình đảo chiều báo hiệu khả năng xu hướng hiện tại sắp kết thúc, ví dụ mô hình vai đầu vai (Head and Shoulders), mô hình 2 đỉnh (Double Top), 2 đáy (Double Bottom).
Ví dụ, mô hình 2 đỉnh xuất hiện sau một xu hướng tăng: giá hai lần tăng lên cùng một vùng kháng cự nhưng đều thất bại. Mô hình chỉ được xác nhận khi giá đóng cửa phá xuống dưới đường viền cổ (đáy nằm giữa hai đỉnh); trước khi phá vỡ, giá vẫn có thể vượt lên và tiếp tục tăng.
Mô hình tiếp diễn báo hiệu khả năng xu hướng hiện tại sẽ tiếp tục sau một giai đoạn tạm nghỉ, ví dụ mô hình cờ, tam giác, hình chữ nhật… Lưu ý, không có mô hình nào chắc chắn đúng: mô hình tiếp diễn đôi khi lại phá vỡ theo hướng ngược lại và trở thành đảo chiều, còn mô hình đảo chiều cũng có thể thất bại. Vì vậy, hãy chờ xác nhận và luôn đặt dừng lỗ.
Các công cụ chỉ báo kỹ thuật
Chỉ báo kỹ thuật được tính toán từ giá (và khối lượng), giúp trader xác định xu hướng, vùng quá mua, quá bán, động lượng giá hay mức độ biến động. Có rất nhiều chỉ báo, và việc lựa chọn chỉ báo phù hợp với phương pháp của mình không hề dễ dàng. Hãy xác định mục đích trước (xác định xu hướng, tìm điểm vào lệnh hay đo biến động), rồi mới chọn công cụ, thay vì dùng quá nhiều chỉ báo cùng lúc khiến tín hiệu chồng chéo.
Một số chỉ báo phổ biến: Moving Average, Bollinger Bands, RSI, MACD…
Nhóm chỉ báo xu hướng giúp xác định xu hướng trong một khoảng thời gian, thường hiển thị ngay trên biểu đồ giá; đường trung bình động là chỉ báo xu hướng phổ biến nhất.
Nhóm chỉ báo dao động (oscillator) giúp xác định vùng quá mua, quá bán và động lượng của giá. Các chỉ báo này thường nằm trong một cửa sổ riêng bên dưới biểu đồ; phổ biến nhất là Stochastic, RSI và MACD. Còn chỉ báo khối lượng (volume) cho biết mức độ sôi động của giao dịch; lưu ý trong forex giao ngay, volume trên MT4 chỉ là số lần giá thay đổi (tick volume), không phải khối lượng thật của toàn thị trường.
Chỉ báo được tính từ giá trong quá khứ nên luôn có độ trễ, và tín hiệu quá mua, quá bán có thể kéo dài rất lâu khi thị trường có xu hướng mạnh.
Lộ trình luyện tập để thành thạo phân tích kỹ thuật
- Học chắc từng công cụ nền tảng (xu hướng, hỗ trợ, kháng cự, mô hình nến) trước khi thêm chỉ báo.
- Chọn một phương pháp đơn giản, viết rõ điều kiện vào lệnh, dừng lỗ, chốt lời.
- Kiểm tra lại phương pháp trên dữ liệu quá khứ (backtest), sau đó giao dịch trên tài khoản demo đủ lâu.
- Ghi nhật ký giao dịch để rút kinh nghiệm từ cả lệnh thắng lẫn lệnh thua.
- Luôn quản lý rủi ro: mỗi lệnh chỉ nên rủi ro khoảng 1–2% tài khoản.
Phân tích kỹ thuật giúp bạn có thêm cơ sở để đánh giá các kịch bản giá, nhưng không phương pháp nào dự báo chính xác hay tạo được thu nhập ổn định; hãy luôn đảm bảo an toàn vốn trước khi nghĩ đến lợi nhuận.
